Toledo - miasto w środkowej Hiszpanii ( ok.70 km od Madrytu), ok. 60 tys. mieszk. (1991). Leży na wzgórzu w zakolu rzeki Tag. Stolica regionu Kastylia - La Mancha i prowincji Toledo. Ośrodek przemysłu lekkiego, spożywczego i rzemiosła artystycznego. Znany ośrodek turystyczny i kultu religijnego, liczne muzea. Jeden z najcenniejszych klejnotów hiszpańskiej architektury.

Historia

  • Osada założona przez Iberów;
  • W 192 p.n.e. zdobyta przez Rzymian, nazwana Toletum;
  • Od V w. pod władzą Wizygotów , od VI w. stolica ich państwa i centrum religijne ( nadal arcybiskup Toledo jest prymasem Hiszpanii )
  • 711–1085, pod panowaniem Maurów ; Toledo było wielkim ośrodkiem rzemiosła, szczególnie produkcji broni i jedwabiu. Pozostawało jednak w cieniu Kordowy i Sewilli .
  • 1036–85, stolica państwa obejmującego centralną część Półwyspu Iberyjskiego ;
  • W 1085 zdobyte przez króla Alfonsa VI, zostało stolicą Kastylii;
  • W 1492 wygnanie Żydów;
  • 1520–21, ośrodek powstania miast kastylijskich przeciwko próbie ograniczania wolności miast przez Karola V;
  • Od 1561, po przeniesieniu stolicy do Madrytu utrata znaczenia gospodarczego i politycznego;
  • W 1609 wypędzenie morysków ;
  • VII–IX 1936 obrona Alkazaru przez zwolenników Franco przed siłami republikańskimi ( w czasie wojny domowej 1936-39 ), później miasto opanowane przez frankistów.

Zabytki

  • Katedra, po katedrze w Burgos, najbardziej znacząca budowla gotycka w Hiszpanii. Budowana w latach 1227-1493 na miejscu pierwszej katedry, zamienionej w czasach władzy Maurów na meczet. Na fasadach widać wpływy francuskiego gotyku . Wieża południowa nieukończona, jedynie zamknięta barokową kopułą.; wieża północna o wys.90m.
Przed wejściem do katedry krużganek z XIV w., przebudowany w XV–XVI i XVIII w. We wnętrzu, 5-cio nawowym, o dług.112m i szer.56m - 22 kaplice, m. in.:
    • Capilla de San Juan, mieszcząca przebogaty skarbiec a w nim słynną monstrancję o wys.ok.3,0m, najważniejszy element procesji w Boże Ciało;
    • Capilla Mayor, ze wspaniałymi bogato rzeźbionymi ścianami ołtarza, po obu stronach którego znajdują się grobowce królów , książąt i biskupów;
    • Capilla Mozarabe, w której odprawiana jest msza wg liturgii mozarabskiej ( wg obrządku Wizygotów, żyjących pod panowaniem Maurów );
    • Capilla Santiago, z mistrzowsko rzeźbionym grobowcem A. de la Luna i jego żony ;
  • Chór, z należącymi do najpiękniejszych na świecie stallami w stylu gotyckim i
renesansowym;
  • Zakrystia, z obrazami El Greco i Goi;
  • Alcazar, twierdza z XI wieku wzniesiona w najwyższym punkcie miasta, po ciągłych uszkodzeniach odbudowywany. Po oblężeniu w 1936 całkowicie zniszczony. Odbudowany zgodnie z planami z czasów Karola V. Wewnątrz muzeum z pamiątkami po wojnie domowej.
  • Kościoły:
    • San Tome z XIV w., dawny meczet, znany z obrazu El Greco
„ Pogrzeb hrabiego Orgaza ”;
    • San Juan de los Reyes z XV/XVI w., początkowo miał zostać miejscem pochówku Królów Katolickich, zamiar zmieniono po zdobyciu Grenady;
    • San Roman z XII w., obecnie muzeum ze zbiorami z czasów Wizygotów;
    • Santa Maria la Blanca z XII w., przekształcona z synagogi na kościół w XV w., z pięknymi wnętrzami w stylu mudejar;
    • Synagoga del Transito z 1356;
    • Santo Cristo de la Luz z X/ XII w. przebudowany z meczetu;
    • Santiago del Arrabal z XII w.
  • Pałace, m.in. Palacio de Fuensalida z XV w.; pałac arcybiskupi z XVI/XVII w.;
  • Ratusz z XVII w.;
  • Ruiny budowli rzymskich i średniowiecznych, m.in. bramy: Puerta Vieja de Bisagra z XI w., Puerta Nuevade de Bisagra z XVI w., Puerta del Sol z XIV w.,
  • Mosty ,m.in. Puente de Alcantara z IX w.;
  • Muzea:
    • Museo de Santa Cruz, w dawnym szpitalu z XVI w. Druga pod względem ważności ( po Prado w Madrycie ) galeria malarstwa hiszpańskiego;
    • Casa del Greco, rezydencja magnacka z XIV/XV w., dom El Greco;
posiada obrazy mistrza oraz innych malarzy ze szkoły Murilla i Velazqueza;
    • Muzeum Archeologiczne, ze znaleziskami z czasów rzymskich i wizygockich.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.