Czytaj więcej"/> Drukuj
Cyfry rzymskie to cyfry pochodzenia etruskiego, które Rzymianie przejęli i zmodyfikowali ok. 500 p.n.e. Są to cyfry zapisywane ich skrótami literowymi. System rzymski nadawał się do wygodnego zapisywania liczb, jest jednek niewygodny przy wykonywaniu obliczeń "w słupku", do jakich przywykliśmy w systemie arabskim.
System rzymski stosowany był w łacińskiej części Europy do końca średniowiecza.
Do dziś jest jednak używany zwyczajowo w pewnych szczególnych przypadkach. Na przykład w Polsce piszemy liczbami rzymskimi: numery liceów (szkół podstawowych i gimnazjów nie), wieki, tomy dzieł. Zwyczajowo pisze się czasami również: miesiące, daty powstania budowli (na ich frontonach) oraz numeruje rozmaite grupy klasyfikacyjne (szczególnie na ich początkowych poziomach).
Lista wszystkich cyfr rzymskich:
I - 1
V - 5
X - 10
L - 50
C - 100
D - 500
M - 1000.

Zapis liczb od 1 do 10:
1 - I
2 - II
3 - III
4 - IV (można spotkać IIII)
5 - V
6 - VI
7 - VII
8 - VIII
9 - IX (spotyka się też VIIII)
10 - X.

Tworzenie liczb

Cyfry jednakowe są dodawane, cyfry mniejsze stojące przed większymi są odejmowane od nich, cyfry mniejsze stojące za większymi są do nich dodawane.
Przykłady liczb:
1444 - MCDXLIV
1815 - MDCCCXV
1963 - MCMLXIII
2004 - MMIV
1395 - MCCCXCV.
Niektórzy dodatkowo stosują zasadę takiego komponowania liczb, by było jak najmniej cyfr. Np. 1999 to normalnie MCMXCIX, albo - wedle wspomnianej zasady - MIM. Jest to już jednak modyfikacja, by nie rzec udziwnienie, oryginalnego systemu.
Poza tym, aby zapisać większe liczby, Rzymianie stosowali mnożenie przez 100, oznaczając je dwiema pionowymi kreskami,
|X| - 1000
|MM| - 200 000

oraz mnożenie przez 1000, które oznaczali kreską nad liczbą,
_
X - 10 000

Więcej o cyfrze i jej zapisach w różnych systemach można znaleźć w artykule cyfra.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-09-21 07:21:33