ZX Spectrum to jeden z pierwszych małych komputerów domowych wyprodukowanych przez angielską firmę Sinclair Research Ltd. w roku 1982. Był on następcą ZX-81.
ZX_Spectrum -
ZX_Spectrum -

Parametry techniczne

  • mikroprocesor Zilog Z80 pracujący z zegarem 3,5 MHz
  • pamięć: RAM - 16 lub 48 kilobajtów i ROM - 16 kilobajtów
  • wyjście na odbiornik TV w rozdzielczości 256*192 pikseli i 16 kolorach (wyłącznie tryb graficzny) z tym, że kolory nie były przypisywane poszczególnym pikselom ale blokom 8x8. Dla każdego takiego bloku mógł być określany kolor tła i zapełnienia oraz wzór. Dla jednego bloku 8x8 wszystkie zaznaczone piksele (wartość 1) musiały mieć taki sam kolor, a nie zaznaczone (wartość 0) rownież taki sam. W obrębie bloku mogły więc być widoczne tylko dwa kolory. Powodowało to w np. w grach efekt kanciastej chmurki przy wyświetlaniu postaci na różnokolorowym tle. W trybach graficznych na późniejszych komputerach dla każdego piksela na ekranie można określić inny kolor.
  • gumowa klawiatura membranowa (najbardziej zawodny element Spectrum, szczytem niewygody było umieszczenie klawiszy sterowania kursorem w najwyższym wierszu; zostało to poprawione w modelu ZX Spectrum+, który miał klawiaturę plastikową, z klawiszami kursora w najniższym wierszu)
  • wbudowany głośniczek sterowany jednobitowo (późniejsze modele miały układ AY-3-8912 - 3 kanałowy generator dźwięku)
  • wbudowany interpreter języka programowania BASIC, całkiem rozbudowany jak na mikrokomputer tej klasy
  • jako pamięć zewnętrzna używany był najczęściej zwykły magnetofon kasetowy
  • producent produkował szybką zewnętrzną pamięć masową pod nazwą Microdrive - jako nośnik używana była zapętlona taśma magnetyczna w nietypowych mikrokasetkach, a samo urządzenie podłączane było do komputerka za pomocą specjalnego interfejsu o nazwie Interface 1
  • istniały różne rozwiązania podłączenia stacji dyskietek (zwykle 5.25 in.), takie jak TR-DOS (i jego polska wersja AC-DOS), Timex FDD 3 czy Timex FDD 3000 (ta stacja używała napędów 3in.).
  • również za pomocą zewnętrznego interfejsu dawało się podłączyć dżojstik - istniało kilka systemów: Sinclair Joystick (oryginalnie dostępny jako produkowany przez Sinclair Research Ltd. Interface II), Cursor Joystick (emulujący klawisze kursora) i Kempston Joystick (najpopularniejszy standard; wbudowany w będącym klonem ZX Spectrum mikrokomputerze Timex, w modelach 2048 i 2068).
Ciekawostką była audycja radiowa podczas której transmitowano programy oraz płyta winylowa zespołu Papa Dance zawierająca program.

Specyfika

Unikalną cechą ZX Spectrum był sposób wprowadzania programów na klawiaturze: Słowa kluczowe BASIC-a były skojarzone z odpowiednimi przyciskami. Ponieważ słów było znacznie więcej niż przycisków na klawiaturze, niektóre można było uzyskać np. wciskając jednocześnie przyciski caps shift i symbol shift a następnie symbol shift i którąś literę. Budziło to grozę wśród początkujących, jednak po przyzwyczajeniu się pozwalało na szybkie wprowadzanie programu.

Rozwój

Później pojawiły się wersje ZX Spectrum+ z ulepszoną klawiaturą i poprawionymi możliwościami muzycznymi oraz ZX Spectrum 128 z pamięcią rozszerzoną do 128 KB, a także dodatkowe cartridge do przyłączania stacji dyskietek, rozszerzania BASIC-a (np. Mega Basic, Beta Basic), itp.

ZX Spectrum (1982)

Wyprodukowany przez Sinclaira w 1982, dostępny z 16 KB lub 48 KB RAM (zależnie od ceny) i 16 KB ROM. Gumowe klawisze, niewielki rozmiar (trochę większy niż kartki A5).

ZX Spectrum+ (1984)

Spectrum+ ma znacznie solidniejszą klawiaturę (plastikowe klawisze), wyposażoną w wiele klawiszy spełniających funkcje edycyjne, które poprzednio były realizowane przez kombinacje klawiszy (w tym klawisze kursora w dolnym rzędzie klawiatury) oraz przycisk reset (z lewej strony komputera).

ZX Spectrum 128 (1986)

Ostatni model ZX Spectrum produkowany przez Sinclaira (choć zaprojektowany przez hiszpańską firmę Investronica) i oparty na Spectrum+. Miał 128 KB pamięci RAM, trójkanałowy generator dźwięku stereo AY-3-8912, złącze MIDI, port szeregowy RS232, wyjście monitorowe RGB oraz dołączaną, zewnętrzną klawiaturkę numeryczną.

ZX Spectrum +2 (1986)

Krótko po wykupieniu firmy Sinclair Research przez Amstrada (w 1986), pojawił się ZX Spectrum +2 - z możliwościami, które miał ZX Spectrum 128 nową klawiaturą, wbudowanym magnetofonem (tak jak Amstrad CPC 464) i dwoma portami dżojstika.

ZX Spectrum +3 (1987)

Kolejna wersja ZX Spectrum produkowana przez Amstrada w oparciu o ZX Spectrum +2, miała jego funkcje, tylko zamiast magnetofonu wbudowana była stacja dysków 3 cala (jak w Amstradzie CPC 6128). Ten model ZX Spectrum miał możliwość pracy pod systemem CP/M.

Klony

Powstało wiele klonów ZX Spectrum. Najpopularniejszym był Timex (TS2048 i TS2068). W Polsce chałupniczo były produkowane w niewielkich ilościach wersje z bardzo dobrą, naszą kontaktronową klawiaturą i usuniętymi błędami z ROM-u. Wrocławskie Elwro produkowało przez krótki czas komputerek w obudowie od dziecięcych organków Elwirka, który w jednym ze swych trybów pracy emulował ZX Spectrum, jak również półprofesjonalny komputer Elwro 800 Junior, który miał 3 tryby pracy: własny, zgodności z ZX Spectrum oraz zgodności z IBM PC. Gdański Unimor wyprodukował mikrokomputer Unipolbrit 2086, będący klonem Timeksa 2068. Do dziś w Rosji popularne są produkowane tam komputery Pentagon i Scorpion, będące rozszerzonymi o nowe możliwości klonami ZX Spectrum.
Ze względu na dużą liczbę gier na ten komputer istnieją emulatory tego mikrokomputera na PC, Amigę i Macintosha.
Istnieją stosunkowo dobrze opracowane - jak na możliwości tego komputerka - programy służące do programowania w Asemblerze i Turbo Pascalu.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.