Font (ang., z łac. fons – źródło) to cyfrowy nośnik pisma. Jest elektronicznym (czyli komputerowym) następcą czcionki drukarskiej.
W najwęższym znaczeniu za jeden font, podobnie jak w przypadku czcionek, uznaje się komplet znaków, którymi można złożyć jednorodny fragment tekstu, tak więc znaki o dwu różnych wysokościach, albo znaki normalne i pogrubione, to znaki z dwu różnych fontów. Jeden font to komplet znaków o tych samych trzech zasadniczych parametrach: krój pisma, stopień pisma i odmiana pisma.
Natomiast jeden font w ujęciu handlowym to komplet znaków o tym samym kroju, który oczywiście można stosować w dowolnym stopniu pisma. W ujęciu tym rodzina fontów to zbiór fontów o tym samym kroju ale w wielu odmianach. Rodziny takie sprzedawane są bądź jako jeden produkt, bądź też luzem i wtedy trzeba oddzielnie płacić za każdą z odmian.

Formaty fontów

Te same fonty (o tym samym kroju) mogą występować od strony czysto technicznej w wielu różnych formatach. Dwa najpopularniejsze formaty to Type 1 (w skrócie T1) i True Type (w skrócie TT).

Type 1

Type 1 to fonty postscriptowe. Format powstał w firmie Adobe w 1985 roku równolegle z samym językiem PostScript. Pierwotnie fonty te zostały zastosowane w komputerach firmy Apple, które w tym samym czasie jako pierwsze weszły na rynek z graficznym środowiskiem pracy użytkownika (a nie jak do tej pory – znakowym) oraz z przystosowaną do druku w tym trybie drukarką laserową. Umożliwiało to całkowitą zmianę w podejściu do tekstu drukowanego – można było drukować dowolne kształty liter i w płynnej skali wielkości.
Znaki w T1 opisane są za pomocą krzywych Béziera trzeciego stopnia tworzących obwiednie (kontury) kształtów znaków w dwuwymiarowym układzie współrzędnych na obszarze firetu. Krzywe te są definiowane poprzez ciągi punktów kontrolnych (węzłów). Fonty T1 pozwalają przekształcać litery jako obiekty graficzne zależnie od możliwości używanego oprogramowania (zmiana stopnia pisma, transformacja kształtu, cieniowanie, zmiana wypełnienia konturów etc.), oraz przede wszystkim w zależności od możliwości urządzeń drukujących (w różnych technikach), naświetlających, czy plotujących.
Fonty T1 zawierają się w dwu plikach (co najmniej), czym się różnią od "truetypów" będących w całości w jednym pliku.

True Type

Format danych wymyślony przez firmę Apple jako antidotum na PostScript (za który trzeba było płacić), stosowany na komputerach Macintosh od 1991 r. – obecnie równie rozpowszechniony na wszystkich platformach komputerowych na równi z fontami Type 1. Znaki w TT opisane są tylko za pomocą krzywych Béziera drugiego stopnia, jednak jest to format znacznie bardziej skomplikowany technicznie. Daje za to większe możliwości – szczególnie pod względem jakości wyświetlania na ekranie monitora.
Od 1992 stosowany w Microsoft Windows 3.1, aczkolwiek dopracowany dopiero w Microsoft Windows 95. Słaba premiera w "starych" windowsach spowodowała odwrócenie się na pewien czas poducentów od profesjonalnego (czyli dla DTP) wykorzystania formatu TT, tym bardziej, że Adobe odtajniła częściowo swój kokurencyjny standard (czyli T1) oraz udoskonaliła i rozpowszechniła oprogramowanie (ATM) co spowodowało dominację na wiele lat standardu T1 w zastosowaniach profesjonalnych. Obecnie fonty w obu standardach są tak samo dobre, a problemy z True Type w DTP należą już do legend.

OpenType

Najnowszym formatem fontów jest OpenType, który również ma zakończyć istnienie wielu różnych formatów i pozostawienie tylko jednego – do używania bezpośrednio na wszystkich platformach komputerowych. Fonty w formacie OpenType mają znaki kodowane w Unicode.

Pozostałe formaty

Inne formaty to np. TeX – fonty programu Metafont.
Niegdyś używane były również fonty bitmapowe (ang. bitmapped fonts), w których kształty poszczególnych znaków zdefiniowane są jako wzory bitowe (mapy bitowe) – każdy stopień pisma musi posiadać własny zbiór takich bitowych obrazków. Rozróżnia się jeszcze tzw. fonty ekranowe (screen fonts), definiujące obraz litery na ekranie monitora.

Strony kodowe

Przez wiele lat w pojedynczym foncie można było zapisać tylko 256 znaków (fonty jednobajtowe). Była to ilość niewystarczająca do umieszczenia w jednym zestawie wszystkich znaków diakrytycznych wszystkich języków łacińskich. Powodowało to konieczność tworzenia odmian regionalnych dla fontów, np. wersji dla środkowej Europy, państw bałtyckich itd. Fonty greckie, hebrajskie, arabskie czy odmiany cyrylicy z założenia zawierały się od razu w odrębnych zestawach 256 znakowych.
Wszystkie te fonty były podzielone na 2 części: pierwsze 128 znaków było wszędzie takie same, a druga połowa stanowiłą dla każdej z wersji oddzielny repertuar znaków charakterystycznych dla danej grupy języków, oraz różne inne symbole, w tym tzw. semigrafikę. Dokładniej – w pierwszej połówce znaki od 0 do 31 oraz 127 zawierały tzw. kody sterujące (raczej nie reprezentowane w druku, a jeśli już to jako niezrozumiałe dziwne symbole), oraz znaki od 32 do 126 zawierające wszystkie znaki edytowalne bezpośrednio z typowej klawiatury komputera – z jej tzw. części alfanumerycznej, czyli wszelkie wielkie i małe litery, i inne dostępne na tych klawiszach symbole oraz spację.

Unicode

Obecnie upowszechniły się fonty w wersjach dwubajtowych (głównie TT), w tzw. standardzie Unicode umożliwiające zapisanie w jednym foncie 65536 znaków, a przez to stosowanie nie tylko alfabetów języków indoeuropejskich, ale także najważniejszych znaków języków Dalekiego Wschodu. Jednocześnie jest miejsce na wszelkie ligatury, kapitaliki, indeksy, znaki specjalne, piktogramy etc., ale najważniejszą rzeczą jest to, że w Unicode jest tylko jeden standard kodowania znaków – obowiązujący na wszystkich platformach. Tak więc np. polskie "ą" będzie miało odtąd ten sam numer kodu na wszystkich komputerach świata. Odpadły więc wszelkie problemy z konwertowaniem tekstów między Makiem, a pecetem, czy też między różnymi standardami kodowania tych samych znaków w obrębie PC.
Unicode to nie jest format fontu, tylko zestaw znaków, czyli kolejna tzw. strona kodowa – tyle że ostatnia. Więcej już ich nie będzie, ponieważ Unicode jest zestawem w którym mieszczą się znaki ze wszystkich dotychczasowych stron kodowych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.