Antybiotyki to substancje chemiczne - naturalne, wytwarzane przez drobnoustroje, ale także syntetyczne, produkowane przez człowieka, które są stosowane w lecznictwie jako leki przeciwdziałające infekcjom wywoływanym przez drobnoustroje (najczęściej bakterie, ale także mykoplazmy i pierwotniaki). Bywają także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.
Naukowcy wiedzieli już w XIX wieku, że niektóre organizmy przeciwdziałają rozwojowi bakterii. Nazywano to zjawisko antybiozą (z greki anti- przeciw, przeciwstawny i -bios życie).
Odkrycie pierwszego antybiotyku zostało dokonane w 1929 roku przez Alexandra Fleminga, który zauważył, że kultury bakterii nie chcą rosnąć na podłożu przypadkowo zanieczyszczonym przez pleśń Penicillium notatum.
Oprócz pleśni (grzyby niedoskonałe) zdolnością wytwarzania antybiotyków wyróżniają się promieniowce i bakterie.
Pod względem budowy chemicznej antybiotyki należą do różnych grup związków organicznych. Z tysięcy naturalnie występujących antybiotyków zaledwie kilkadziesiąt mogło być włączonych do leczenia ludzi i zwierząt ze względu na toksyczność lub niekorzystne działania niepożądane.
Najważniejsze antybiotyki, które zostały odkryte w XX wieku to: Ogólnie rzecz biorąc, działanie antybiotyków polega na powodowaniu śmierci komórki bakteryjnej (działanie bakteriobójcze) lub wpływaniu w taki sposób na jej metabolizm, który ograniczają możliwości jej mnożenia się (działanie bakteriostatyczne).
Po odkryciu penicyliny wkrótce potem pojawiły się następne antybiotyki - naturalne, półsyntetyczne i syntetyczne. Wprowadzenie antybiotyków do lecznictwa stało się przełomem dając lekarzom oręż do walki z chorobami zakaźnymi, które do tej pory były przyczyną śmierci i chorób setek milionów osób.
Nadzieje na świat bez chorób zakaźnych nie spełniły się. Po pierwsze, do dziś nierozwiązany jest problem chorób wirusowych, takich jak AIDS, gorączka krwotoczna wywoływana przez wirus Ebola czy nawet zwykła grypa (choć istnieją też leki antywirusowe,
Antybiotyki zazwyczaj blokują pewne procesy metaboliczne bakterii. Głównym problemem jest specyficzność działania. Nie trudno jest zabić 100% bakterii - można to zrobić silnym promieniowaniem, wysoką temperaturą lub ekstremalnym pH środowiska. Niestety takie procesy zabiły by również niechybnie pacjenta. Antybiotyki powinny więc powodować jak najmniej szkód u pacjenta. Najmniej szkodliwe są te, które uniemożliwiają budowę ścian komórkowych bakterii (np. penicylina), których człowiek oczywiście nie posiada. Inne atakowane procesy to m.in. synteza białek (tetracyklina) i synteza kwasów nukleinowych. Są one w pewnym stopniu odmienne od odpowiednich procesów u ludzi, dlatego ich szkodliwość nie jest wysoka. Osobnym problemem jest szkodliwość dla naturalnej flory bakteryjnej człowieka.
Niektóre ważniejsze grupy antybiotyków to:
  • antybiotyki beta-laktamowe
    • antybiotyki penicylinowe np. penicylina benzylowa (Penicillininum Crystallisatum,Penicillininum procainicum), w tej grupie wyróżniamy:
      • penicyliny naturalne (penicylina benzylowa)
      • penicyliny półsyntetyczne (pozostałe antybiotyki z tej grupy)
    • antybiotyki cefalosporynowe, potocznie cefalosporyny np. cefradyna (Sefril)
    • antybiotyki monobaktamowe (monobaktamy) np. aztreonam
    • antybiotyki karbapenemowe (karbapenemy) np. imipenem
  • antybiotyki tetracyklinowe, potocznie tetracykliny np. doksycyklina (Doxycyclinum)
  • antybiotyki fluorochinolowe, potocznie fluorochinolony np. cyprofloksacyna (Cipropol), pefloksacyna, norfloksacyna,
  • antybiotyki aminoglikozydowe potocznie aminoglikozydy np. streptomycyna, gentamycyna, amikacyna,
  • antybiotyki makrolidowe potocznie makrolidy np. erytromycyna, rovamycyna,
  • linkosamidy (klindamycyna, linkomycyna)
  • antybiotyki polipeptydowe (polimiksyny) np. kolistyna
  • antybiotyki glikopeptydowe np. wankomycyna (vancomycin)
  • antybiotyki streptograminowe np. chinopristina-dalfopristina
  • antybiotyki ketolidowe
  • antybiotyki oksazolidinonowe np. linezolid
  • antybiotyki oligosacharydowe np. ewerninomycyna
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.