Św._Franciszek_z_Asyżu -

Święty Franciszek z Asyżu (ur. latem lub jesienią 1181 w Asyżu, zm. 3 października 1226 w Porcjunkuli pod Asyżem) – święty katolicki, mistyk średniowieczny, diakon, założyciel franciszkanów, stygmatyk, misjonarz, nazywany Biedaczyną z Asyżu.

Życiorys

Przychodzi na świat w rodzinie zamożnego kupca umbryjskiego Pietro Bernardone. Jego matka Pika daje mu na chrzcie imię Jan, które ociec zmienia na Francesco. Pierwsze lata swego życia spędza w rodzinnym Asyżu. Uczęszcza do parafialnej szkoły.
Mając 21 lat bierze udział w wojnie pomiędzy Asyżem i Perugią. Na przełomie 1202-1203 roku zostaje uwięziony w Perugii. Uwolniony w 1204 ze względu na ciężką chorobę powraca do Asyżu. Rok 1205 jest początkiem powolnego procesu nawrócenia Franciszka. W czasie wyprawy wojennej do Puglii, w Spoleto przyszły święty ma wizję, która zadecyduje o jego przyszłym życiu. Ponownie wraca do Asyżu, gdzie hojnie obdarza spotkanego po drodze trędowatego. Daje mu pocałunek pokoju. W asyskim kościele San Damiano jesienią tego samego roku słyszy głos Chrystusa przemawiającego z ikony krzyża, który każe mu iść i odbudować Kościół. Wydarzenie to opisują biografowie franciszkańscy Tomasz z Celano i Bonawentura z Bagnoregio. W tym samym czasie Franciszek popada w konflikt z własnym ojcem, nieakceptującym postawy syna. Franciszek wezwany do sądu biskupiego w roku 1206 wyrzeka się swojej części majątku, rozpoczyna życie pokuty, m. in. asystując trędowatych w leprozorium. W latach 1206-1208 restauruje podasyskiej kaplice : San Damiano, San Pietro oraz kaplicę Matki Bożej Anielskiej w Porcjunkuli pod Asyżem.
24 lutego 1208 roku Franciszek uderzony usłyszanymi w czasie mszy św. słowami dotyczącymi stylu życia apostolskiego, zdejmuje habit eremicki i wkłada prostą brązową tunikę – typwy strój plebejski ówczesnej Umbrii. Z bosymi stopami zaczyna wzywać ludzi do czynienia pokuty. 16 kwietnia tego samego roku przyłączają się do niego Bernard z Quintavalle i Piotr z Cattani. W kilka dni później do grupki pierwszych franciszkanów dołącza brat Idzi z Asyżu. Minoryci zaczynają odbywać wyprawy misyjne (Marca di Ancona, Poggio Bustone, Rieti, Florencja).
Na wiosnę  1209 
(w niektórych źródłach 1210
) Franciszek prosi w Rzym|Rzymie
o zatwierdzenie napisanej przez siebie Reguły. Innocenty III
zatwierdza franciszkański sposób życia, polecając Franciszkanie|braciom mniejszym
głoszenie nawrócenia i pokuty. Wracając z Rzymu Franciszek z pierwszymi towarzyszami zatrzymuje się w Rivotorto
, a następnie w Porcjunkuli pod Asyżem, która staje się w ten sposób kolebką franciszkanów. Tego samego roku Franciszek zakłada Trzeci Zakon dla ludzi świeckich.

W  Niedziela Palmowa|niedzielę palmową 
1211
lub 1212
święty przyjmuje w Porcjunkuli Św. Klara z Asyżu|Klarę Ofreduccio
, ukonstytuowuje się Drugi Zakon – Klaryski
. W następnych latach Franciszek informuje osobiście papieża o stanie rozwoju założonej przez siebie wspólnoty franciszkanskiej, spotykając się w Rzymie z Jakubiną Settesoli. Conte
Orlando di Chiusi ofiarowuje franciszkanom Górę La Verna
w Montefeltro
. W 1215
roku ma miejsce Sobór laterański IV|Sobór Laterański IV
, w czasie którego Fransiczek spotyka Dominik Guzmán|św. Dominika Guzmana
, założyciela dominikanie|dominikanów
.

 5 maja 
1217
w Porcjunkuli franciszkanie gromadzą się na kapituła generalna|kapitule generalnej
. Zostają podjęte decyzje o misji pozaalpejskiej, do Ziemia Święta|Ziemi Świętej
oraz do Afryka|Afryki
. Franciszek na wyraźne życzenie kardynała Hugolina (późniejszy papież Grzegorz IX
) legata papieskiego dla Toskania|Toskanii
o Lombardia|Lombardii
decyduje się pozostać we Włochy|Włoszech
.

W roku  1219 
Franciszek wyrusza na Bliski Wschód
. W Egipt|Egipcie
spotyka się z sułtan|sułtanem
Melek el-Kamelem. Na początku 1220
opuszcza Akri
, w którym spędzić miał cały rok, nawiedzając miejsca święte Palestyna|Palestyny
. Spotkanie św. Franciszka z sułtanem potwierdzają kroniki islam|muzułmańskie
, krzyżowcy|krzyżowców
oraz jeden z listów biskupa Jakub z Vitry|Jakuba da Vitry
.

Po powrocie do Włoch święty zrzeka się przywództwa zakonowi, wyznaczając na swego następcę brata Pietro Cattaniego.  29 listopada 
na prośbę Franciszka papież Honoriusz III bullą ''Solet annuere'' zatwierdza napisaną przez Biedaczynę regułę (tzw. ''Reguła zatwierdzona'').

W nocy z 24 na  25 grudnia 
1223
roku święty urządza w Greccio
pierwszą w historii bożonarodzeniową szopkę. Następnego roku otrzymuje na Alvernii święte stygmaty
. W roku 1225
Franciszek zaczyna coraz bardziej odczuwać dolegliwości związane z chorobą oczu. Za namową Eliasz Bombarone|brata Eliasza
poddaje się bezskutecznym zabiegom lekarskim. Przebywając w tym czasie w kościele San Damiano układa ''Pieśń słoneczną''.

Ostatnie miesiące swego życia spędza podróżując od miasta do miasta, by pod koniec pory letniej  1226 
powrócić do Asyżu. Umiera położony na własne życzenie na gołej ziemi w sobotę 3 października
1226 roku. Następnego dnia mieszkańcy Asyża przenoszą ciało świętego do kościoła San Giorgio w środku miasta. Brat Eliasz powiadamia o śmierci Franciszka śląc ''List okólny o śmierci św. Franciszka''. Z miejsca pierwotnego pochówku ciało świętego zostanie przeniesione 25 maja
1230
roku do wybudowanej specjalnie przez Eliasza Bombarone Bazylika Św. Franciszka w Asyżu|bazyliki
na Colle del Paradiso w Asyżu.

Patronat

Franciszek z Asyżu jest patronem założonego przez siebie  Franciszkanie|Zakonu Braci Mniejszych 
, miasta Asyż, Włoch, Akcja Katolicka|Akcji Katolickiej
, ekologia|ekologii
i ekologów.

Atrybuty

Święty przedstawiany jest w brązowym  habit|habicie 
franciszkańskim z kapturem, przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa, ubóstwa i czystości. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks
, a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem, rękami i stopami – to tzw. stygmaty
, które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września
1224
roku. Współcześni artyści lubią przedstawiać św. Franciszka w otoczeniu zwierząt, ze względu na braterstwo stworzeń, jeden z elementów duchowości minoryckiej.

Dzień obchodów

Kościół katolicki obchodzi wspomnienie św. Franciszka diakona 4 pażdziernika. Zakon franciszkański rozpoczyna uroczystą celebrację tego wspomnienia wieczorem dnia poprzedniego nabożeństwem zwanym Transitus (łac. przejście). Kalendarz liturgiczny rodziny franciszkańskiej odnotowuje następujące wspomnienia związane z życiem św. Franciszka z Asyżu: 24 maja – święto poświęcenia asyskiej Bazyliki św. Franciszka, 2 sierpnia – Odpust Porcjunkuli, 17 września – święto Stygmatów św. Franciszka, 29 listopada – Wszystkich Świętych Zakonu Serafickiego, 12 grudnia – święto Odnalezienia Ciała św. Franciszka.

Ikonografia

Do najstarszych przedstawień świętego należą: Franciszek otrzymujący stygmatytempera na drewnie Berlinghiero Berlinghieri z ok. 1250, Madonna z aniołami i św. Franciszkiemfresk Cimabue w Bazylice św. Franciszka w Asyżu (przed 1290), Cykl fresków Giotta w Sacro Convento (ok. 1296-1300), Św. Franciszek i św. Antoni – fresk Simone Martiniego z Bazyliki św. Franciszka w Asyżu (ok. 1317).

Relikwie i sanktuaria

Grób św. Franciszka znajduje się w Bazylice dedykowanej jego imieniu w Asyżu. Relikwie świętego posiada większość klasztorów franciszkańskich w Polsce. Sanktuariami związanymi z życiem świętego są miejsca, w których przebywał w czasie swoich podróży po ziemi włoskiej (m. in. Asyż, Arezzo, Carceri, Fonte Colombo, Greccio, Gubbio, Rieti). Polskie sanktuarium św. Franciszka znajduje się w Miejskiej Górce koło Rawicza.

Proces kanonizacyjny

Franciszek z Asyżu został ogłoszony świętym 16 lipca 1228 roku przez swego przyjaciela papieża Grzegorza IX, wcześniejszego opiekuna zakonu. W czasie wszczętego przez Grzegorza IX procesu wysłuchano świadectw uzdrowionych za przyczyną świętego osób. Na jego zakończenie papież zwołał specjalny konsystorz, na którym kolegium kardynalskie wyraziło swą przychylność dla idei kanonizacji Franciszka. W samym dniu kanonizacji, w czasie uroczystości, która miała miejsce przed kościołem św. Jerzego w Asyżu (dzisiaj Bazylika św. Klary), interweniował w imieniu wszystkich kardynałów cysters Ranieri Capocci di Viterbo. Zaraz po uroczystym ogłoszeniu Franciszka świętym, papież udał się do wnętrza kościoła, by uczcić jego grób. W uroczystościach kanonizacyjnych uczestniczył m. in. Jan z Brienne, król Jerozolimy, który u kresu swego życia wstąpił do franciszkanów.

Źródła Franciszkańskie

Badacze życia i duchowości Franciszka z Asyżu mianem Źródeł Franciszkańskich określają dokumenty powstałe u zarania Zakonu Braci Mniejszych, których autorstwo przypisywane jest samemu świętemu, bądź franciszkanom i klaryskom pierwszej generacji. W historiografii minoryckiej ustalił się następujący podział źródeł franciszkańskich: Pisma św. Franciszka, biografie św. Franciszka oraz kroniki i inne świadectwa.
Św. Franciszkowi przypisywane jest m. in. autorstwo: Reguły niezatwierdzonej (1221), Reguły zatwierdzonej (1223), Testamentu (1226), Testamentu sieneńskiego (maj 1226), Reguły dla pustelni, zbioru Napomnień, szeregu Listów (Do wiernych, Do rządzących, Do całego Zakonu…), Pieśni słonecznej, Pozdrowienia błogosławionej Maryi Dziewicy, Kartki podarowanej bratu Leonowi.
Wśród biografii Biedaczyny z Asyżu do najważniejszych należą: Życiorys pierwszy (Tomasz z Celano), Życiorys większy (Bonawentura z Bagnoregio), Relacja trzech towarzyszy, Anonim z Perugii, Sacrum commercium, List okólny o śmierci św. Franciszka (Eliasz Bombarone), Pieśń XI w Boskiej komedii (Dante Alighieri).
Jeśli chodzi o kroniki i inne świadectwa, należy zwrócić uwagę na listy biskupa Akko Jakuba z Vitry z lat 1216 i 1220 oraz swoją Historia Occidentalis. O obecności Franciszka pod Damiettą w czasie piątej wyprawy krzyżowej dają świadectwo: Kronika Ernoul'a, Historia Herakliusza oraz Kronika Burcharda z Ursperg.

Pierwsi Towarzysze

Już w pierwszych latach po nawróceniu do Franciszka przyłączają się pierwsi naśladowcy: Bernard z Quintavalle, Piotr z Cattani, bł. Idzi z Asyżu, Sabbatino, Morico, Giovanni de Capella, Filip Longo, Anioł Tancredi z Rieti, Giovanni z San Costanzo, Barbaro, Bernard di Vigilante, Sylwester. Tzw. uczniami drugiej godziny byli: Leon, Rufin, Masseo, Jałowiec, Illuminat dell'Arce, Eliasz Bombarone, Pacyfik, Jan Prosty. Leonowi, Rufinowi i Aniołowi przypisywane jest autorstwo Relacji trzech towarzyszy, jednej z ważniejszych biografii świętego. Ważnym świadkiem pierwszych dziesięcioleci rozwoju Zakonu Franciszkańskiego oraz lat życia Franciszka jest również św. Klara z Asyżu.

Elementy duchowości

Duchowość św. Franciszka opiera się w głównej mierze na jak najwierniejszym naśladowaniu Chrystusa w Jego posłuszeństwie wobec planów Zbawienia, ubóstwie i czystości (chrystocentryzm). Charakteryzuje się fascynacją dla Bożej dobroci przejawiającej się w wielu znakach zauważalnych w świecie: instytucja Kościoła, braterska wspólnota, braterstwo stworzeń, wytrwałość i szacunek dla ludzkiego cierpienia. Poczucie osobistej grzeszności i zależności od dobrego Stwórcy mobilizuje braci mniejszych do wstępowania na drogę pokuty i zachęcania do pójścia tą drogą innych ludzi (apostolat, misyjność).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.