Czytaj więcej"/> Drukuj
Muzyka elektroniczna - ogólnie rozumiana muzyka tworzona głównie lub wyłącznie za pomocą elektrofonów (elektromechanicznych i elektronicznych instrumentów muzycznych) oraz urządzeń elektronicznych przetwarzających dźwięki pozamuzyczne lub generowane przez tradycyjne instrumenty akustyczne. Termin "muzyka elektroniczna" jest mało precyzyjny i sami artyści rzadko swoje dzieła określają tym mianem. Pierwszy raz termin ten pojawił się w 1951 w znaczeniu programowym w deklaracji grupy muzyków skupionych wokół kolońskiego studio RTF jako Elektronische Musik. Inni woleli raczej być klasyfikowani jako artyści awangardowi, rockowi itp. Na przykład muzycy z grupy Tangerine Dream, która uznawana jest za klasyka elektronicznego rocka, nigdy sami za muzyków elektronicznych się nie uważali.

Historia muzyki elektronicznej

Muzyka elektroniczna jest kontynuacją muzyki mechanicznej. Odziedziczyła po niej pragnienie znalezienia nie tylko samogrających, lecz także samokomponujących instrumentów. Pierwszy elektroniczny instrument, muzyczny telegraf, wynalazł Elisha Gray w 1876 roku. Kolejne dziesięciolecia przyniosły więcej podobnych wynalazków w tej dziedzinie (
W 1907 r. Ferrucio Busoni opublikował esej "Szkic nowej estetyki w muzyce", w którym przewidział rozwój elektronicznych instrumentów muzycznych i ich wpływ na powstanie nowych kierunków w muzyce współczesnej. Dołożono do tego nową ideologię awangardy muzycznej, najlepiej wyrażoną w pochodzącym z 1912 manifestu Musica Futurista napisanego przez włoskiego poetę awangardowego Filippo Marionettiego, który mówi: "Celem jest stworzenie muzycznej duszy mas pracujących, wielkich fabryk, kolei żelaznej, transatlantyckich liniowców, samochodów i samolotów, by połączyć wielkie tematy muzyczne z królestwem maszyn i zwycięskiej elektryczności". Muzyka elektroniczna od początku wpisała się w najbardziej awangardowe kierunki sztuki XX wieku.
Pierwszy koncert "muzyki futurystycznej" ("Art of Noices") odbył się w 1914 roku w Mediolanie. Pierwszym uznanym kompozytorem, który zainteresował się możliwościami instrumentów elektronicznych był Nikołaj Rimski-Korsakow, który w 1920 skomponował muzykę na instrument elektroniczny wynaleziony przez Lwa Theremina.
12 czerwca 1926 odbyła się przez WRNY w Nowym Jorku radiowa transmisja pierwszego polifonicznego instrumentu elektronicznego Pianorad. Utwory z repertuaru klasycznego grał Ralph Christman.
W Paryżu w 1928 miała miejsce prezentacja instrumentu elektronicznego zwanego dynaphone. W czasie koncertu zagrano dwa utwory specjalnie skomponowane na ten instrument: Variations Caracteristique na sześć dynaphonów Ernesta Fromaigeata oraz Roses de Metal (belet) Arthura Honeggera.
W 1929 powstaje pierwsze studio do nagrań muzyki elektronicznej Studiogesellschaft für Elektroakustische Musik w Darmstadcie w Niemczech, wykorzystujące instrumenty skonstruowane przez Jörga Megera, między innymi elektrophon.
W 1932 w czasie Wystawy Radiowej w Berlinie występuje Orkiestra Elektroniczna pod kierownictwem Heinricha Hertza, dająca średnio dziesięć koncertów dziennie. Każdy występ poprzedzony był prelekcją prof. Gustawa Leithausera. W skład orkiestry wchodziły: W latach czterdziestych nastąpił dalszy rozwój muzyki elektronicznej. Były to próby zastosowania nowoczesnych technik nagraniowych w celu uzyskania nowej formy muzycznej używającej przetworzonych dźwięków instrumentów muzycznych lub dźwięków pozamuzycznych. Ten kierunek dał początek muzyce konkretnej. Pionierem nowego kierunku był Pierre Schaffer. Innym kierunkiem była właściwa muzyka elektroniczna, której twórcy skupili się na studyjnym generowaniu dźwięków elektronicznych, przetwarzaniu ich i układaniu z nich kompozycji. Pierwszą rozwiniętą kompozycją tego stylu muzyki elektronicznej były nagrane przez Karlheinza Stockhausena (wcześniej związanego z ruchem muzyki konkretnej) w latach 1953-1954 Studie I oraz Studie II.
W 1950 syntezator RCA MkII zostaje przekazany do Princeton Electronic Music Centre i jest używany przez muzyków skupionych wokół tego ośrodka (Otto Luening, Vladimir Ussachevsky, Milton Babbit i inni) do tworzenia awangardowych kompozycji elektronicznych.
W roku 1950 Luciano Berio otwiera w Mediolanie studio muzyki elektronicznej. Rok później powstaje podobne przy RTF, a w 1952 analogiczne w Kolonii. W 1957 zostaje utworzone studio muzyki elektronicznej przy Polskim Radio w Warszawie.
W latach 1959-1969 dla muzyków niemieckich (Mauricio Kagel, Bengt Hambreus Miko Kelemen, Josef Riedl) dostępne jest studio muzyki elektronicznej Siemensa, pierwotnie stworzone do tworzenia muzyki użytkowej.
Jednocześnie wraz z rozwojem technologii komputerowych zaczęto rozwijać algorytmy pozwalające na komputerowe komponowanie muzyki. Komputerowym kompozycjom, mimo technicznej poprawności, brak było jednak finezji.
Najwybitniejszymi twórcami muzyki elektronicznej od jej początków do lat sześdziesiątych byli: Edgar Varese, Olivier Messiaen, Darius Milhaud, Arthur Honegger i Maurice Jarre, Karlheinz Stockhausen, Robert Beyer, Werner Meyer-Eppler, Luis Baron, Otto Luening, Vladimir Ussashevsky, Lajaren Hiller, John Cage, Luigi Nono i inni.
W 1964 stał się dostępny pierwszy syntezator Mooga. W 1966 zespół Moog Quartet odbył światowe tournée promujące muzykę elektroniczną. Do najwybitniejszych twórców tego okresu należą Wendy Carlos, Steve Reich, Herbert Brun, Leon Kirschener, Philip Glass.
1970 - na rynku pojawia się Minimoog, pierwszy przenośny i w miarę dostępny cenowo syntezator.
1974 - Tangerine Dream wydają album Phaedra, pierwszy album z gatunku muzyki elektronicznej znany szerszej publiczności; znalazł się on na listach przebojów.
1977 - ukazuje się Oxygene Jarre'a, pierwszy album elektroniczny "dla każdego".
1978 - Kraftwerk wydają The Man-Machine, która stała się zalążkiem techno.

Style i gatunki

W muzyce elektronicznej, jak w żadnym innym gatunku muzyki, trudne jest oddzielenie "poważnej" jej części (muzyki współczesnej) od popularnej - rocka elektronicznego. Te dwa nurty zlewają się z sobą i przeplatają tworząc jedną całość. Daje się jednak wyróżnić pewne zasadnicze cechy charakteryzujące powyższy podział. W muzyce poważnej kompozytorzy, najczęściej awangardowi, przyjmują minimalistyczne podejście do tworzenia muzyki, często skupiając się na samym dźwięku, ich współbrzmień, na "architekturze" utworu. Na drugim biegunie muzycy z kręgu rocka elektronicznego większą rolę przypisują melodyjności utworów, będąc w swej muzycznej estetyce bliżsi muzyce romantyzmu niż współczesnej. Obszar pomiędzy tymi biegunami wypełnia ambient. Także i czasowo istnieją tu wielkie rozbieżności. Rock elektroniczny powstał, gdy stały się dostępne rozwinięte instrumenty elektromechaniczne i elektroniczne w końcu lat sześdziesiątych, a jej twórcy na ogół wywodzili się z kręgów rock and rolla lub rocka psychodelicznego. Poważna muzyka elektroniczna czerpie zaś swoje źródła w awangardzie lat dwudziestych XX wieku.
Muzyka elektroniczna powstała w wyniku fascynacji nowoczesnymi technologami, odległą przyszłością, tematyką s-f oraz odkrywaniem kosmosu.
Z biegiem lat na bazie muzyki elektronicznej zaczęły powstawać nowe gatunki. Mieli w tym udział również dotychczasowi twórcy "tradycyjnej" elektroniki: Przykładowo trance i techno zostały stworzone przez Klausa Schulze. Klaus działał pod pseudonimem Richard Wahnfried, a jego pierwsza płyta spod znaku techno wyszła już w 1979r). W drugiej połowie lat '80 zespół Tangerine Dream zaczął promować nowy gatunek zwany transem.
Pomimo swoich korzeni i wielu podobieństw techno NIE JEST muzyką elektroniczą. Co do transu zdania są podzielone, ponieważ był on pierwotnie blisko związany z muzyką elektroniczną (obecnie bardziej przypomina techno).
Szczyt popularności muzyki elektronicznej przypada na lata '80. W tych czasach był to gatunek równie popularny jak obecnie hip-hop! Muzyka elektroniczna przeniknęła do muzyki rockowej tworząc nową falę rocka progresywnego (dynamiczny rock połączony z ostrym, syntezatorowym brzmieniem i komputerową perkusją) oraz do muzyki rozrywkowej stwarzając synth-pop (muzyka pop grana głównie na syntezatorach, posiadająca wiele cech muzyki elektronicznej).
Współczesną muzykę elektroniczną, obejmującą muzykę współczesną, ambient, rockową i popularną, można podzielić na szereg nurtów: W ostatnich latach na zachodzie Europy powstały gatunki typu Drum'n'Bass oraz House. Wbrew niektórym opiniom nie jest to muzyka elektroniczna tylko odmiany muzyki klubowej (pochodzącej od dance i disco).
Charakterystyczne cechy muzyki elektronicznej (które przeniknęły również do innych gatunków): arpegiator i syntetyczny podkład basowy, głos przepuszczony przez vocoder bądź generowany przy użyciu syntezatora (przypominający mowę robota bądź cyborga), "efekty specjalne" (modulacyjne, kosmiczne, szumowe), sekwencje, odgłosy, szepty, wystrzały z broni plazmowej (głównie w space electronic), programowalna perkusja z obecnymi wariacjam.

Muzyka elektroniczna w Polsce

Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-06-12 20:28:55