Kodeks Justyniana (Codex Iustinianus) to jedna z trzech części wielkiej kodyfikacji prawa rzymskiego podjętej w w latach 528 - 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego, znanej pod średniowieczną nazwą Corpus iuris civilis.
Justynian rozpoczął prace nad Kodeksem w rok po wstąpieniu na tron. W tym celu powołał specjalną komisję, w skład której weszło 7 urzędników cesarskiej administracji wysokiego szczebla (byli wśród nich m.in. Tribonianus i Theophilus). Komisja zakończyła swoje prace po upływie kolejnego roku i 7 kwietnia 529 roku ogłoszono pierwszy dokument w ramach Kodeksu, tzw. Codex vetus, którego treść niestety nie dochowała się do naszych czasów. Kilka lat później, w 534 roku, ogłoszono tzw. Codex repetitae praelectionis, który zastąpił Codex Vetus.
Kodeks Justyniana składa się z 12 ksiąg podzielonych na tytuły. Zawierają one szereg kostytucji cesarzy rzymskich, z których najstarsze pochodzą z czasów Hadriana, z wyszczególnieniem imienia cesarza, który przyjął dany dokument, adresata konstytucji oraz daty i miejsca jej ogłoszenia.
Poza Kodeksem Justyniana w skład kodyfikacji justyniańskiej wchodzą jeszcze dwa dzieła:
  • Digesta Iustiniani (Digesta seu Pandectae) - zbiór 50 ksiąg zawierających fragmenty (9123) z pism 40 prawników rzymskich, będący najobszerniejszą częścią kodyfikacji Justyniana; ukończony w 533 r.
  • Institutiones Iustiniani (Institutiones sive Elementa) - podstawowe wiadomości z zakresu prawa, o charakterze podręcznikowym, zebrane w 4 księgach; oparte były głównie na 'Instytucjach' takich prawników jak: Florentinus, Marcjan, Ulpian; Instytucje, będące częścią kodyfikacji Justyniana, posiadały również moc ustawy; ukończone 21 listopada 533 r.
Dodatkowo do kodyfikacji justyniańskiej zalicza się jeszcze Novellae leges (Novellae leges) - zbiór konstytucji cesarza Justyniana I Wielkiego wydanych już po ogłoszeniu kodyfikacji, które zostały potem dołączone do Corpus iuris civilis. W zasadzie uzupełnienia dotyczą prawa administracyjnego, spadkowego, rodzinnego i kościelnego.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.