Nemesis – hipotetyczna gwiazda towarzysząca Słońcu, której oddziaływanie uważane jest za przyczynę okresowo powtarzających się w historii Ziemi masowych wymierań. Gwiazda towarzysząca Słońcu mogłaby nie zostać dostrzeżona do dzisiaj, jeżeli byłby to chłodny czerwony karzeł lub brązowy karzeł, krążący w odległości od 50 000 do 100 000 j.a. od Słońca, poza granicami Obłoku Oorta. Nazwa tej gwiazdy pochodzi od Nemezis, będącej w mitologii greckiej boginią przeznaczenia.

Założenia hipotezy

W 1984 roku paleontolodzy Jack Sepkoski i David Raup zauważyli, że masowe wymierania gatunków powtarzają się w historii Ziemi z pewną okresowością, średnio raz na ok. 26-27 milionów lat. Do dziś nie jest znane wytłumaczenie tego zjawiska, jednak długi okres między kolejnymi zdarzeniami zasugerował uczonym możliwość istnienia pozaziemskiej przyczyny.
Astronomowie zajmujący się tą kwestią wskazali, iż możliwym wytłumaczeniem jest istnienie gwiazdy towarzyszącej Słońcu, która porusza się po wydłużonej orbicie eliptycznej i co około 26 milionów lat pojawia się w pobliżu Obłoku Oorta. Zbliżenie Nemesis powoduje destabilizację orbit odległych planetoid i wyrzucanie ich (między innymi) w kierunku centrum Układu Słonecznego, znacznie zwiększając prawdopodobieństwo zderzenia Ziemi z dużym obiektem.

Problemy i kontrargumenty

Nemesis, znajdując się bliżej Słońca niż inne najbliższe gwiazdy, byłaby zapewne dobrze znana astronomom, a jej wielkość gwiazdowa wahałaby się między 7m a 12m. Współczesne analizy potwierdzają istnienie cyklu wymierań, jednak obliczenia hipotetycznej orbity Nemesis wskazują, że nie może ona być stabilna. Na ruch ciała krążącego tak daleko od Słońca miałaby wpływ grawitacja innych pobliskich gwiazd, powodując zmiany elementów orbity o 20 do 50%, co sprawia że nawet gdyby Nemesis istniała, to nie mogłaby być przyczyną tak regularnych wymierań.

Nemesis w fikcji

Gwiazda Nemesis pojawia się też w powieści Nemesis, autorstwa Isaaca Asimova.
Z "Planety Nemesis" pochodzi także Bractwo Czarnego Księżyca z anime Sailor Moon R.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.