Wyspy Kurylskie (jap. クリル列島 - Kuriru Rettō albo 千島列島 - Chishima Rettō: Archipelag Tysiąca Wysp, ros. Курильские острова) to archipelag na Oceanie Spokojnym. Położony między japońską wyspą Hokkaidō a półwyspem Kamczatka. Składa się z ponad 30 wiekszych i wielu mniejszych wysp. Ogólna powierzchnia 15,6 tys. km². Wchodzą w skład Obwodu sachalińskiego, południowa część archipelagu jest przedmiotem sporu prawnego pomiędzy Japonią a Rosją.
Archipelag składa się z dwu równoległych łańcuchów wysp: Dużego Łańcucha Kurylskiego (Большая Курильская гряда) o długości 1200 km i Małego Łańcucha Kurylskiego (Малая Курильская гряда) o długości 120 km. Wyspy oddzielone są od siebie Cieśninami Kurylskimi, których jest łącznie 26. Najważniejsze z nich to:
  • Pierwsza Cieśnina Kurylska
  • Czwarta Cieśnina Kurylska
  • Cieśnina Siewiergina
  • Cieśnina Kruzenszterna
  • Cieśnina Diany
  • Cieśnina Bussol
  • Cieśnina Urup
  • Cieśnina Friza
  • Cieśnina Katarzyny
  • Cieśnina Kunaszyrska
Głębokie cieśniny Kruzenszterna i Bussol dzielą Duży Łańcuch na 3 grupy wysp:
  • północną (wyspy Szumszu, Ałaid (Ojakoba), Paramuszyr, Szyrynki, Makanruszy, Awoś, Oniekotan, Charimkotan, Czyrinkotan, Ekarma, Szyaszkotan)
  • środkową (wyspy Rajkoke, Matua, Rasszua, Kwitoj, Simuszyr)
  • południową (wyspy Brountona, Czarni Bracia, Urup, Iturup, Kunaszyr)
Każda wyspa jest wulkanem, bądź jego częścią. W Dużym Łańcuchu jest ponad 160 wulkanów.
Powierzchnia wysp jest górzysta. Średnia wysokość 500-1000 m n.p.m. Najwyższy góra Ałaid – 2339 m n.p.m. Równiny tylko na wyspie Szumszu i płaskich wyspach Małego Łańcucha.
Klimat umiarkowany morski. Średnia temperatura lutego -6°C. Temperatury spadają nawet do -25°C. Średnia temperatura sierpnia 10°C na północy archipelagu i 17°C na południu. Średnie roczne opady 1000 mm z czego 25 % w zimie. Na klimat wysp duży wpływ wywiera zimny prąd morski Oja Siwo.
Na większych wyspach jest dużo drobnych rzek i strumieni. Wiele z nich ma silnie zmineralizowane wody. Występuje również mnóstwo małych jezior, niektóre w kraterach wulkanów. Małe wysepki są bezwodne. Gleby głównie wulkaniczne. Występują rudy ołowiu, rtęci, złota i miedzi.
Zanotowano występowanie 992 gatunków roślin naczyniowych w tym 43 gatunki drzew. 26 gatunków endemitów.
Największe miasta: Kurylsk i Siewierokurylsk.
Pierwsze wiadomości o Wyspach Kurylskich pochodzą z 1697 roku od rosyjskiego podróżnika W. W. Atłasowa. Rosyjsko-japoński układ z 1855 roku przyznawał wszystkie wyspy leżące na północ od Iturup Rosji. W 1875 roku Rosja odstąpiła Wyspy Kurylskie w zamian za pełną władzę nad Sachalinem. W 1945 roku ZSRR zajął archipelag. Na Konferencji w San Francisco w 1951 roku Japonia zrzekła się swych praw do Wysp Kurylskich. Dokument ten nie dotyczył jednak wysp Etorofu, Kunasziri, Szikotan ani Habomai, które według prawa międzynarodowego stanowią część Japonii. Jest to największy problem w stosunkach rosyjsko-japońskich.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.