Symbolika liczb: magiczne, ukryte lub metaforyczne znaczenie przypisywane liczbom.
Człowiek od wieków próbuje ogarnąć i zrozumieć bieg wydarzeń, wynajdując przyczyny i analizując następstwa. Tam, gdzie nie potrafi znaleźć racjonalnego uzasadnienia, doszukuje się ingerencji hipotetycznych sił nadprzyrodzonych. I równocześnie prowadzi coś w rodzaju analizy statystycznej. Rachunki i dzisiaj sprawiają kłopot - jeśli pod ręką nie ma kalkulatora, kilka tysięcy lat temu proste liczenie było sztuką dostępną nielicznym. Może dlatego najwięcej skojarzeń jest w zakresie liczby palców u rąk, a same liczby kojarzą się z magią. "Władza" nad liczbami zdawała się władzą nad tym co symbolizowały. Tajemniczej mocy liczb dochodzili Egipcjanie, Chaldejczycy, Hebrajczycy. Pitagoras zaadaptował wynik tych dociekań, stworzył nawet rodzaj mistycznej sekty filozoficzno-religijnej, a jego zwolennicy, pitagorejczycy, logicznie uporządkowali system mistrza.
Jedynka zatem wyznacza punkt, dwójka odpowiada linii. Trójka oznacza płaszczyznę, czwórka - przestrzeń. Piątka oznacza właściwości materii. Szóstka symbolizuje życie, siódemka ducha. Ósemka jest symbolem miłości, dziewiątka - sprawiedliwości. Na koniec dziesiątka oznacza doskonałość wszechświata. Znaczenia pozostałych liczb są wynikiem spekulacji na podstawie właściwości liczb tu wymienionych.
Chińczycy inaczej tłumaczyli symbolikę liczb. (Temat do rozbudowania)
Systemami wiążącymi liczby ze wszechświatem, a szczególnie z człowiekiem, zajmuje się numerologia, dziedzina nie mająca związku z nauką we współczesnym rozumieniu tego terminu.
Tutaj przedstawione zostały tylko niektóre znaczenia przypisywane poszczególnym liczbom. Warto zauważyć, że wiele z nich do dziś funkcjonuje w powiedzeniach i przysłowiach. Znamienny jest też fakt, że sam system zapisu liczb jest symboliczny: zapis graficzny i nazwa liczby są też symbolami.

jeden

znaczenia
  • prapoczątek ("wszystko w jednym"), całkowitość, wszechświat, absolut, zatem jako całość symbol twórczej prasiły - Boga.
  • światło, objawienie, inteligencja
  • indywidualność, oryginalność ale i osamotnienie
  • cyfra "1" symbolizuje człowieka w postawie stojącej, wyróżniającej go pośród innych stworzeń
  • emblemat "1-1" oznacza równowagę, zgodę
związki
  • "E pluribus unum" (łac. z wielu jedno) dewiza USA z 1777 r
przysłowia
  • "Nie ma dwóch bez jednego": tzn. muszą być dwaj pojedynczo

dwa

znaczenia
  • prapodział, początek rozwoju, przejście w czasie
  • przeciwieństwa: dobro-zło, strony prawa-lewa, aktywność-bierność, czerń-biel, jasność-ciemność, teza-antyteza, dzień-noc, życie-śmierć itp.
  • rozdzielenie (rozdwojenie), również rozpad osobowości, chwiejność charakteru
  • dwupłciowość, z tego pociąg seksualny
  • "prawdziwa" liczba, bo dwoistość rozpoczyna "wielość"
związki
  • pary biblijne: Bóg-Szatan, Kain-Abel, Annasz-Kajfasz itd.
  • parzyste organy ciała: oczy, uszy, ręce, nogi jako uzupełnianie się, ale dwulicowość jako symbol oszustwa
przysłowia
  • "Nieszczęścia chodzą parami"
  • "W tym największy jest ambaras, żeby dwoje chciało naraz" Boy-Żeleński
  • "dwie strony medalu": różne, a równocześnie połączone
  • "dwa razy daje, kto prędko daje": dar poniewczasie jest mniej przydatny; ale również - datek bez zastanowienia pociąga dalsze koszty
  • "gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta"

trzy

Trójka, jako suma jedynki i dwójki uważana jest za liczę szczególną, obejmującą całokształt rzeczy, doskonałą. Ta konstatacja skłaniała do doszukiwania się i tworzenia trójpodziałów w najróżniejszych dziedzinach, a szczególnie w mitach, magii, grach, życzeniach. znaczenia
  • bóstwo, świętość
  • światło, Słońce, ogień
  • wzrost, rozwój, owocowanie
  • medytacja, natchnienie, świadomość
  • neutralność, harmonia, szczęście
związki
  • początek, środek, koniec
  • niebo, ziemia, piekło
  • 1+2: dziecko i rodzice
  • cnoty: wiara, nadzieja, miłość
  • alchemia: siarka, sól, rtęć - podstawowe zasady
boskie trójce
  • chrześcijańska: (Trójca Święta) Bóg-Ojciec, Syn i Duch Święty
  • hinduistyczna: (Trimurti) Brahma-stwórca, Wisznu-życie, Siwa-śmierć
  • egipska: Ozyrys, Izyda, Horus
  • babilońska: Ea, Marduk, Gibil
  • grecka: Zeus z potrójną błyskawicą, Pluton (Hades) z trzygłowym psem Cerberem, Posejdon z trójzębem
przysłowia
  • "Omnium trinum perfectum" (dosł. każda trójka/trójca jest doskonała) - polski odpowiednik to "Bóg trójcę lubi" (ponieważ sam występuje w trzech osobach, rosyjski "Boh trojku ljubit'"
  • "do trzech razy sztuka": po dwu nieudanych próbach, trzecia musi być pomyślna

cztery

znaczenia
  • liczba feralna, gdyż jest wynikiem podwojenia feralnej dwójki
  • symbol ziemi
związki
  • cztery żywioły - symbol wszechświata
  • cztery strony świata
  • cztery wiatry
  • cztery pory roku
  • cztery kwadry księżyca
  • cztery temperamenty
  • cztery rzeki rajskie
  • cztery fazy życia
  • cztery podstawowe pierwiastki
  • imię ADAM składa sie z czterech liter
  • czterej jezdźcy Apokalipsy (cztery plagi wojny)
  • jest czterech Ewangelistów: Marek - lew, Mateusz - człowiek, Łukasz Ewangelista - wół, Jan - orzeł
  • kwadrat
  • krzyż
przysłowia
  • "rozpędzić na cztery wiatry": doprowadzić do rozpierzchnięcia się
  • "kuty na cztery nogi": przebiegły
  • "w cztery oczy": sam na sam
  • "cztery deski": trumna
  • "cztery ściany": mieszkanie
  • "zamknąć na cztery spusty": starannie, dokładnie
  • "spadać na cztery łapy": wychodzić bezpiecznie z każdej sytuacji

pięć

znaczenia
  • materialne istnienie, człowiek-mikrokosmos
  • synteza, związek, harmonia
  • wesele: połączenie pierwiastka męskiego (trójka) z żeńskim (dwójka)
związki
  • pentagram: gwiazda pięcioramienna wpisana w okrąg, w niej postać ludzka
  • pięć zmysłów: wzrok, słuch, dotyk, węch, smak
  • kwintesencja (łac. quinta essentia): eter, najdoskonalszy składnik kosmosu
przysłowia
  • "piąte koło u wozu": ktoś zbędny, zawada
  • "O pięciu rzeczach pomyśl
gdy chcesz uniknąć biedy:
z kim mówisz, o kim mówisz,
i jak, i gdzie, i kiedy"
  • Aby małżonkom się wiodło, panna młoda powinna zaprosić na ślub pięć swoich towarzyszek, a pan młody pięciu mężczyzn.

sześć

Nie uznający jedynki za liczbę pitagorejczycy uważali szóstkę za liczbę doskonałą, jako znajdującą się pośrodku pomiędzy "prawdziwymi" liczbami: dwójką a dziesiątką. Chrześcijanie traktowali szóstkę jako liczbę świętą jako liczbę dni stworzenia świata. znaczenia
  • symetria, równowaga, harmonia
  • szczęście
związki
  • stworzenie świata
  • ciało ludzkie: głowa, korpus, cztery kończyny
  • sześcian, połączenie sześciu kwadratów: symbol solidności i stałości
  • heksagram: dwa złączone trójkąty - symbole ognia i wody, oznaczające duszę
  • Hermafrodyta: symbol człowieka doskonałego, połączenia pierwiastka męskiego i żeńskiego
przysłowia
  • "pal sześć!": wszystko jedno, niech tam
  • "starczy sześć stóp ziemi": miejsce na grób

siedem

Święta liczba wszystkich ludów starożytnych. Jej moc potwierdzały zjawiska niebieskie: siedem dni każdej fazy księżyca i istnienie siedmiu planet. W systemie pitagorejczyków symbol wszechświata, gdyż łączy cztery żywioły z boskością trójki, Ziemię i Niebo. znaczenia
  • kosmos, czas i przestrzeń
  • doskonałość, równowaga
  • zdrowie, mądrość, siła
  • oszustwo
  • szczęście
związki
  • siedem cudów świata
  • siedem kolorów tęczy
  • siedem dni stworzenia świata
przysłowia i powiedzenia
  • "za siedmioma górami, za siedmioma rzekami...": początek baśni, których akcja rozgrywa się w odległych, magicznych krainach
  • "od siedmiu boleści": coś beznadziejnego
  • "ocet siedmiu złodziei": bardzo kwaśne, lub ktoś skwaszony

osiem

Liczba doskonała. znaczenia
  • nieskończoność, przemienienie
  • miłość
  • zadowolenie, bogactwo, zdrowie
  • śmierć, żałoba
związki
  • róża wiatrów
  • kształt wyobrażany przez dwa splecione węże na kaduceuszu
  • znak nieskończoności "∞"
  • oktawa
przysłowia
  • "ósmy cud świata": coś nadzwyczajnego

dziewięć

Święta liczba gdyż jest wynikiem mnożenia trzech przez trzy Czyni skutecznymi wszystkie obrzędy magiczne znaczenia
  • czarnoksięstwo
  • sprawiedliwość
  • prawda
  • morze, macierzyństwo
związki
  • nowenna (łac. novem -dziewięć): nabożeństwo trwające dziewięć dni
  • czas ciąży
  • dziewięć otworów ciała ludzkiego
przysłowia
  • "trzy po trzy": głupstwa, bez sensu
  • "ni w pięć, ni w dziewięć": bez sensu, nie na temat

dziesięć

Pitagorejski symbol doskonałości, gdyż wszystkie poprzednie liczby do niej dążą; suma pierwszych czterech liczb: 1 + 2 + 3 + 4 = 10
znaczenia
  • doskonałość wszechświata
  • zamknięta całość
  • początek nowego cyklu
  • "1-0" małżeństwo lub obojnactwo (odniesienie do narządów płciowych)
związki
  • dekalog
  • palce u rąk, u nóg
  • dziesięcina (podatek)
przysłowia
  • "dziesiąta woda po kisielu": dalekie pokrewieństwo
  • "piąte przez dziesiąte": bezładnie, niedokładnie
  • "dziesiąta muza": kino

jedenaście

znaczenia
  • nadmiar, nieumiarkowanie
  • przeciwstawienie się, bunt, opozycja
  • konflikt, niebezpieczeństwo
  • choroba, także grzech
  • błądzenie, nieporządek
związki żart jedenaste przykazanie: nie daj się przyłapać!

dwanaście

tuzin, liczba podzielna przez kolejne liczby 1, 2, 3, 4 oraz 6, stąd (prawdopodobnie) posiadająca znaczenie szczególne znaczenia
  • porządek kosmiczny, harmonia, doskonałość, kompletność
  • sprawiedliwość, pokój
  • miłość, łaska, radość
  • niewinność, skromność, dziewictwo
  • czas, cierpliwość
  • w alchemii ważna, gdyż dzielniki 4 i 3 symbolizują #cztery żywioły i #trzy zasady alchemiczne (sól, siarka, rtęć)
związki
  • 12 miesięcy w roku, 12 godzin dnia i nocy
  • 12 znaków w zodiaku (również zodiaku chińskiego)
  • 12 rycerzy okrągłego stołu
  • Rzymianie na 12 tablicach z brązu spisali kodeks praw
  • w Biblii: 12 apostołów i 12 plemion Izraela
  • gros: tuzin tuzinów
przysłowia
  • "za pięć dwunasta": w ostatniej chwili
  • "liczony na tuziny": w wielkiej ilości; stąd "tuzinkowy": pospolity, taki jakich wielu

trzynaście

  • 13 - obecnie uważana jest za pechową, co podobno się wywodzi z chrześcijaństwa i faktu, że w Ostatniej Wieczerzy brało udział 13 osób (wtedy też Chrystus zapowiada, że zostanie zdradzony przez jednego z uczestników)
Dla ścisłości: Ostatnia Wieczerza, to 12 Apostołów - wśród nich Judasz - i to 12 ma znaczenie symboliczne, nie 13. Po śmierci Judasza wybrano na jego miejsce Macieja - po to, by ta symbolika była zachowana.

czternaście

Podwojenie świętej liczby siedem znaczenia
  • dobroć i miłosierdzie
związki
  • "czternastu pomocników": święci (katoliccy) którzy swą męczeńską śmiercią uzyskali łaskę udzielania pomocy proszącym za ich pośrednictwem

dwadzieścia jeden

znaczenia
  • "potrójna siódemka" to liczba święta, symbol boskiej mądrości
związki
  • "oczko", gra karciana

dwadzieścia cztery

znaczenia
  • liczba harmonijnej równowagi
związki
  • podwójność doskonałej liczby dwanaście
  • liczba godzin w ciągu dnia i nocy

czterdzieści

Liczba uważana za magiczną, ponieważ często występuje w Biblii znaczenia
  • oczekiwanie, przygotowanie
  • post, pokuta
  • odrodzenie, oczyszczenie
  • zakończenie cyklu zmian, dopełnienie się
związki
  • wody potopu pokrywały ziemię przez 40 dni i nocy
  • Mojżesz 40 dni i nocy bez jedzenia i picia oczekiwał aby otrzymać Tablice
  • 40 lat trwała wędrówka izraelitów przez pustynię
  • po 40 lat królowali Dawid, Salomon i Joas
  • Jezus przez 40 dni pościł na pustyni...
  • ...a po zmartwychwstaniu przez 40 dni pokazywał się uczniom
  • od Środy Popielcowej do Wielkanocy upływa 40 dni Wielkiego Postu
przysłowia
  • "życie zaczyna się po czterdziestce"
  • "człowiek jest głupi do czterdziestego roku życia; gdy wtedy zaczyna pojmować swą głupotę, jest już za późno" Luter

sześćset sześćdziesiąt sześć

Według Apokalipsy imię bestii wychodzącej z ziemi

dziesięć tysięcy

10000 - w Chinach symbol czegoś, co występuje w wielkiej ilości, w języku potocznym uważana za największą liczbę

hebrajskie

Ponadto w alfabecie hebrajskim liczby (1-10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 200, 300 i 400) przypisywane są poszczególnym literom alfabetu (

ciekawostki

  • cztery pierwsze liczby, dają w sumie liczbę dziesięć: 1+2+3+4=10 zwaną przez pitagorejczyków tetraktrysarcyczwórka
  • ułożona z kul piramida o trójkątnej podstawie, gdy bok trójkąta składa się z trzech kul, zawiera 10 kul: 6+3+1; stąd nazwa liczba piramidalna; najmniejsza liczba piramidalna (trójkątna, większa od 1) to 4
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.