Czytaj więcej"/> Drukuj
Fantasy - (z ang. fantazja) to angielskie słowo, które przyjęło się jako ogólna nazwa dla nowego gatunku literatury. Gatunek ten wyewoluował z szerzej pojętej dziedziny literatury, czyli fantastyki. Jest, obok science fiction jej drugą, największą poddziedziną. Posiada rozmaite pogrupy, jak low-fantasy, quasihistoryczna, heroic fantasy, dark fantasy, high fantasy, urban fantasy, space fantasy, czy najpopularniejsza magia i miecz. Podgrupy owe nie mają oznaczać większych różnic w samej treści czy w ideach propagowanych przez autorów, lecz raczej w stylu pisania, źródłach inspiracji, oraz w ogólnym "nastroju dominującym" w utworach, np.: mrocznym, baśniowym, heroicznym, pseudohistorycznym, dziejów alternatywnych, postapokaliptycznym, czy religijnym. Utwory, które można opisać tą ogólną nazwą, są dość rozmaite i adresowane do czytelników w różnym wieku, od dzieci, przez młodzież do dorosłych. Większość klasycznych dzieł tego gatunku przeznaczona jest bardziej dla dorosłych czytelników. Stąd fantasy niekiedy nazywana jest też, dość obrazowo ale w dużym uproszczeniu, "baśnią dla dorosłych". Zaczątki gatunku widać już w końcu XIX wieku, u końca epoki romantyzmu, lecz jego "złoty wiek" przypadł na lata 60-te i 70-te XX wieku. Podczas, gdy "Złoty wiek" jej starszej siostry - science-fiction przypadał na lata 50-te i 60-te XX w.
Najbardziej znanymi autorami, których dzieła ukonstytuowały byt gatunku, byli m.in. John Ronald Reuel Tolkien, Andre Norton, Ursula K. Le Guin, Marion Zimmer Bradley, Roger Zelazny, T. Hanbury White, C. S. Lewis, Robert E. Howard, Peter S. Beagle, Fritz Leiber , Stephen King.
Inni popularni autorzy to: Robert Holdstock, Steaphen Lawhead, Tim Powers, Matt Ruff, Neil Gaiman, Jack Vance, Glenn Cook, Terry Pratchett, Guy Gavriel Kay, Andrzej Sapkowski, Feliks Kres, Tomasz Pacyński, Ewa Białołęcka, Anna Brzezińska, Nik Pierumow, Joanne K. Rowling, R. A. Salvatore
Utwory tego gatunku są najczęsciej umieszczone w fikcyjnym świecie, w którym poza zwykłymi prawami fizyki i biologii działa też magia oraz inne nadnaturalne moce i specyficzne prawa. Kostium tych utworów jest zwykle - ale nie zawsze - średniowieczny lub starożytny, ewemtualnie renesansowy lub zbliżony do epoki wczesno przemysłowej, wszystkie te czasy są znane z ziemskiej historii, a jedyną róznicą jest działanie magii i występowanie istot mitycznych oraz baśniowych, obok gatunku ludzkiego. Zazwyczaj psychologia postaci, motywacje oraz zachowania są realistyczne, lub zmierzające w stronę realistycznego opisu, to sprawia, iż możemy uwierzyć i poczuć się swojsko wśród postaci, które pochodzą z mitologii, lub baśni. Świat w książkach fantasy jest fikcyjnym, mitologicznym lub basniowym światem, czasem mniej lub bardziej umownym, ale potraktowanym przez autora, jak świat historyczny, który się kiedyś zdarzył, jak kronika, i stąd wynika niezwykła moc oddziaływania tego gatunku, przez uprawdopodobnienie postaci, i wielką precyzję opisu ich świata.
W fantasy unika się sformułowań takich jak "dawno temu" lub "w odległym kraju". Są one typowe dla bajek i baśni tradycyjnych, ale fantasy jest przeciwieństwem nieokreśloności i braku precyzji, bo one nie wystarczają odbiorcy 'współczesnych baśni'. Dobrze jest też, aby autor wśród "magicznego" i "heroicznego" świata potrafił ukryć aluzje do współczesności i współczesnych problemów. Owe 'współczesne baśnie' są gatunkiem nastawionym, zaprogramowanym na dylematy moralne oraz na kontestację różnych przejawów i zjawisk realnej współczesności. Ich często występującą cechą jest swoiste proekologiczne nastawienie i dowartościowywanie myślenia irracjonalnego, instynktownego oraz świata uczuć i religijności, przeciwnego wysokiej technologii, i stechnicyzowaniu życia. Mówi się nawet, że w tym gatunku, tak bardzo eskapistycznym, mniej ważne jest to "o czym on jest", a bardziej ważne to "o czym on nie jest". Czego używania i opisywania unika, tego istnieniu się sprzeciwia.
Fantasy to opowieści, które czerpią z mitologii różnych ludów. Imiona starożytnych bóstw i bohaterów przewijają się w co trzecim dziele, lub marnym dziełku. Najczęściej na warsztat autorów trafiają mity: skandynawskie, celtyckie, greckie, rzymskie, saskie, finskie lub słowiańskie jak również judeo-chrześcijańskie czy bliskowschodnie. Również legenda arturiańska jest jedną z najważniejszych podstaw i źródeł tego gatunku. Książki te odtwarzają starożytny świat tych mitologii, nadając imionom znanych postaci mitycznych (jak Baldur, Artur, Odys, Thor, Morgana, Merlin) współczesny i bardziej ludzki wymiar. Ale nie do końca odtwarzają, równie często przetwarzają, zmieniają, przerysowują, wykorzystują, czy też parodiują i wyśmiewają. W tych utworach znajdziemy cały przekrój rodzajów literackich, nastrojów i idei od przypowieści religijnej, baśni chrześcijańskiej, przez romans heroiczny, epos, dramat obyczajowy, fantazję polityczną, aż do horroru, love-story, powieści psychologicznej, komedii, parodii, po manifesty religii neopogańskich.
Literatura fantasy posiada długą kolekcję okołogatunkowych działalności, w których udział biorą autorzy oraz ich fani. Powstają więc kluby, gry fabularne, dramaty sceniczne, poezje, opowiadania, oraz tzw. fanfiction, komiksy, filmy fabularne, gadżety, grafika komputerowa, malarstwo fantasy, oraz muzyka inspirowana tą twórczością - są to najczęściej gatunki muzyki popularnej. Głównie folk, metal, rock, gotyk, oraz muzyka klasyczna i etniczna. Muzyka inspirowana twórczością fantastyczną zwana jest niekiedy muzyką fantastyczną oraz muzyką tolkienowską.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-06-14 20:05:43