Gladiator (łac. gladiatores, od gladius - miecz) - zapaśnik toczący walkę na arenie cyrkowej w starożytnym Rzym.
Zwyczaj walk gladiatorów wywodzi się od etruskiego zwyczaju oddawania czci zmarłym poprzez walki zamiast ofiar ludzkich. W Imperium Rzymskim walki gladiatorów pojawiły się około 260 roku p.n.e. i stały się rozrywką, ale nabrały też charakteru politycznego, służąc do zdobywania popularności wśród ludu.
Gladiatorzy byli często jeńcami wojennymi lub niewolnikami, lecz czasem rekrutowali się spośród byłych żołnierzy. Byli skoszarowani w ludi i szkoleni pod okiem lanisty (nauczyciela). Najsłynniejsza szkoła gladiatorów mieściła się w Capui, szkolił się tam m.in. Spartakus.
Walki gladiatorów były jedną z najpopularniejszych rzymskich rozrywek. Wielu bogatych Rzymian miało swoich gladiatorów i płaciło fortuny na ich szkolenie. Z tego powodu gladiatorzy nie ginęli na arenie tak często, jak się dziś sądzi. Najlepsi z nich stawali się często bardzo sławni (podobnie jak dzisiaj sportowcy).
Przed wejściem na arenę gladiatorzy składali przysięgę, że nie będą oszczędzali się w walce. Walki często toczyły się na śmierć i życie – pokonany przeciwnik mógł prosić o łaskę podnosząc do góry palec wskazujący, na co obserwujący walkę tłum odpowiadał wyciągnięciem w górę kciuka (co oznaczało darowanie życia), lub skierowaniem go w dół (co oznaczało śmierć).
Charakter walk i stosowane uzbrojenie było urozmaicone:
  • gladiatores dimachaeri używali dwóch mieczów
  • gladiatores retiarrii uzbrojony był w sieć, którą zarzucał przeciwnikowi na głowę i trójząb
  • gladiatores laquearii posługiwali się pętlą ze sznura (laqueus)
  • gladiatores essedarii walczyli z wozów zaprzężonych w parę koni
  • gladiatores Thraces posługiwali się bronią tracką
  • gladiatores Samnites posługiwali się tarczą i bronią Samnitów
  • gladiatores bestiarii walczyli z dzikimi zwierzętami
Występy gladiatorów często kończyły potyczki andabantaes, którzy walczyli po omacku w hełmach bez otworów na oczy, nadawało to ich występom charakteru komicznego. Byli również gladiatorzy, zabawiający gości podczas uczt w domach bogaczy. Walki gladiatorów zostały zakazane przez cesarza Konstantyna na początku IV wieku.
W okresie późnego cesarstwa państwo utrzymywało własnych gladiatorów – byli oni wykorzystywani przez niektórych cesarze obok wojsk regularnych w okresach wojen domowych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.