Zaburzenie osobowości (łac. perturbatio personalitatis) - zaburzenie psychiczne, którego istotnymi cechami są głęboko zakorzenione, trwałe, nieprzystosowawcze wzorce relacji ze środowiskiem, myślenia o nim i postrzegania go, ukonstytuowane tak dalece, że powodują trudności w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym. Jeżeli zostały rozpoznane przed 18. rokiem życia, nazywane są zaburzeniami w okresie dzieciństwa. Poprzednie definicje zaburzeń osobowości obejmowały:
  1. kategoria zaburzeń zachowania, wyłączających nerwice i psychozy, przejawiających się w rozwoju patologicznych form osobowości, które charakteryzują się stosunkowo niskim poziomem lęku lub skłonności do popadania w rozpacz. W ramach tego terminu rozróżnia się trzy podklasy zaburzeń: ogólne zaburzenia osobowości, zaburzenia socjopatyczne oraz dewiacje seksulane. Ta definicja dominowała w nauce aż do momentu opublikowania w 1980 roku trzeciego wydania Podręcznika diagnostycznego i statystycznego, w którym definicja uległa rewizji,oraz wcześniejsza definicja:
  1. zaburzenie stanowiące efekt niedopasowania potrzeb, sposobu ich zaspokajania i sposobu realizacji zadań jednostki na danym etapie życia do wymogów społecznych czyli aktywności własnej do wymagań społecznych i kulturowych obowiązujących w środowisku jednostki.

Objawy wg DSM IV

W przebiegu zaburzeń osobowości, które nie są efektem organicznego uszkodzenia mózgu, lub choroby psychicznej (oś I), występują zwykle następujące objawy:
  • znacząco dysharmonijne postawy lub zachowania, wyrażające się w takich obszarach życia psychicznego jak: afektywność, kontrola zachowań impulsywnych, style myślenia lub przeżywania, relacje z innymi osobami;
  • wzorce zachowań trwają przez długi okres i nie są ograniczone do zaostrzenia innego zaburzenia psychicznego;
  • wzorce zachowań utrudniają funkcjonowanie oraz relacje z innymi osobami;
  • zaburzenia osobowości rozpoczynają się w okresie dzieciństwa lub adolescencji i trwają w okresie dorosłości;
  • subiektywne uczucie dyskomfortu w przebiegu zaburzeń osobowości pojawiają się zwykle w późniejszym okresie jej trwania;
  • zaburzenia te prowadzą zwykle do gorszego funkcjonowania społecznego lub zawodowego.

Podział zaburzeń osobowości wg ICD-10

Światowa Organizacja Zdrowia umieszcza zaburzenia osobowości w grupie F.60 klasyfikacji ICD-10Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10 - http://apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/.

Podział zaburzeń osobowości wg DSM IVAlfabetyczny Indeks Zaburzeń -http://www.psychnet-uk.com/x_new_site/DSM_IV/misc_pages/index_disorders.html

  • Zaburzenia osobowości - oś II (ang. Personality Disorders)
* Zaburzenia osobowości typu A - zaburzenia dziwaczno-ekscentryczne (ang. Cluster A Personality Disorders)
 * Paranoiczne zaburzenie osobowości (ang. Paranoid Personality Disorder), kod  301.0
 * Schizoidalne zaburzenie osobowości (ang. Schizoid Personality Disorder), kod  301.20
 * Schizotypowe zaburzenie osobowości (ang. Schizotypal Personality Disorder), kod  301.22
* Zaburzenia osobowości typu B - zaburzenia dramatyczno-niekonsekwentne (ang. Cluster B Personality Disorders)
 * Antyspołeczne zaburzenie osobowości (ang. Antisocial Personality Disorder), kod  301.7
 * Zaburzenie osobowości z pograniczna - borderline (ang. Borderline Personality Disorder), kod  301.83
 * Histrioniczne zaburzenie osobowości (ang. Histrionic Personality Disorder), kod  301.50
 * Narcystyczne zaburzenie osobowości (ang. Narcissistic Personality Disorder), kod  301.81
* Zaburzenia osobowości typu C - zaburzenia obawowo-lękowe (ang. Cluster C Personality Disorders)
 * Zaburzenie osobowości unikowej (ang. Avoidant Personality Disorder), kod  301.82
 * Zaburzenie osobowości zależnej (ang. Dependent Personality Disorder), kod  301.6
 * Obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości (ang. Obsessive-Compulsive Personality Disorder), kod  301.4
 * Zaburzenie osobowości niewyspecyfikowane gdzie indziej (ang. Personality Disorder Not Otherwise Specified), kod  301.9

Definicja zaburzeń osobowości wg DSM IV oś II

Przewlekle trwający wzorzec patologicznych zachowań i przeżywania manifestujący się w zakresie poznawczej, afektywnej, interpersonalnej, kontroli impulsów ; stabilność tych wzorców, czyli sztywność zachowań prowadzi do pogorszenia funkcjonowania. Często prowadzi też do dyskomfortu osoby cierpiącej na dane zaburzenie. Kryterium rozpoznania jest wystąpienie zaburzeń przed osiągnięciem pełnoletniości oraz fakt, że nie są one spowodowane przez żadne współistniejące schorzenie.

Niektóre z zaburzeń

  • paranoiczne zaburzenie osobowości - przewrażliwiony, podejrzliwy i autorytarny
  • schizoidalne zaburzenie osobowości - aspołeczny, "samotnik", niepodobny do schizofrenika
  • schizotypowe zaburzenie osobowości - schizofreniczny, bez halucynacji lub urojeń
  • osobowość unikająca - wycofany z kontaktów społecznych, nadwrażliwy
  • osobowość bierno-agresywna - negatywne nastawienie i bierny opór względem wymagań otoczenia
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.