Czytaj więcej"/> Drukuj
Mexikowie (czyt. Meszikowie, popularnie zwani Aztekami) - Najliczniejszy obecnie naród indiański w Meksyku. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.

Nazwa

Termin Azteca pierwotnie oznaczał "ludzi z Aztlán" i odnosił się jedynie do niewielkiego plemienia, które (jako ostatnie spośród wszystkich ludów Ameryki Środkowej) przybyło na obszar Płaskowyżu Meksykańskiego w XIII wieku. Z czasem jednak ludowi temu udało się podbić i częściowo zasymilować wiele innych ludów, dzięki czemu Aztekowie stali się mniejszością w samym Tenochtitlan.
Mieszkańcy Doliny Meksyku zazwyczaj nazywali siebie terminem Mexika, od którego wywodzi się współczesna nazwa Meksyku.

Pochodzenie

Zgodnie z legendą, Aztekowie przybyli na obszar dzisiejszego Meksyku z mitycznej krainy Aztlán, znajdującej się daleko na północy (przypuszczalnie w rejonie dzisiejszego stanu Nowy Meksyk). Bóg Huitzilopochtli doprowadził ich do brzegów jeziora Texcoco, skąd ujrzeli na wysepce kaktus, na którym orzeł pożerał węża. Uznali to za dobrą wróżbę i na wyspie założyli miasto Tenochtitlan.
W rzeczywistości powód założenia miasta na wyspie mógł być o wiele bardziej prozaiczny: teren wokół jeziora w chwili przybycia Azteków był już od dawna podzielony między silne i zorganizowane miasta, a nowoprzybyłym zwyczajnie mogło brakować siły do podbicia któregoś z sąsiadów.

Pierwsze kroki

Aztekowie przybyli nad jezioro Texcoco w 1325 roku i zaczęli zagospodarowywać jedną ze znajdujących się na nim wysp. W tym samym roku wybrali też pierwszego tlatoaniego. Założyli tam miasto Tenochtitlan, a w 1357 część ich plemienia osiedliła się na sąsiedniej wyspie, w mieście Tlatelolco, które zostało w końcu wchłonięte przez miasto Mexików.
Od początku Aztekowie byli traktowani przez inne ludy zamieszkujące region Doliny Meksyku z nieufnością i otwartą niechęcią. Byli jednak zbyt słabi, by stawić im otwarty opór, dzięki czemu Tenochtitlan stało się wkrótce wasalem miasta Azcapotzalco.
W 1427 roku nowy władca, Maxlatzin, zażądał głowy nowoobranego tlatoaniego Mexików. Ci jednak po raz pierwszy sprzeciwili się silniejszym sąsiadom i wypowiedzieli im wojnę, w wyniku której po rocznych walkach role się odwróciły i to Azcapotzalco stało się miastem wasalnym. Dodatkowo Aztekowie podbili jeszcze kilka innych okolicznych miast.

Trójprzymierze

Wyzwolone spod władzy Azcapotzalco Tenochtitlan i Texcoco zawiązały sojusz, do którego niedługo później dołączyło marionetkowe państewko Tlacopan (Tacuba) stworzone przez Azteków w dawnym mieście swego suwerena. Zgodnie z umową zawartą między nimi, po 2/5 wszelkich danin i trybutów miało wpływać do kas Tenochtitlanu i Texcoco, a pozostała 1/5 - do Tacuby. Dzięki temu układowi maleńkie wyspiarskie państewko przekształciło się w przywódcę największego sojuszu militarnego w całym regionie.

Reformy Tlacaelela

Autorem sukcesu Azteków był Tlacaelel, dowódca wojsk azteckich. Po zwycięstwie w 1428 został on mianowany Cihuacoatlem (wicekrólem) i przeprowadził konsekwentną reformę całego społeczeństwa. Stworzył mistyczną wizję Azteków jako narodu wybranego przez słońce. Największym jego osiągnięciem było spalenie lub skazanie na zapomnienie wszystkich dotychczas napisanych lub zapamiętanych historii i stworzenie całej mitologii od podstaw.
Z żelazną konsekwencją palił również wszystkie księgi ludów podbitych i zastępował je wizją rzeczywistości lansowaną przez Azteków. Podbitym pozwalano na zachowanie tradycyjnego panteonu lokalnych bogów, jednak za najwyższych musieli być uznani Huitzilopochtli i jego matka Coatlicue, bogini ziemi.
Tlacaelel stał się także autorem pomysłu wojen kwietnych.

Dalszy rozwój

Tlacaelel nigdy sam nie został wybrany tlatoanim, jednak w praktyce rządził tak polityką zagraniczną jak i wewnętrzną państwa aż do swej śmierci między 1475 a 1480 rokiem. W tym czasie kolejni tlatoani prowadzili dalsze podboje państw Doliny Meksyku. Dzięki składom żywności założonym przez Tlacaelela, Aztekom udało się uniknąć głodu, jaki dotknął sąsiadów w wyniku powodzi w 1449 oraz mrozów i suszy w 1450 i 1451.
Zwycięskie wojny doprowadziły do tego, że w końcu XV wieku większa część państw od północnego Meksyku aż po dzisiejszą Gwatemalę płaciła Trójprzymierzu trybut w tej czy innej formie. W przeciwieństwie jednak do państw europejskich, państwo azteckie nigdy nie było scentralizowane. Z całego "Imperium" spływały do stolicy dary i trybuty, jednak na podbitych terytoriach władzę sprawowała nadal administracja lokalna.
W 1502 na tron wstąpił Montezuma II, ostatni tlatoani państwa Azteków. Próbował on przeprowadzić swoistą reformę intelektualną w mieście i zmienić nieco oficjalną państwową ideologię Azteków. Sprowadzał do stolicy urzędników, artystów i poetów z innych podbitych rejonów, a także złagodził politykę wobec podbitej ludności. Za jego panowania w Tenochtitlan, tuż obok wielkiej świątyni Huitzilopochtli z czasów Tlacaelela, postawiono wielką świątynię Coateocalli poświęconą wszystkim bogom.

Język

materialna

duchowa

Strój

Na obszarach górzystych typowym strojem kobiecym była koszula oraz okręcona wokół ciała spódnica. Mężczyźni nosili zazwyczaj przepaskę biodrową i płaszcz przewiązany na ramieniu, oraz sandały. Na najcieplejszych nizinach kobiety często chodziły do połowy nago, nosząc tylko spódnice. Jakość surowca (włókno kaktusa dla kas niższych bawełna dla wyższych) oraz wzory odzieży zależały od majętności i społecznego statusu osoby, która nosiła dany strój.

Mieszkania

Budynki mieszkalne były zwykle proste i funkcjonalne. Na obszarach górzystych większość domów budowano z cegły suszonej na słońcu i pokrywano je płaskimi lub spadzistymi dachami. Na nizinach wznoszono ściany z plecionki oblepionej gliną i domostwa te kryto strzechą. Układ wewnętrzny tworzyły: izba główna, spiżarnia i miejsce do pracy. Siedziby władców i znaczniejszych, możnych wznoszono według indywidualnego planu. Były to konstrukcje wielopokojowe, zbudowane z cegły syconej na słońcu, pokrytej tynkiem.
Materiał wydrukowany z portalu zgapa.pl dnia 2021-06-25 15:38:18