Sr - Y - Zr
 
Sc
Y
Lu  
 
 
Itr -

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*Itr, Y, 39
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok3 , 5, d
Gęstość, twardość4472 kg/m3, bd
Kolorsrebrzystoszary
Własności atomowe
Masa atomowa88,90585 u
Promień atomowy (obl.)180 (212) pm
Promień kowalencyjny162 pm
Promień van der Waalsabd
Konfiguracja elektronowahref="Krypton_(pierwiastek).html" title="Krypton (pierwiastek)" >Kr4d15s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 9, 2
Stopień utlenienia3
Własności kwasowe tlenkówsłabo zasadowe
Struktura krystalicznaheksagonalna
Własności fizyczne
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia1799 K
(1526 °C)
Temperatura wrzenia3609 K
(3336 °C)
Objętość molowa19,88×10-3 m3/mol
Ciepło parowania363 kJ/mol
Ciepło topnienia11,4 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej5,31 Pa (1799 K)
Prędkość dźwięku3300 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność1,22 (Pauling)
1,11 (Allred)
Ciepło właściwe300 J/
Przewodność właściwa1,66×106 S/m
Przewodność cieplna17,2 W/
I Potencjał jonizacyjny600 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1180 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny1980 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny5847 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny7430 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny8970 kJ/mol
VII Potencjał jonizacyjny11190 kJ/mol
VIII Potencjał jonizacyjny12450 kJ/mol
IX Potencjał jonizacyjny14110 kJ/mol
X Potencjał jonizacyjny18400 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r. MeVp.r.
87Y {syn.} 80,3 godz w.e.   87Sr
88Y {syn.} 106,6 dni β+   88Sr
89Y 100% stabilny izotop z 50 neutronami
91Y {syn.} 58,5 dni β-   91Zr
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Chemia > Pierwiastek chemiczny > H - He - Li - Be - B - C - N - O - F - Ne - Na - Mg - Al - Si - P - S - Cl - Ar - K - Ca - Sc - Ti - V - Cr - Mn - Fe - Co - Ni - Cu - Zn - Ga - Ge - As - Se - Br - Kr - Rb - Sr - Y - Zr - Nb - Mo - Tc - Ru - Rh - Pd - Ag - Cd - In - Sn - Sb - Te - I - Xe - Cs - Ba - La - Ce - Pr - Nd - Pm - Sm - Eu - Gd - Tb - Dy - Ho - Er - Tm - Yb - Lu - Hf - Ta - W - Re - Os - Ir - Pt - Au - Hg - Tl - Pb - Bi - Po - At - Rn - Fr - Ra - Ac - Th - Pa - U - Np - Pu - Am - Cm - Bk - Cf - Es - Fm - Md - No - Lr - Rf - Db - Sg - Bh - Hs - Mt - Ds - Rg - Uub - Uut - Uuq - Uup - Uuh - Uus - Uuo


Itr (Y, łac. ytrium) - metal z III grupy pobocznej.
Posiada 32 izotopy z przedziału mas 80-99. Trwały jest tylko jeden - izotop 89, który stanowi 100% naturalnego składu tego pierwiastka.
Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 30ppm w postaci minerału ksenotymit.
Odkryty w roku 1794 przez J. Gadolina w Finlandii.
Jest to jeden z czterech pierwiastków, których nazwy zostały utworzone od szwedzkiej miejscowości Ytterby (są to: erb, itr, iterb, terb).
Tworzy złożone wodorki, tlenki, fluorki i wodorotlenek. Wodorki itru są czasami stosowane jako bardzo silne środki redukujące.
Znaczenie biologiczne - brak, podejrzewany o rakotwórczość.
W formie czystej itr jest srebrzystoszarym metalem. Na jego powierzchni tworzy się trwała warstwa tlenków, tak jak to jest w przypadku glinu. Jego własności chemiczne przypominają magnez. Jest łatwopalny, ale nie ulega samorzutnej reakcji z tlenem. Z wodą reaguje dość powoli z utworzeniem swojego wodorotlenku. W formie czystej jest stosowany jako dodatek do luminoforów stosowanych w ekranach telewizyjnych. Lampy ze stopu itru z wolframem są stosowane w rentgenografii. Niektóre stopy itru mają własności nadprzewodnikowe.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.