Charles de Gaulle
Funkcja: Prezydent Francji
Okres urzędowania: od 8 stycznia 1959
do 28 kwietnia 1969
Poprzednik: Rene Coty
Następca: Alain Poher (tymczasowo) lub
Georges Pompidou
Data urodzin: 22 listopada 1890
Miejsce urodzin: Lille
Data śmierci 9 listopada 1970
Miejsce śmierci: Colombey-les-deux-Églises
Małżonka: Yvonne de Gaulle
Partia polityczna: UDR
Charles André Joseph Marie de Gaulle (urodzony 22 listopada 1890 - 9 listopada 1970), (), francuski polityk i teoretyk wojskowości, w czasie II wojny światowej stał na czele emigracyjnego rządu Francji, kontynuującego walkę z Niemcami hitlerowskimi. W latach 1959-1969 był prezydentem Francji i twórcą nowej konstytucji ustanawiającej półprezydencki system rządów. Przed II wojną światową był znany głównie jako propagator idei masowego użycia broni pancernej. Jest autorem kilku ksiażek.

Pochodzenie

De Gaulle przyszedł na świat w starej szlacheckiej, aczkolwiek zubożałej rodzinie. Jego ojcem był Henri de Gaulle (ur. 1848), profesor wielu liceów prowadzonych przez jezuitów. Przyszły prezydent wyrastał w atmosferze patriotyzmu i toleracyjnego katolicyzmu. Miał czworo rodzeństwa (trzech braci i siostrę).

Kariera wojskowa (1910-1940)

Od 1910 roku uczył się w szkole wojskowej w Saint-Cyr, gdzie koledzy nazywali go szparagiem lub dwumetrowcem, później służył w 33 pułku piechoty w Arras pod pułkownikiem Philippe Pétainem. W czasie I wojny światowej kilkakrotnie ranny i w marcu 1916 roku wzięty do niewoli. Od kwienia 1919 do stycznia 1921 roku przebywał jako instruktor w Polsce.Od 1925 roku sekretarz marszałka Pétaina, po kilku latach popadł z nim w konflikt. Od października 1927 roku dowódcą batalionu w Trewirze, w 1929 roku przeniesiony do Libanu. Od 1931 roku pracował w Sekrecie Generalnym Obrony Narodowej. W 1934 roku wydał niezgodną z francuską doktryną wojskową pracę "Vers l'armée du métier" ("Ku armii zawodowej"), w której pokazywał potrzebę technicznego usprawnienia armii, aby była ona zdolną do prowadzenia wojny manewrowej a nie pozycyjnej. We wrześniu 1937 roku został dowódcą 507 pułku czołgów w Metzu, w grudniu awansował na pułkownika. W maju 1939 roku powierzono mu dowództwo oddziłów 4 dwizji pancernej. 25 maja został tymczasowo podniesiony do rangi generała brygady. 5 czerwca został mianowany podsekretarzem stanu do spraw wojny z teką ministra. Jednak już 14 czerwca wojska niemieckie wkroczyły do Paryża, rząd udał się do Bordeaux, 16 czerwca marszałek Pétain został premierem. Następnego dnia w przemówieniu radiowym tłumaczył przystąpienie do negocjacji z wrogiem.

Wolna Francja (1940-1944)

De Gaulle dzięki pomocy Winstona Churchilla zyskał dostęp do rozgłośni BBC. W dniu 18 czerwca wygłosił z Londynu słynny radiowy apel do narodu francuskiego, wzywający do dalszej walki. Założył tam komitet "Wolna Francja". 28 czerwca Wielka Brytania uznała de Gaulle'a za "przywódcę wszystkich Wolnych Francuzów, gdziekolwiek by się znajdowali", Stany Zjednoczone w dalszym ciągu uznawały rząd Vichy.
4 lipca 1940, sąd wojskowy w Tuluzie skazał zaocznie de Gaulle na 4 lata więzienia. W następnym procesie w Clermont-Ferrand, 2 sierpnia tego roku, skazano go na karę śmierci, degradację wojskową i konfiskatę dóbr za zdradę stanu.
Rosło poparcie dla de Gaulle'a, wiele terytoriów mu się podporządkowało: Chandernagor, Nowe Hybrydy, Nowa Kaledonia i Francuska Afryka Środkowa. W sierpniu de Gaulle chciał przejąć Dakar, ale wobec oporu gubernatora Sudanu wiernego rządowi Vichy musiał zrezygnować z tego planu. 27 października w Brazzaville zapowiedział utworzenie Rady Obrony Francji mającej kierować francuskimi wysiłkami wojennymi i mającej współpracować z rządem Wolnej Francji. W grudniu Rada została uznana przez Wielką Brytanię.
De Gaulle mobilizował ludność różnymi symbolicznymi akcjami w grudniu 1941 roku w ramach "godziny nadziei" francuskie ulice opustoszały na godzinę, w listopadzie 1941 roku ustanowiono Order Wyzwolenia. Symbolem Wolnej Francji był krzyż lotaryński (z dwoma poprzecznymi belkami).
Mimo początkowego osamotnienia de Gaulle wzmacniał pozycję swoją i Wolnej Francji na arenie międzynarodowej, starając się aby Wolni Francuzi brali udział czynny i decyzyjny we wszystkim, co tyczyło się Francji i jej terytoriów. Tak więc doprowadził do odrzucenia układu między rządem Vichy i Wielką Brytanią (Saint-Jean-d'Acre z 14 lipca 1941) w myśl którego walki w Syrii i Libanie miały zostać przerwane. Francuzi z Sił Wolnej Francji walczyli i zdobyli Damaszek razem z Brytyjczykami i Australijczykami (21 czerwca 1941). De Gaulle wzywał swoich rodaków do wsparcia aliantów w operacji Torch po ich desancie w Algierii i Maroku 8 listopada 1942 roku, mimo, że na prośbę generała Henri Girauda alianci wykluczyli jego samego z tych walk.
Przyszła też pora na działania na terytorium Francji, gdzie 1 stycznia 1942 został przerzucony Jean Moulin z powierzoną mu przez de Gaulle'a misją jednoczenia francuskiego ruchu oporu. Zdecydowali oni o powołaniu do życia Krajowej Rady Ruchu Oporu.
Cały czas wzmacniał de Gaulle swoją pozycję wobec państw alianckich. 24 września 1941 powołano Francuski Komitet Narodowy (CFN) pod jego przewodnictwem - chodziło o utworzenie prawdziwego rządu, który mógłby zostać uznany przez Londyn, Waszyngton i Moskwę. 14 lipca 1942 roku Wolna Francja zmieniła nazwę na Francję Walczącą. Pod naciskiem Churchilla i Franklina Roosevelta 14 stycznia 1943 roku spotkał się w Casablance z popieranym przez Amerykanów generałem Henrim Giraudem. 4 czerwca w Algierze razem powołali Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego (CFLN) z Giraudem jako dowodzącym wojskiem i de Gaullem jako szefem rządu. CFLN został uznany przez Wielką Brytanię, ZSRR i Stany Zjednoczone 26 sierpnia.
De Gaulle odnosił coraz to nowe sukcesy, w lipcu, po rozruchach, Antyle przyłączyły się Wolnej Francji; generał został triumfalnie przyjęty w Maroku i Tunezji, wreszcie po ponad miesiącu walk 8 października 1943 Korsyka została wyzwolona jako pierwszy departament Francji.

Na czele państwa i rządu (1944-1946)

3 czerwca 1944 Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego (CFLN) został przekształcony w Tymczasowy Rząd Republiki Francuskiej (GPRF), już bez generała Girauda. Chodziło o to, by wyzwalane tereny francuskie nie podlegały władzom alianckim, ale tymczasowemu rządowi zależnemu od Zgromadzenia Konsultatywnego, którego pierwsze posiedzenie odbyło się 9 listopada 1944.
26 listopada 1944 gen. Charles de Gaulle wkroczył do wiwatującego Paryża. 9 września GPRF przeniósł się z Algieru do Paryża, troche zmieniono skład rządu przyjmując do niego także komunistów. W październiku Tymczasowy Rząd Republiki Francuskiej został uznany na arenie międzynarodowej. W grudniu de Gaulle odwiedził Moskwę.
Na wieść o wycofywaniu się sił amerykańskich, w styczniu 1945 wysłał do obrony Strasburga de Lattre de Tassigny'ego.
De Gaulle nie został dopuszczony do obrad podczas konferencji jałtańskiej, kóra zakończyła się w lutym 1945 roku, weszła natomiast jako członek stały do Rady Bezpieczeństwa ONZ w czerwcu tego roku. Nie wzięła jednak udziału w konferencji poczdamskiej.
16 listopada 1945 de Gaulle stworzył trójpartyjny gabinet - Francuska Partia Komunistyczna, która wygrała wybory, nie została wyróżniona w porównaniu z Ruchem Republikańsko-Ludowym i socjalistami. Komisja Konstytucyjna zdecydowała o ograniczeniu władzy prezydenckiej, de Gaulle odszedł z rządu w styczniu 1946 niechętny rządom partyjnym.

"Marsz przez pustynię" (1946-1958)

Referendum jednak zaakceptowało nową konstytucję IV Republiki. 7 kwietnia 1947 w Strasburgu de Gaulle ogłosił utworzenie Zgromadzenia Narodu Francuskiego - Rassemblement du Peuple Français (RPF), które szybko zdobyło duże poparcie i wygrało wybory samorządowe w październiku. W wyborach 1947 roku uzyskało 40 % głosów, ale w 1951 już tylko 22,30 %. Po porażce wyborczej w 1953 roku de Gaulle ogłosił wycofanie się RPF z życia politycznego i publicznego. Ostatecznie w 1955 de Gaulle ogłosił własne wycofanie się z życia publicznego.

Ponownie na czele państwa (1958-1969)

W związku z trudną do opanowania sytuacją w Algierii i znlezieniem się Francji na skraju wojny domowej w maju 1958 roku prezydent René Coty zaprosił de Gaulle'a do powołania rządu ocalenia narodowego. Jako premier przygotowywał projekt nowej konstytucji, którą w referendum 28 września poparły europejska część Francji i terytoria zamorskie poza Gwineą.
1 października 1958 roku utworzono Unię na rzecz Nowej Republiki mającej popierać de Gaulle'a, która świetnie wypadła w wyborach 30 października.
Dekretem z 19 grudnia de Gaulle ustanowił organy Wspólnoty Francuskojęzycznych Państw Afryki tworząc w ten sposób system federalny.
21 grudnia Charles de Gaulle został I prezydentem V Republiki.
We wrześniu 1959 roku de Gaulle zapowiedział pozostawienie Algierczykom samookreślenia swojej przyszłości. W grudniu Mali, Senegal i Madagaskar opowiedziały się za swoją niepodległością. Proklamacja niepodległości Kamerunu 1 stycznia 1960, Togo 27 kwietnia, w czerwcu Federacji Mali (republiki Sudanu i Senegalu) i Madagaskaru, w sierpniu Górnej Wolty, Nigru, Gabonu, Wybrzeża Kości Słoniowej, Konga, Republiki środkowoafrykańskiej i Czadu. Po rozpadzie Federacji Mali narodziły się Senegal i Mali. W listopadzie suwerenność odzyskała Mauretania.
De Gaulle prowadził politykę niezależności od USA, dążył do zbudowania potęgi militarnej Francji, w tym nuklearnej. W lutym 1960 wykonano pierwszą próbę atomową.
W listopadzie de Gaulle mówił o Algierii algierskiej. W styczniu 1961 roku w referendum większość Francuzów i Algierczyków poparła samookreślenie Algierii. W kwietniu powstało ryzyko puczu wojskowego, ale udało się go uniknąć - część przywódców dołączyła do OAS - Organizacji Tajnej Armii, która organizowała zamachy terrorystyczne dążąc do odstąpienia od budowy niepodległej Algierii. Ostatecznie, po dyskusjach w sprawie przynależności Sahary, podpisano układy 19 marca 1962 roku w Evian.
1962 de Gaulle proponuje referendum w sprawie wprowadzenia powszechnego głosowania na prezydenta.W styczniu 1963 roku podpisanie traktatu o współpracy RFN i Francji. 31 stycznia 1964 roku de Gaulle uznał władze w Pekinie wbrew stanowisku USA. Popierał także narody Ameryki Łacińskiej w walce o niepodległość, sprzeciwiał się poczynaniom amerykańskim w Wietnamie.
Grudzień 1965 - de Gaulle został wybrany w wyborach powszechnych na prezydenta. Po 8 miesiącach nieuczestniczenia w obradach (chodziło o dążenie Francji do nienaruszalności zasady jednomyślności przy ustalaniu decyzji)w styczniu 1966 Francja wróciła do obrad Wspólnego Rynku. W marcu 1966 Francja wycofała się ze struktur wojskowych NATO. W czerwcu 1967 de Gaulle skrytykował Izrael za wywołanie wojny sześciodniowej z Egiptem.
We wrześniu 1967 roku odbył wizytę do Polski, gdzie był entuzjastycznie witany.

Odejście (1968-1970)

Maj 1968 - wybuch manifestacji studenckich, za nimi ogólna fala strajków. Partia de Gaulle'a zmieniła nazwę na Unia na rzecz Republiki (UDR), dostała najwięcej głosów w wyborach czerwcowych, lewica przegrała. Mimo to, po przegranym referendum w sprawie reformy Senatu, 28 kwietnia 1969 roku de Gaulle podał się do dymisji.
Umarł półtora roku później, 12 listopada 1970 roku, w swojej posiadłości w Colombey-les-deux-Églises.

Rodzina de Gaulle'ów

W 1921 roku de Gaulle poślubił córkę zamożnego fabrykanta z Calais Yvonne Vendroux (1900-1980). Z tego związku przyszło na świat troje dzieci: Philippe (ur. 1921), Elizabeth (ur. 1924) i Anne (1928-1948). Anne była nieuleczalnie chora na mongolizm. Philippe służył w marynarce (służbę zaczynał jeszcze w czasach Wolnej Francji) gdzie doszedł do godności admirała i generalnego inspektora floty, a potem piastował mandat senatora. Jeden z jego synów de Gaulle (ur. 1948) jest obecnie deputowanym do Parlamentu Europejskiego z ramienia Frontu Narodowego.

Dzieła generała de Gaulle'a

  • La Discorde Chez l'Ennemi (1924) (Niezgoda w obozie nieprzyjaciela)
  • Histoire des Troupes du Levant (1931) (współautor)
  • Le Fil de l'Epée (1932) (Ostrze Miecza)
  • Vers l'Armée de Métier (1934) (Ku armii zawodowej)
  • La France et son Armée (1938) (Francja i jej armia)
  • Trois Etudes (1945)
  • Mémoires de Guerre (Pamiętniki wojenne)
    • Tom 1 - L'Appel 1940-1942 (1954) (Apel)
    • Tom 2 - L'Unité, 1942-1944 (1956) (Jedność)
    • Tom 3 - Le Salut, 1944-1946 (1959) (Ocalenie)
  • Mémoires d'Espoir
    • Tom 1 - Le Renouveau 1958-1962 (1970) (Odnowa)
Prócz tego dzieła zebrane

Niektóre określenia generała de Gaulle'a

  • Charles Andre Marie Joseph de Gaulle - pełne imię i nazwisko generała.
  • Charles de Gaulle - najprostsza jego forma.
  • Generał de Gaulle
  • Pułkownik Motor - przydomek z czasów, kiedy dowodził pułkiem czołgów w Metzu.
  • Wielki Karol
  • Gaulle - tak pogardliwie (bez przedrostka "de") zwała generała propaganda Vichy.
  • Prezydent de Gaulle
  • Charlot

Miejsca i obiekty nazwane na cześć de Gaulle'a

Bardzo wiele miejsc i obiektów zostało we Francji nazwanych imieniem de Gaulle'a, np:
  • Lotnisko im. Charlesa de Gaulle'a (Paryż)
  • Lotniskowiec Charles de Gaulle
Na świecie:

Pierwszy rząd de Gaulle'a (10 września 1944 - 21 listopada 1945)

  • Charles de Gaulle - Przewodniczący rządu tymczasowego
  • Georges Bidault - Minister spraw zagranicznych
  • André Diethelm - Minister wojny
  • Adrien Tixier - Minister spraw wewnętrznych
  • Aimé Lepercq - Minister finansów
  • Pierre Mendes-France - Minister gospodarki
  • Robert Lacoste - Minister ds. produkcji przemysłowej
  • Alexandre Parodi - Minister pracy i polityki społecznej
  • François de Menthon - Minister sprawiedliwości
  • Louis Jacquinot - Minister marynarki wojennej
  • Charles Tillon - Minister lotnictwa
  • René Capitant - Minister edukacji narodowej
  • Henri Frenay - Minister ds. więziennictwa
  • François Tanguy-Prigent - Minister rolnictwa
  • Paul Giacobbi - Minister zaopatrzenia
  • René Pleven - Minister kolonii
  • René Mayer - Minister ds. robót publicznych i transportu
  • François Billoux - Minister zdrowia
  • Augustin Laurent - Poczmistrz generalny
  • Pierre-Henri Teitgen - Minister informacji
  • Georges Catroux - Minister ds. Afryki północnej
  • Jules Jeanneney - Minister stanu
Zmiany:
  • 16 listopada 1944 - René Pleven zastąpił Lepercqa (zm. 9 listopada) na stanowisku ministra finansówe. Paul Giacobbi zastąpił Plevena na stanowisku ministra kolonii. Paul Ramadier zastąpił Giacobbiego na stanowisku ministra zaopatrzenia. Raoul Dautry wszedł w skład gabinetu jako minister ds. rekonstrukcji i planowania zabudowy miast. Catroux opuścił gabinet, a jego urząd został zniesiony.
  • 6 kwietnia 1945 - René Pleven zastąpił Mendes-France'a na stanowisku ministra gospodarki.
  • 30 maja 1945 - Pierre-Henri Teitgen zastąpił Menthona na stanowisku ministra sprawiedliwości. Jacques Soustelle zastąpił Teitgena na stanowisku ministra informacji. Christian Pineau zastąpił Ramadiera na stanowisku ministra zaopatrzenia.
  • 27 czerwca 1945 - Eugène Thomas zastąpił Laurenta na stanowisku poczmistrza generalnego.

Drugi rząd de Gaulle'a (21 grudnia 1945 - 26 stycznia 1946)

Charles de Gaulle - Przewodniczący rządu tymczasowego
  • Georges Bidault - Minister spraw zagranicznych
  • Edmond Michelet - Minister obrony narodowej
  • Charles Tillon - Minister ds. zbrojeń
  • Adrien Tixier - Minister spraw wewnętrznych
  • René Pleven - Minister finansów
  • François Billoux - Minister gospodarki
  • Marcel Paul - Minister ds. produkcji przemysłowej
  • Ambroise Croizat - Minister pracy
  • Pierre-Henri Teitgen - Minister sprawiedliwości
  • Paul Giacobbi - Minister edukacji narodowej
  • Laurent Casanova - Minister ds. weteranów i ofiar wojny
  • François Tanguy-Prigent - Minister rolnictwa i zaopatrzenia
  • Jacques Soustelle - Minister ds. kolonii
  • Jules Moch - Minister ds. robót publicznych i transportu
  • Robert Prigent - Minister ds. ludności
  • Raoul Dautry - Minister ds. rekonstrukcji i planowania zabudowy miast
  • Eugène Thomas - Poczmistrz generalny
  • André Malraux - Minister informacji
  • Vincent Auriol - Minister stanu
  • Francisque Gay - Minister stanu
  • Louis Jacquinot - Minister stanu
  • Maurice Thorez - Minister stanu

Trzeci rząd de Gaulle'a (1 czerwca 1958 - 8 stycznia 1959)

  • Charles de Gaulle - Premier i minister obrony narodowej
  • Maurice Couve de Murville - Minister spraw zagranicznych
  • Émile Pelletier - Minister spraw wewnętrznych
  • Antoine Pinay - Minister finansów i tymczasowy minister robót publicznych, transportu i turystyki
  • Édouard Ramonet - Minister przemysłu
  • Paul Bacon - Minister pracy
  • Edmond Michelet - Minister ds. weteranów i ofiar wojny
  • Michel Debré - Minister sprawiedliwości
  • Jean Berthoin - Minister edukacji narodowej
  • Roger Houdet - Minister rolnictwa
  • Bernard Cornut-Gentille - Minister ds. Francji zamorskieje
  • Robert Buron - Minister robót publicznych, transportu i turystyki
  • Eugène Thomas - Poczmistrz generalny
  • Édouard Ramonet - Minister handlu
  • Pierre Sudreau - Minister rekonstrukcji
  • Max Lejeune - Minister ds. Sahary
  • Guy Mollet - Minister stanu
  • Pierre Pflimlin - Minister stanu
  • Félix Houphouët-Boigny - Minister stanu
  • Louis Jacquinot - Minister stanu
Zmiany:
  • 12 czerwca 1958 - André Malraux wszedł w skład gabinetu jako minister ds. radia, telewizji i prasy
  • 14 czerwca 1958 - Guy Mollet został ministrem ds. służby cywilnej
  • 7 lipca 1958 - Bernard Chenot wszedł w skład gabinetu jako minister zdrowia i ludności. Jacques Soustelle przejął po Malraux tekę ministra informacji.
  • 23 lipca 1958 - Antoine Pinay został minister ds. gospodarki i ministrem finansów.

Pełnione Funkcje

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.