Czytaj więcej"/> Drukuj
Demokracja bezpośrednia to system polityczny, w którym decyzje podejmuje się przez referendum, w którym wziąć udział mogą wszyscy uprawnieni do głosowania.
Elementy demokracji bezpośredniej występują w większości współczesnych systemów demokracji pośredniej, w Polsce są to głównie referenda lokalne w sprawie odwołania samorządu oraz referenda ogólnopolskie w najważniejszych sprawach ustrojowych (konstytucja, przystąpienie do Unii Europejskiej). Nie ma jednak tradycji podejmowania decyzji przez referenda i większość ważnych decyzji podejmuje parlament.
System najbliższy demokracji bezpośredniej występuje obecnie w Szwajcarii - praktycznie każda ustawa federalna i lokalna może zostać poddana pod referendum, i według szacunków prowadzi się tam więcej referendów niż we wszystkich pozostałych państwach świata łącznie. Generalną tendencją jest, że na poziomie samorządowym występuje system bliższy demokracji bezpośredniej niż na poziomie wyższym.
Demokracja bezpośrednia pozwala uniknąć kilku istotnych problemów demokracji pośredniej: Podziały:
A: 1) referendum konstytutywne (stanowiące)- decyzja jest wiążąca; 2) referendum konsultatywne (opiniodawcze)- zasięganie opinii
B: 1) referendum obligatoryjne - trzeba przeprowadzić; 2) referendum fakultatywne - można przeprowadzić
C: 1) referendum aprobatywne (afirmatyne)- przyjęcie; 2) referendum derogacyjne - odrzucenie
D: 1) referendum ogólnonarodowe - na terytorium całego kraju; 2) referendum lokalne- na wybranym terytorium (powiat, gmina)
Zgodnie z Konstytucją RP z 2.04.1997 referendum (jedynie fakultatywne)może zarządzić: 1) Sejm RP bezwzględną większością głosów w obecności przynajmniej połowy ustawowej luczby posłow; 2) Prezydent za zgodą Senatu (przy warunkach jw.) Referendum jest wiążące przy frekwencji powyżej 50%, jeśli frekwencja jest niższa referendum ma charakter jedynie opiniodawczy. Referendum lokalne może zostać przeprowadzone na terenie gminy/powiatu/województwa, w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców bądź wcześniejzego odwołania rady gminy/rady powiatu/sejmiku; wystąpić o przeprowadzenie referendum może 1/10 mieszkańców, a wymagana frekwencja wynosi 30%.
Inną formą demokracji bezpośredniej jest plebiscyt. Rozstrzyga on kwestie o charakterze kompleksowym, glosujący biorą pod uwagę całokształt warunków. (np. przynależność terytorium do danego państwa, a tym samym ustroju).
Istnieje również możliwość zgłoszenia inicjatywy obywatelskiej lub weta obywatelskiego. Obywatele mogą w ten sposób inicjować tworzenie aktów prawnych lub ich odrzucenie. Określona liczba obywateli (w Polsce 100 000 mających prawo udziału w wyborach parlamentarnych)może przedłożyć konkretną propozycję lub tylko założenia.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-05-18 05:50:33