Związki kompleksowe (inaczej kompleksy, związki koordynacyjne) to związki chemiczne, w których daje się wyróżnić jeden lub więcej atomów centralnych, które są otoczone przez inne atomy lub ich grupy zwane ligandami, przy czym przynajmniej jedno wiązanie atomu centralnego z ligandem ma charakter wiązania koordynacyjnego.

Główne pojęcia

  • Atom lub jon przyłączający (koordynujący) cząsteczki nosi nazwę jonu lub atomu centralnego
  • Grupy lub jony związane z nim noszą nazwę ligandów
  • Sumaryczną liczbę, pełnych, pojedyńczych wiązań atomu centralnego z atomami ligandów nazywa się liczbą koordynacyjną. Gdy w kompleksie występują wiązania wielokrotne, lub rozmyte oddziaływania σ-π ustalenie liczby koordynacyjnej staje się sprawą kontrowersyjną.
  • Formalny ładunek przypisywany centralnego atomowi nazywa się jego stopniem utlenienia. Ustalanie tego stopnia, a także zagadnienie jaki faktyczny ładunek posiada centralny atom, jest w wielu przypadkach sprawą kontrowersyjną.

Podział kompleksów

Ze względu na całkowity ładunek elektryczny związków kompleksowych rozróżnia się: Olbrzymia większość związków kompleksowych zawiera w centrum atom jub jon metal. Związki te nazywa się wspólnie kompleksami metalicznymi, lub kompleksami metali. Istnieją jednak także związki kompleksowe, które nie zawierają metalu. Nazywa się je kompleksami niemetalicznymi. Są to np: Ze względu na liczbę atomów (lub jonów) centralnych rozróżnia się:
  • kompleksy jednocentrowe - z jednym atomem centralnym
  • kompleksy wielocentrowe - z dwoma lub więcej atomami centralnymi
  • klastery - w których występuje cztery lub więcej atomów metali, które są z sobą bezpośrednio związane, tworząc klaster centralny, do którego są przyłączone ligandy w sposób podobny do zwykłych kompleksów.
Ligandy mogą być grupami lub jonami nieorganicznymi (np. H2O, NH3, Cl-, CN-) lub grupami wywodzącymi się od związków organicznych (np. aminy, alkohole, fenole, fosfiny, etery). Kompleksy zawierające ligandy organiczne dzieli się na:
  • związki metaloorganiczne - w których występuje choć jedno wiązanie metal-węgiel
  • kompleksy organiczne - w których co prawda występują ligandy organiczne, ale nie łączą się one wiązaniami węgiel-metal
Zagadnienia związane z budową, właściwościami i rolą związków kompleksowych są przedmiotem badań chemii koordynacyjnej.

Trwałość

Trwałość związków kompleksowych zależy od wielu czynników, takich jak: Trwałość kompleksu opisuje się za pomocą odpowiednich stałych trwałości lub stałych nietrwałości podawanych bądź dla kolejnych reakcji tworzenia kompleksu (stałe stopniowe) lub dla reakcji sumarycznej (stałe sumaryczne, stałe całkowite).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.