Czytaj więcej"/> Drukuj
Wojskowa Służba Wewnętrzna (WSW) - organ kontrwywiadu wojskowego utworzony w 1957 roku, w miejsce zlikwidowanego Głównego Zarządu Informacji, podległy Ministerstwu Obrony Narodowej. Zadaniem WSW było m.in. zwalczanie działalności szpiegowskiej skierowanej przeciwko Wojsku Polskiemu i armiom sojuszniczym, dywersji politycznej, terroru, sabotażu, zapobieganie tworzenia nielegalnych związków wewnątrz sił zbrojnych PRL. WSW przejęła także od komend garnizonów utrzymywanie porządku i dyscypliny, a także ściganie przestępstw popełnionych przez personel Sił Zbrojnych.
WSW -

Utworzenie WSW

Wojskowa Służba Wewnętrzna powołana została rozkazem ministra Obrony Narodowej nr 01/MON z 10 stycznia 1957 roku, w miejsce Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego. Głównym powodem rozformowania Informacji Wojskowej była rola, jaką odegrała w czasach stalinowskich. Informacja wojskowa brała czynny udział obok bezpieki (Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego) w walce z podziemiem, od 1944 roku, kiedy rozpoczęły się aresztowania żołnierzy Armii Krajowej i nie tylko. Do 1957 roku Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego aresztował ok. 17 tys. osób cywilnych i wojskowych.

Zarząd

Na czele WSW stał Szef, między 1957 a 1965 roku pełnili te obowiązki kolejno -

Organizacja

Podległy Szefowi aparat centralny otrzymał nazwę Szefostwa. Przez pierwszą dekadę istnienia Wojskowa Służba Wewnętrzna dzieliła się na dwa podstawowe piony - Operacyjny i Porządkowo-dochodzeniowy, nadzorowane przez dwóch zastępców szefa WSW. W sierpniu 1961 roku, zarządzeniem ministra Obrony Narodowej nr 790 z dnia 23 sierpnia 1961 roku, utworzono dodatkowe stanowisko zastępcy Szefa WSW do spraw politycznych.
Szczegółowa struktura WSW przedstawiała się następująco

Zarząd I (kontrwywiad wojskowy)
Odpowiadał za realizacje i kontrolę osłony kontrwywiadowczej jednostek Wojska Polskiego oraz zakładów specjalnych (przemysłu obronnego).

W składzie Zarządu I funkcjonowały
Zarząd II (porządkowo-dochodzeniowy)
W składzie Zarządu II funkcjonowały
Samodzielny Oddział III - (Specjalny)
Wykonywał zadania usługowe o charakterze kontrwywiadowczym.
W składzie Samodzielnego Oddziału III funkcjonowały
Samodzielny Oddział IV
Samodzielny Oddział IV obejmował
  1. administrację
  2. tajną kaclelarię
  3. ewidencję operacyjną
  4. archiwum
  5. łączność kodowaną i szyfrową
  6. sprawy mobilizacyjne
  7. legalizację dokumentów
  8. opiniowanie kadry WP przewidzianej przez MON do awansów na wyższe stopnie wojskowe.
Wydział Kadr
Oddział Polityczny
Kurs Doskonalenia WSW w Mińsku Mazowieckim
Terenowymi jednostkami Wojskowej Służby Wewnętrznej były
Na szczeblu Okręgów Wojskowych
Na szczeblu rodzajów sił zbrojnych
Na niższych szczeblach -
Niektóre zadania zlecano wyspecjalizowanym strukturom Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Dotyczyło to kontroli korespondencji, tym zajmowało się Biuro W MSW, (Biuro W - perlustracji i korespondencji) oraz podsłuchów zakładanych w systemie cywilnej łączności telefonicznej, tym zajmowało sie Biuro T MSW.

Zmiany w organizacji WSW

W następnych pięciu latach w Szefostwie WSW dokonano niewielkich zmian strukturalnych (organizacyjnych), m.in.
Zmiany z 8 czerwca 1957: Kurs Doskonalenia Oficerów WSW w Mińsku Mazowieckim przemianowano na Ośrodek Szkolenia WSW.
Zmiany z 10 grudnia 1958: Do obowiązków Oddziału II Zarządu II WSW doszło pełnienie służby wartowniczej, w wyniku czego jednostce tej podporządkowano utworzony z 14 batalionu wartowniczego batalion ochrony WSW.
Zmiany z 19 grudnia 1959: Zarządowi II WSW poodporządkowano 13 kompanię regulacji ruchu.
Zmiany z 30 czerwca 1962: Z batalionu ochrony WSW i 13 kompanii regulacji ruchu utworzono pułk ochrony i regulacji ruchu.

Liczebność WSW

Ze względu na przejęcie od komend garnizonów dodatkowych funkcji porządkowych, Wojskowa Służba Wewnętrzna nie była formacją mniej liczną od byłego Głównego Zarządu Informacji WP.
W 1960 roku liczyła 4230 osób - 1348 oficerów, 1069 podoficerów oraz 1813 szeregowców. W późniejszym czasie jej liczebność znacznie wzrosła.
Spadła natomiast liczba tajnych współpracowników pionu kontrwywiadu wojskowego. W grudniu 1957 roku było ich już tylko 2100.

Kadry WSW i szkoły

Przygotowaniem kadr zajmowała się od lipca 1945 roku Szkoła Informacji, która trzy lata później (w 1948 roku) przekształcona została w Oficerską Szkołę Informacji Wojska Polskiego w Wesołej pod Warszawą. Od lutego 1957 roku przeniesiono ją do Mińska Mazowieckiego i przemianowano na Kurs Doskonalenia Oficerów, a następnie Ośrodek Szkolenia WSW. Od 1960 co roku dziesięciu absolwentów ośrodka kierowano na tzw. Kurs Doskonalenia przy Wyższej Szkole Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (KGB).

Koordynacja współpracy WSW/KGB

Od 1956 roku koordynacją współpracy pomiędzy WSW (jeszcze wtedy GZI WP) a radzieckim aparatem bezpieczeństwa zajmował się szef oficerów łącznikowych KGB do spraw kontrwywiadu wojskowego. Zazwyczaj był on jednocześnie III zastępcą szefa Misji Łącznikowej KGB przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Likwidacja WSW

Organy PRL-owskiego kontrwywiadu wojskowego i wywiadu zostały zlikwidowane w Polsce na poczatku lat 90. XX wieku. W 1990 roku WSW zostało złączone z Zarządem II Sztabu Generalnego WP, i powstał Zarząd II Wywiadu i Kontrwywiadu, który rok później został rozwiązany i powstały Wojskowe Służby Informacyjne - WSI, które swoją działalność mimo wielu trudności prowadzą do dzisiaj.
Natomiast funkcje policyjne (pionu porządkowo-dochodzeniowego) przejęła Żandarmeria Wojskowa z Komendą Główną w Warszawie, powołana zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej w 1990 roku (w ten sposób reaktywowano tradycję przedwojennej Żandarmerii Wojska Polskiego, formalnie rozwiązanej w 1949 w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie). Obecnie Żandarmeria Wojskowa realizuje część zadań dawnego WSW, a mianowicie w zakresie: profilaktyki i zapobiegania przestępczości oraz zjawiskom patologicznym w wojsku, działalności dochodzeniowo-śledczej i działalności prewencyjnej.
Żołnierze Wojskowej Słuzby Wewnętrznej nosili białe otoki na czapkach garnizonowych, a podczas patroli hełmy z dużym napisem "WSW"
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-07-24 18:49:26