Ti - V - Cr
 
V
Nb  
 
 
Wanad -

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*Wanad, V, 23
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok5 , 4, d
Gęstość, twardość6110 kg/m3, 7,0
Kolorstalowoszary
Własności atomowe
Masa atomowa50,9415 u
Promień atomowy (obl.)135 (171) pm
Promień kowalencyjny125 pm
Promień van der Waalsabd
Konfiguracja elektronowahref="Argon" title="Argon" >Ar3d34s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 11, 2
Stopień utlenienia5, 3
Własności kwasowe tlenkówamfoteryczne
Struktura krystalicznaregularna przestrzennie
centrowana
Własności fizyczne
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia2175 K
(1902 °C)
Temperatura wrzenia3682 K
(3409 °C)
Objętość molowa8,32×10-3 m3/mol
Ciepło parowania0,452 kJ/mol
Ciepło topnienia20,9 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej3,06 Pa (2175 K)
Prędkość dźwięku4560 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność1,63 (Pauling)
1,45 (Allred)
Ciepło właściwe490 J/
Przewodność właściwa4,89×106 S/m
Przewodność cieplna30,7 W/
I Potencjał jonizacyjny650,9 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1414 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny2830 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny4507 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny6298,7 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r. MeVp.r.
48V {syn.} 15,9735 dni β+ 4,012 48Ti
49V {syn.} 330 dni w.e. 0,602 50Ti
50V 0,25% 1,4×1017 lat β- 1,037 50Cr
w.e. 2,208 50Ti
51V 99,75% stabilny izotop z 28 neutronami
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Chemia > Pierwiastek chemiczny > H - He - Li - Be - B - C - N - O - F - Ne - Na - Mg - Al - Si - P - S - Cl - Ar - K - Ca - Sc - Ti - V - Cr - Mn - Fe - Co - Ni - Cu - Zn - Ga - Ge - As - Se - Br - Kr - Rb - Sr - Y - Zr - Nb - Mo - Tc - Ru - Rh - Pd - Ag - Cd - In - Sn - Sb - Te - I - Xe - Cs - Ba - La - Ce - Pr - Nd - Pm - Sm - Eu - Gd - Tb - Dy - Ho - Er - Tm - Yb - Lu - Hf - Ta - W - Re - Os - Ir - Pt - Au - Hg - Tl - Pb - Bi - Po - At - Rn - Fr - Ra - Ac - Th - Pa - U - Np - Pu - Am - Cm - Bk - Cf - Es - Fm - Md - No - Lr - Rf - Db - Sg - Bh - Hs - Mt - Ds - Rg - Uub - Uut - Uuq - Uup - Uuh - Uus - Uuo


Wanad (V, łac. vanadium) to metal z V grupy pobocznej. Posiada 11 izotopów z przedziału mas 44-55. Trwały jest tylko izotop 51. W skorupie ziemskiej jest go 160 ppm, w formie minerałów: patronit i wanadynit.
Odkryty po raz pierwszy w 1801 przez Andresa Manuela del Rio i później w 1831 przez Nielsa Gabriela Selfstrōma, który nadał mu obecną nazwę na cześć skandynawskiej boginii Vanadis.
Wanad tworzy kilkaset różnych tlenków od stopnia utlenienia 1 do 5 o różnej strukturze krystalicznej przy tym samym wzorze empirycznym. Wiele z nich znalazło zastosowanie jako katalizatory reakcji utleniania w chemii organicznej stosowane w przemyśle (np. utlenianie etylenu do etanolu).
Wanad jest lśniącym, srebrzystym metalem o słabych własnościach mechanicznych. Jest on jednak dodawany do stali jako dodatek poprawiający odporność stali na ścieranie i pękanie. Ze względu na bardzo małe zasoby rud tego metalu i jego użyteczność wojskową stanowi on jeden z materiałów strategicznych.
Znaczenie biologiczne - wanad znajduje się w otoczeniu i pożywieniu człowieka. Przypuszczalnie jest on niezbędnym pierwiastkiem śladowym. Ocenia się, że dobowe spożycie wanadu wynosi 10-60 mikrogramów, a zalecane dzienne spożycie 10 mikrogramów. Nie stwierdza się niedoborów wanadu u prawidłowo odżywiających się osób. Zdarzają się przemysłowe i środowiskowe zatrucia wanadem, najważniejszy efekt to uszkodzenie nerek, podrażnienie błon śluzowych układu oddechowego i pokarmowego. Suplementacja stosowana przez kulturystów (do 60 miligramow wanadu) nie ma uzasadnienia i może być szkodliwa. Wanad jest pierwiastkiem znajdującym się w centrach aktywnych enzymów przemiany glukozy i innych węglowodanów.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.