Czytaj więcej"/> Drukuj
Szariat (arab. شريعة - szar'ia(t) - droga prowadząca do wodopoju) to prawo kierujące życiem wyznawców sunnickiej jak i szyickiej odmiany islamu. Islam nie uznaje rozdziału życia świeckiego i religijnego, i dlatego reguluje zarówno zwyczaje religijne, organizację władzy religijnej jak i codzienne życie muzułmanina.
Szariat opiera się na założeniu, że prawo musi dostarczać wszystkiego, co potrzebne dla duchowego i fizycznego rozwoju jednostki. Wszystkie czyny muzułmanina są podzielone na pięć kategorii - konieczne, chwalebne, dozwolone, naganne oraz zakazane. Podstawą określenia czynów koniecznych jest pięć filarów islamu (zob. islam).

Źródła prawa w islamie

Są cztery źródła prawa w islamie. Najważniejsza jest święta księga islamu, Koran, następna po nim jest sunna, zbiór relacji dotyczących życia Mahometa. Kolejne dwa źródła to już narzędzia prawne: kijas (rozumowanie przez analogię) oraz idżma (jednomyślna zgoda).

Koran

Muzułmanie wierzą, że Koran jest tylko ziemską wersją Księgi Matki, a prawo w nim zawarte zostało tylko ujawnione - objawione prorokowi Mahometowi. Koran zawiera 4 rodzaje przepisów: W pierwszych wiekach?? islamu, wraz ze wzrostem społeczności wyznawców, bardzo szybko okazało się, że Koran nie jest źródłem wystarczającym. Uświadomiono sobie, że ma dużo luk, a pewne sprawy są potraktowane powierzchownie. Są także w Koranie wersety sprzeczne ze sobą - prawnicy z początkowego okresu włożyli dużo wysiłku ich wyjaśnienie. W ten sposób zaczęły się rodzić tafsiry - komentarze odwołujące się nie tylko do sensu prawnego księgi, ale także teologicznego, historycznego, do warstwy lingwistycznej, itd.

Sunna

W przygotowaniu

Kijas

W przypadkach, w których ani Koran, ani sunna nie wystarczały do rozstrzygnięcia wątpliwości, zaczęto stosować kijas - wnioskowanie przez analogię; źródłem analogii były przypadki wymienione w Koranie lub sunnie. W ten sposób np. powstał zakaz używania narkotyków, przez analogię do zakazu picia wina.

Idżma

Idżmy to jednomyślne postanowienie. Gdy pojawia się jakaś wątpliwość natury prawnej, zbiera się grupa muzułmańskich prawników lub nawet cała umma, każdy z radzących sądzi problem wedle swojej woli, aż do momentu uzyskania jednomyślności. Decyzja jest następnie rozpowszechniana wśród wiernych. Uznanie takiego postanowienia opiera się na przekonaniu, że decyzja tak podjęta nie może być niezgodna z wolą Boga (jeśli ogół wiernych może jednomyślnie postępować, to nie może to nie podobać się Bogu). Zasada idżmy znajduje oparcie w hadisie
Mój naród nigdy nie zgodzi się na odstępstwo

Żadna z decyzji wydanych na podstawie kijasu lub idżmy oczywiście nie może być sprzeczna z Koranem lub sunną.

Kto zajmuje się prawem

Rozwojem i wykładnią szariatu zajmują się ulemowie. Wśród ulemów wyróżnia się

Etapy rozwoju

W przygotowaniu

Powstanie szkół prawnych

Szkoły prawne zajmowały się wykładnią szariatu dla jednostek i społeczności muzułmańskich. Aczkolwiek współcześnie wykładnię szariatu przyjęło się nazywać fikh (mądrość, zrozumienie), to w najstarszych źródłach muzułmanskich zwana jest rai (pogląd, zdanie, opinia). Zob. więcej na stronie: Antologia Islamska

Szkoła hanaficka

Jest najbardziej wpływową szkołą prawną. Powstała w Iraku, za twórcę uznaję się Abu Hanifę (669-767). Była oficjalną szkołą prawną Abbasydów, Seldżuków, Osmanów. Współcześnie obecna jest w Turcji, Syrii, Egipcie, Jordanii, na Kaukazie (z wyjątkiem Azerbejdżanu), na Bałkanach, a takze w Afganistanie, Pakistanie, Turkmenii, Azji Środkowej, w Chinach, Indiach i Bangladeszu; także polscy Tatarzy przyznają się do niej. Jest najbardziej tolerancjyjna, także wobec innych religii, cechuje ją racjonalizm w stosowaniu prawa. Opiera się przede wszystkim na Koranie, w niewielkim stopniu na sunnie; idżma jest uznawana tylko gdy pochodzi od godnych zaufania uczonych; uznaje prawa podbitych; korzysta z zasady istihsanu.
Więcej o szkole hanafickiej na stronie: Antologia Islamska

Szkoła malikicka

Jest szkołą tradycjonalistyczną, bardzo rygorystyczną. Założona przez Malika Ibn Anasa (ur. 708-716, zm. 795). Rozwijana była w Afryce Północnej, w arabskiej Hiszpanii. Współcześnie w Afryce Północnej (w tym także w Egipcie, ale tylko w północnej części), w Kuwejcie, Nigerii, Bahrajnie. Za źródła prawa uznaje Koran i sunnę; prawo przedmuzułmańskie jest włączone do sunny; używa zasady istislahu - zgody?? w interesie całej społeczności muzułmańskiej; kijas nie jest stosowany

Szkoła szaficka

Założona przez Asz Szafiego (zm. 820). Za źródła prawa uznawany jest Koran, sunna, idżma; kijas został przez nią odrzucony, w ograniczonym stopniu wykorzystuje istichsan i istislah. Obecnie obowiązuje w południowej części Egiptu, w Palestynie, Jemenie, Iraku, Libanie oraz w Azji Południowo-Wschodniej - w Indonezji, Malezji, na Filipinach, a także w Afryce Wschodniej - Somalia,Dżibuti, Tanzania, Kenia, Uganda.

Szkoła hanbalicka

Najbardziej rygorystyczna; charakteryzuje się dużą surowością kar. Przez nietolerancję traciłą wielu zwolenników. Założona przez Ahmada Ibn Hanbala (780-855), ucznia Asz Szafiego.
Żródłem prawa jest przede wszystkim Koran oraz tylko te fragmenty sunny, które Koran objaśniają. Kijas i idżma zostały odrzucone już przez Ibn Hanbala - starał się przywrócić pierwotną czystość religii i prawa. Szkoła hanbalicka obowiązuje współcześnie w Arabii Saudyjskiej, Libanie, Syrii, Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

Szkoła dżafarycka - szkoła prawna szyizmu

W szyizmie dominuje tylko jedna szkoła prawna, dżafarycka - stworzona przez imamitów (ugrupowanie religijne uznające 12 imamów). Jednak za jej eponima uznaje się Dżafara as-Sadika, szóstego imama szyickiego (ur. 699-703, zm. 765). W szkole dżafaryckiej źródłem prawa są chabary - relacje z życia dwunastu imamów (odpowiednik sunny w sunnizmie). Szkoła ta obejmuje zasięgiem Iran i szyicką część Iraku.

Szariat dziś

Większość krajów Bliskiego Wschodu oraz północnej Afryki utrzymuje podwójny system sądownictwa: świecki oraz religijy. Sądy religijne zajmują się wyłącznie sprawami małżeństw oraz dziedziczenia. W Arabii Saudyjskiej oraz Iranie sądy religijne sprawują absolutną władzę nad wszystkimi dziedzinami życia. Szariat jest używany również w Sudanie, Libii, przez pewien czas był stosowany w Afganistanie. W północnych stanach Nigerii wprowadzono ostatnio sądy szariatu.
Niektóre przykłady zastosowania szariatu budzą ogromne emocje w cywilizowanym świecie. W Nigerii w ciągu ostatnich kilku lat pojawiło się szereg nagłośnionych przez media spraw kobiet oskarżonych seks pozamałżeński. Zostały one skazane na ukamienowanie. Inną tradycyjną karą, która budzi sprzeciw ruchów praw człowieka, jest obcinanie rąk. Szariat skazuje na nią za kradzież.
Amputacja rąk jest orzekana w Arabii Saudyjskiej, gdzie dzięki wysokiemu poziomowi życia złodziej ma potem zapewnioną darmową opiekę medyczną. Ostatnim udoskonaleniem saudyjskiej wersji szariatu jest zakaz posiadania telefonów komórkowych z aparatem cyfrowym. Wprowadzono go, aby nikt przypadkiem nie sfotografował nie zakrytej twarzy kobiety - tak oficjalnie argumentowano zakaz. Jakie były ukryte motywy, tego nie wiadomo. Najbardziej drastycznym przykładem interpretacji szariatu był reżim talibów, który został obalony w Afganistanie na skutek interwencji USA. Talibowie zakazywali sportu oraz muzyki i telewizji. Afgańskim kobietom zabroniono pracować oraz odmówiono prawa do udzielania pomocy medycznej przez mężczyzn pozostałych w zawodzie lekarza.

Konflikt o prawo

Szariat jest dzisiaj jednym z najsilniejszych powodów konfliktu pomiędzy islamem oraz innymi religiami: (chrześcijaństwem, judaizmem i hinduizmem). Z punktu widzenia tych religii, ma ono charakter prawa totalitarnego. Oznacza to, że rości sobie pretensje do kierowania każdym aspektem życia wszystkich obywateli kraju islamskiego. W krajach posiadających również ludność niemuzułmańską powoduje to silne napięcia. Istnieją różne interpretacje szariatu. Jedne są bardziej opresyjne niż inne, jednak w wielu krajach islamskich szariat staje się podstawą życia społecznego. Oznacza to prześladowanie ludzi wyrażających inne poglądy religijne.
Zachodnia cywilizacja w okresie oświecenia stworzyła zasadę rozdziału kościoła od państwa. Wojny religijne, które wybuchły w Europie w okresie reformacji wprowadziły ideę tolerancji religijnej. Szariat znajduje się na przeciwnej skali tego trendu. Jego ingerencja w każdy przejaw ludzkiego życia od metod przyrządzania żywności do sposobu ubierania się powoduje silny konflikt kulturowy, konflikt z ideą wolności jednostki charakterystyczną dla świata zachodniego.

Reformacja oraz fundamentalizm

W świecie islamskim pojawiają się nurty ideologicznie odrzucające tradycyjny szariat. Podobnie jak chrześcijanie mogą ignorować papieża i używać prezerwatyw, tak samo młodzi muzułmanie przestają szanować stare zakazy. W wielu krajach islamu szerzy się moda na konsumpcyjną kulturę. Wśród islamskiej diaspory na Zachodzie rozwijają się ruchy reformatorskie, które promują łagodne odmiany prawa koranicznego.
Niektórzy muzułmanie wolą jednak odwoływać się do ortodoksyjnej tradycji. Ruch Wahabitów, który ma swoje oparcie w Arabii Saudyjskiej, promuje na całym świecie radykalną wersję szariatu. Dzięki dochodom ze sprzedaży ropy możliwe jest rozwinięcie działalności misyjnej wśród młodzieży. Wahabici promują ortodoksyjny szariat oraz idee jego wprowadzenia dla wszystkich muzułmanów, żyjących nawet poza krajami islamskimi. Skutkiem tej działalności są radykalne ruchy islamskie w Europie. Widocznym przejawem dążenia do przestrzegania ortodoksyjnego szariatu są chusty, które zakładają młode dziewczyny we francuskich i niemieckich szkołach.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-09-21 17:13:14