Czytaj więcej"/> Drukuj
br /> Trzebinia - miasto położone w zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie chrzanowskim. Siedziba Gminy Trzebinia.

Położenie

Obszar miasta i gminy Trzebinia położony jest na pograniczu Wyżyny Olkuskiej, Pagórów Jaworznickich i Rowu Krzeszowickiego, w zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie chrzanowskim. Geograficznie obszar miasta i gminy jest wyżyną wzniesioną od 270 do 470 m. n.p.m. Przez teren miasta przebiega granica ważnych regionów: śląskiego i krakowskiego.

Orientacyjne odległości drogowe z Trzebini
miejscowość odległośc w km
Kraków 37
Katowice 36
Warszawa 315
Łodź 200
Poznań 370
Wrocław 210
Gdańsk 541
Berlin 562
Praga 498
Wiedeń 425
Kijów 902
Budapeszt 420
Paryż 1420
Moskwa 1555

Orientacyjne odległości od przejść granicznych z Trzebini
miasto odległość w km
Zgorzelec 376
Olszyna 404
Medyka 309
Cieszyn 106
Chyżne 134
Łysa Polana 147

Transport

Dobrą komunikację zapewnia rozbudowana struktura dróg w tym autostrada A4 oraz korzystne połączenia kolejowe, które czynią miasto ważnym węzłem komunikacyjnym.
Najbliższe lotniska międzynarodowe
lotnisko odległość w km
Balice 30
Pyrzowice 62

Struktura miasta

W skład miasta Trzebinia wchodzą następujące dzielnice/osiedla: Górka, Krze, Energetyków, Gaj, Krakowska, Siersza, Trzebionka, Wodna, ZWM, Północ, Piaski, Salwator,

Demografia

Struktura ludności miasta Trzebinia wg płci
płeć mieszkańcy
mężczyźni 10 068
kobiety 10 607
Struktura ludności miasta Trzebinia wg wieku
wiek w latach mieszkańcy
0 - 2 348
3 - 6 692
7 - 16 2 277
17 - 24 2 860
25 - 66 11 560
67 i więcej 2 938

Prehistoria

Najstarsze znaleziska archeologiczne z terenów Trzebini i okolic to wyroby z krzemienia oraz przedmioty wykonane z brązu pochodzące z okresu halsztackiego kultury łużyckiej.

Średniowiecze

Teren gdzie współcześnie znajduje się Trzebinia najpewniej wchodził w skład państwa wielkomorawskiego, później po włączeniu ziem Wiślan do państwa Polan, pozostał przy Polsce do 1795 roku. Początki zaś samego miasta sięgają czasów średniowiecza. Znaczną część jego dzisiejszego terenu stanowiły obszary dworskie, funkcjonujące w oparciu o gospodarkę folwarczną. Z 1325 roku pochodzi wzmianka o parafii Św. Piotra i Pawła, w 1470 roku o kościele parafialnym w Trzebini wspomniał Jan Długosz a w 1490 roku księga poborowa ziemi proszowskiej. Przełomu XIII i XIV w. sięgają tradycje wydobywania galmanu na terenach należących obecnie do gminy. Z 1411r. pochodzi wzmianka o sztolni odwadniającej, pierwszej na terenie złóż śląsko - krakowskich. Do XV w. teren ten był własnością królewską, w późniejszym czasie na drodze przywilejów nadanych przez króla, mieszczanie krakowscy uzyskali prawa do eksploatacji bogatych złóż cynku i ołowiu znajdujących się w tych okolicach.
Na przełomie XIV i XV wieku w posiadanie Trzebini weszli Karwaczjanowie herbu Zadora. Mikołaj Kezinger odkupuje osadę od Karwaczjanów i w 1415 roku otrzymuje od króla Władysława Jagiełły przywilej nadający tej osadzie prawo magdeburskie i górnicze. Syn Kezingera, Walther herbu Łabędź, otworzył nowe szyby w Górce, zwanej wówczas Wierzą. Równolegle z Kezingerami wydobywa kruszce ród Tęczyńskich z herbem Topór do których należała Siersza, Wodna i Myślachowice. Pod koniec XV wieku Trzebinia przechodzi w ręce Jerzego Morsztyna, a w XVI wieku właścicielami tych terenów bądź ich części byli mieszczanie krakowscy którzy intensywnie rozwijali działalność górniczą i hutniczą.

Nowożytność

W latach 1569 - 1584, Trzebinię obejmuje w posiadanie Jerzy Schilhra vel Silhra, który przyjął nazwisko Trzebiński i otrzymał herb Abdank. W rękach rodu Schilhra - Trzebińskich pozostawała Trzebinia do roku 1802, kiedy to zmarł Antoni Schilhra Trzebiński, ostatni potomek w linii męskiej. Dzięki Trzebińskim była osada górnicza przeżywa swoją świetność, zaczyna być traktowana jak miasto, choć w tym okresie jeszcze praw miejskich nie posiada. Staraniem Franciszka Schilhry Trzebińskiego, Trzebinia uzyskuje od Augusta II przywilej jarmarczny a Antoni Schilhra Trzebiński nadaje odrębny przywilej zabezpieczający prawa ludności żydowskiej do handlu. Trzebińscy fundują kościół św. Stanisława wraz ze szpitalem dla ubogich który zostaje zniszczony w latach 1783 - 1786. Trzebinia dzieli los zaborów Rzeczypospolitej Polskiej i znajduję się w zaborze austriackim zwanym Galicją.

XIX wiek

Decyzją kongresu wiedeńskiego z dnia 8 V 1815 roku w skład powstałej Rzeczpospolitej Krakowskiej wchodzi również Trzebinia. Dzięki staraniom wdowy po ostatnim z rodu Trzebińskich Krystynie, noszącej wówczas nazwisko swojego trzeciego męża - Marasse, Trzebinia zostaje oficjalnie podniesiona do rangi miasta decyzją Senatu Wolnego Miasta Krakowa z dnia 6 IX 1817 roku. W 1846 roku Trzebinia wraz z republiką krakowską ponownie zostaje wcielona do Austrii i taki stan rzeczy utrzymuje się aż do odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918 roku, kiedy to wchodzi w skład ówczesnego województwa krakowskiego. latach 20-tych XIX wieku mimo starań ówczesnej właścicielki Krystyny Marasse i jej męża hrabiego Ferdynanda Marasse Trzebinia zostaje przymusowo sprzedana za długi. Trzebionka i Górka stają się własnością żydowskiej rodziny Samuelsonów. W posiadanie samej zaś Trzebini wchodzą kolejno: Karol Estreicher, Karolina Piechocka, Józef i Maria Baranowscy, Gabriela Stępińska i August Raczyński. W rękach Raczyńskiego teren Trzebini pozostaje do roku 1920. W tym to właśnie roku dwór oraz część majątków ziemskich należących kiedyś do Trzebińskich kupują Marian i Paula Zieleniewscy.
Okres XIX i XX wieku charakteryzuje się intensywnym rozwojem przemysłu, głównie surowcowego. W latach 1804-1843 powstaje pięć kopalni węgla, dwie huty cynku oraz huta szkła. W drugiej połowie XIX wieku następuje dalszy rozwój kopalnictwa, powstają kolejne kopalnie węgla a także kopalnia głębinowa galmanu. Początek XX wieku to dla Trzebini dalszy ciąg rozwoju przemysłu ciężkiego. Najważniejsze zakłady przemysłowe które powstają w tym czasie to rafineria nafty, elektrownia, cementownia oraz zakłady tłuszczowe. Znaczne zagęszczenie przemysłu stwarza żyzną glebę dla ruchów lewicowych. W okresie międzywojennym działa tym terenie KPP, PPS-lewica, Towarzystwo Uniwersytetów Robotniczych, Komunistyczny Związek Młodzieży Polskiej oraz Czerwone Harcerstwo. Równolegle z ruchami lewicowymi działa bardzo prężnie ruch harcerski kierowany przez Naczelnego Kapelana Harcerstwa Polskiego księdza Mariana Luzara. W 1903 roku w Trzebini osiedlają się Salwatorianie którzy w 1910 roku rozpoczynają budowę kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Boskiego Zbawiciela. Obecnie jest to kościół parafialny.

2 Wojna Światowa

Trzebinia -
O rzeczywistość II wojny światowej Trzebinia przekonuje się bardzo szybko bo już 1 września 1939 roku, kiedy to zostaje zbombardowana przez lotnictwo niemieckie. W początkach kampanii wrześniowej broni tych terenów będąca w odwrocie ze śląska, Grupa Operacyjna "Śląsk", stanowiącą część Armii "Kraków". Opór wojska polskich zostaje szybko przełamany i już 5 września Niemcy dokonują pierwszych egzekucji zarówno wśród ludności żydowskiej, stanowiącej wówczas pokaźny odsetek mieszkańców jak i polskiej. 9 października Trzebinia zostaje włączona do III Rzeszy a granica z Generalnym Gubernatorstwem przebiega nieopodal w Dulowej. Podczas wojny, na terenie Trzebini zostały zlokalizowane dwa obozy jenieckie, trzy obozy pracy a także podobóz podległy Auschwitz-Birkenau. Ogólnie, podczas wojny wskutek eksterminacyjnej polityki niemieckiego okupanta życie traci ok. 2 000 Trzebinian, co stanowi ok. 1/3 ogółu ówczesnych mieszkańców miasta. W 1941 roku powstaje zakład "gumownia", szyjący wówczas mundury dla wojsk niemieckich. 7 sierpnia Alianci bombardują trzebińską rafinerię, podczas bombardowań ginie kilkanaście osób. 23 stycznia 1945 roku do Trzebinia wkraczają wojska radzieckie.

Czasy powojenne

Po wojnie Trzebinia wraca do województwa krakowskiego i taki stan rzeczy utrzymuje się do 1975 roku, kiedy to na skutek reformy administracyjnej staje się częścią województwa katowickiego. W latach 1957-1958 powstają Zakłady Górnicze "Trzebionka", zakłady te kontynuują najstarsze na tym terenie tradycje eksploatacji złóż cynkowo-ołowiowych. W 1962 roku powstaje Elektrownia "Siersza II", (obecna Elektrownia Siersza w Trzebini). W 1961 roku wieś Wodna zostaje przyłączona do miasta a w 1969 osiedle Siersza zostaje połączona z miastem Trzebinia tworząc miasto Trzebinia-Siersza. W 1977 roku miasto Trzebinia-Siersza zmienia nazwę na Trzebinia. 1 stycznia 1999 roku Trzebinia powraca do tradycyjnych związków z Krakowem wchodząc w skład województwa małopolskiego.

Kultura

Imprezy kulturalne:
Blok imprez z okazji świąt majowych 1-3 Maja
Nadzwyczajny koncert Muzyki Oratoryjnej – Klasztor o.o. Salwatorianów w Trzebini
Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego
Koncerty z okazji Święta Niepodległości
Dni Trzebini
Piknik Sierszański
Dożynki Gminne

Edukacja

Na terenie miasta Trzebinia znajdują się następujące szkoły państwowe:
Szkoły podstawowe: 12
Gimnazja: 3
Szkoły zawodowe i techniczne: 2
Licea ogólnokształcące: 1

Religia

Na terenie miasta Trzebinia znajdują się 4 parafie rzymsko-katolickie:
Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Najświętszego Serca Pana Jezusa
Świętej Barbary
Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-06-25 11:18:54