Archeowce (Archea) - są to organizmy zaliczane tradycyjnie wraz z eubakteriami do prokariontów. Pierwotnie uważano nawet, że są ewolucyjnie starsze od bakterii właściwych, obecnie jednak wiadomo, że grupy te ewoluowały równolegle i są jednakowo stare. Wg niektórych systematyków należy archeowce traktować jako odrębną linię ewolucyjną i nadać im rangę domeny. W tym wypadku należy rozróżnić trzy równoległe domeny: Archeowce są stosunkowo słabo zbadane i opisywane często w kontekście różnic względem eubakterii. Główne z nich to: odmienna budowa ściany komórkowej (a konkretnie brak mureiny) oraz obecność estrów kwasów tłuszczowych przy jednoczesnym braku fosfolipidów w błonie komórkowej. Te estry, przebiegające zwykle przez obie warstwy błony powodują, że jest ona częściowo jednowarstwowa. Ściana komórkowa nie zawiera peptydoglikanów. Archeowce mają też nietypowe procesy metaboliczne ( chemoautotrofy np. redukujące siarczany).

Budowa

Archeany są bardzo zróżnicowane zarówno pod względem morfologii jak i fizjologii. Niektóre żyją jako pojedyncze komórki, inne tworzą nitki lub agregaty ( kolonie). Mogą być sferyczne, pałeczkowate, spiralne lub płatowate. Średnica waha się 0.1µm do ponad 15µm, a włókna nawet osiągają do 200µm. Ich rozmnażanie jest również bardzo różnorodne – może to być podział, pączkowanie lub fragmentacja.

Historia badań

Zostały rozpoznane w latach siedemdziesiątych XX wieku przez Carla Woese z Uniwersytetu Illinois przez porównania sekwencji genów i białek. Wcześniej przedstawicieli archeanów zaliczano do bakterii. Większość znanych gatunków żyje w środowiskach ekstremalnych, takich jak wody gorące, wody silnie zakwaszone lub silnie alkaliczne, solanki, stężone roztwory innych minerałów. Szczególnie znane są z występowania w gejzerach i w kominach hydrotermalnych na dnie oceanów gdzie żyją w roztworach o temperaturze dochodzącej do 300 stopni (ze względu na wysokie ciśnienie temperatura wrzenia wody jest tam wyższa niż na powierzchni ziemi). Niektórzy przedstawiciele są jednak spotykani w środowiskach zimnych, a kilka gatunków wykryto nawet w przewodach pokarmowych zwierząt, ale ze względu na niezwykłą biochemię archeany są raczej nieszkodliwe dla przedstawicieli innych domen. W każdym razie u ludzi nie znane są infekcje spowodowane archeowcami. Być może wynika to tylko z faktu, że po prostu do tej pory takie chorobotwórcze archeowce nie zostały odkryte, mimo że wiele gatunków zamieszkuje np. naszą okrężnicę.

Podział archeowców

Do archeowców należą wszystkie znane nam obecnie mikroorganizmy żyjące w ekstremalnie wysokich temperaturach (np. w gorących źródłach). W odróżnieniu od bakterii właściwych te z nich, które przeprowadzają fotosyntezę, nie mają chlorofilu. Wszystkie używają też jako składników pokarmowych prostych związków organicznych i nieorganicznych, ale nie potrafią rozkładać związków bardziej skomplikowanych.
Z punktu widzenia fizjologii mogą być aerobami, fakultatywnymi anaerobami lub ścisłymi anaerobami. Niektóre są mezofilami, inne hipertermofilami (mogą żyć w temperaturze powyżej 100°C). Ze względu na sposób odżywiania zajmują szerokie spektrum od chemolitoautotrofów po organotrofy.
Archeany zostały podzielone na trzy główne grupy pod względem środowiska bytowania:
  • metanogeniczne
  • ekstremalnie halofilne
  • ekstremalnie termofilne
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.