Czytaj więcej"/> Drukuj
Służba bezpieczeństwa (SB) - aparat bezpieczeństwa podległy pod struktury Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, działający w PRL-u w latach 1956–1990, powołany m.in do utrwalania władzy komunistycznej oraz zapewniania porządku publicznego wewnątrz kraju.

Początki nowego resortu

Likwidacja Komitetu Do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP), jako niezależnej administracji i przyłączenie go do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW), w 1956 roku, zmusiły władze PRL-u, do zorganizowania nowej struktury zajmującej się bezpieczeństwem polityczno-publicznym w kraju.
Powołana ustawą sejmu w listopadzie 1956 roku, Służba bezpieczeństwa (występująca pod skrótem SB), podlegała pod strukturę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW), utworzonego w 1954 roku.

Zmiany personalne

Tak jak podczas reorganizacji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego czy Komitetu Do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego następowało zwężenie kadry personalnej - i tym razem ponownie aż o 40 procent zmiejszono liczbę funkcjonariuszy, do dziewięciu tysięcy, usunięto z sieci 60 procent tajnych informatorów, zlikwidowano ostatecznie Referaty Ochrony w fabrykach, zamknięto ponad połowę rozpracowań operacyjnych.
Dzięki negocjacjom ze Związkiem Radzieckim, doprowadzono do opuszczenia kraju przez radzieckich doradców z KGB i GRU, którzy do tej pory byli częstymi gośćmi na korytarzach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, posiadając ogromne uprawnienia w bezpiece i w Głównym Zarządzie Informacji Wojska Polskiego. W zamian zjawiła się oficjalnie akredytowana misja (placówka) KGB.
Dokonano też kolejnych zmian personalnych, usuwając większość wysokich rangą funkcjonariuszy, w bardzo częstych przypadkach pochodzenia żydowskiego, którzy do tej pory stanowili 90 procent kierownictwa w MBP, KdsBP, jak i w GZI WP. To pozwoliło otworzyć drogę awansu młodej kadrze. W latach 1956 - 1958 nastąpiło poważne odchudzenie aparatu represji PRL-u.

Zadania

Zadania Służby Bezpieczeństwa praktycznie nie różniły się niczym od jej poprzedników (MBP lub KdsBP), polegały one przede wszystkim na ochronie systemu komunistycznego wewnątrz kraju (nie tylko) poprzez kontrolowanie i przenikanie do wszystkich struktur życia społecznego w Polsce, a następnie za granicą. (M.in. SB dokonała głębokiej penetracji Polonii amerykańskiej, kanadyjskiej oraz brytyjskiej).
Służba bezpieczeństwa, brała udział w zwalczaniu opozycji, w represjach wobec uczestników demonstracji i strajków. SB odegrała główną rolę obok : Milicji Obywatelskiej, ZOMO, ORMO oraz wojska w stłumieniu demonstracji w Poznaniu w czerwcu 1956 roku, w marcu 1968 roku, oraz na Wybrzeżu w 1970 roku.
Służba bezpieczeństwa poświęciła bardzo dużo środków operacyjnych na inwigilowanie duchowieństwa, niezależnych środowisk intelektualnych, oraz miejszości narodowych w kraju.

Stan Wojenny

Po wybuchu nowej fali strajków w Polsce na początku lat 1980 i wreszcie wprowadzeniu stanu wojennego przez władze komunistyczne w grudniu 1981 roku, Służba bezpieczeństwa przystąpiła do likwidacji wcześniej spenetrowanych za pomocą agentury SB, środowisk kierowniczych Solidarności.
W nocy z 12 grudnia na 13 grudnia 1981 roku wiele osób zostało aresztowanych przez SB, przewiezionych do więzień, lub do tzw: ośrodków odosobienia (zakładów internowania).
Służba bezpieczeństwa brała udział obok: wojska, MO, ZOMO, ORMO, w pacyfikacji kopalni Wujek, w czasie której zginęło 6 górników i.in: hucie im. Lenina w Krakowie, stoczniach Gdańskiej i Szczecińskiej, Hucie Warszawa, ZM Ursus, WSK "Świdnik", kopalniach "Manifest Lipcowy", "Borynia" i "Staszic". Podczas stanu wojennego za pomocą aparatu represji, m.in. Służby Bezpieczeństwa, internowanych zostało ok. 10 tys. osób.

Struktura Służby Bezpieczeństwa przy MSW

Struktura Służby Bezpieczeństwa w lutym 1990 roku prezentowała się następująco:

Upadek PRL-u i ostatnie lata działalności SB

W ostatniej dekadzie istnienia PRL-u działalność Służby Bezpieczeństwa polegała na penetrowaniu opozycji, m.in: Solidarności, na niespotykaną do tej pory skalę. Rozpoczęto tzw. grę operacyjną z Solidarnością, prowadzoną przez długie lata.
Wybuchające skandale, w których głównymi bohaterami byli wyżsi funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa (i nie tylko), takie jak Afera Zalew, i Żelazo, przyczynienie się do śmierci Grzegorza Przemyka w 1983 roku, zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki w 1984 roku.
Jedną z najsłabiej zinfiltrowanych przez SB organizacji opozycyjnych i jednocześnie strukturą przeciwko której SB prowadziła najbardziej aktywne działania po stanie wojennym, była Solidarność Walcząca. SW najprawdopodobniej jako jedyna organizacja niezależna lat osiemdziesiątych dysponowała potencjałem pozwalającym prowadzić skuteczne działania wywiadowcze i kontrwywiadowcze przeciwko SB. Działania te oparte były m.in. o informacje pochodzące z wywiadu elektronicznego (stały nasłuch radiowy służb operacynych SB) oraz od pracowników SB.
Represje na społeczeństwie, jakich dopuścili się funkcjonariusze SB wyższego i niższego szczebla w latach 1956 - 1990, zostały dokładnie udokumentowane w kartotekach Służby Bezpieczeństwa. W latach 1989 - 1991, na polecenie ówczesnego szefa MSW Czesława Kiszczaka, rozpoczęto niszczenie: akt osobowych, kart, zbiorów operacyjnych itp.
Od sierpnia 1989 roku do czerwca 1992 roku zniszczono ok. 646 000 materiałów ogólnoinformacyjnych z inwentarzu MSW. Spalona miała być kartoteka czynnych i wyeliminowanych osobowych źródeł informacji SB MSW, udało się uratować ok. 50% jej dawnych zasobów.
Po rozwiązaniu Służby Bezpieczeństwa w 1990 roku i utworzeniu Urzędu Ochrony Państwa, niszczenie materiałów poprzednika (SB) nadal trwało, w niektórych przypadkach aż do 1993 roku.
Rownież dopiero w marcu 1990 roku zakończone oficjalnie zostały działania w ramach Sprawy Opercyjnego Rozpracowania "Ośmiornica", skierowane przeciwko Solidarnosci Walczącej.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-06-16 03:38:06