Wojna koreańska (kor. 한국전쟁) – konflikt toczący się w latach 1950-1953 między siłami koreańsko-chińskimi, a siłami ONZ (głównie amerykańskimi) na terytorium Półwyspu Koreańskiego.

Sytuacja polityczna

Korea po klęsce Rosji w wojnie z Japonią w latach 1904-1905 była okupowana przez Japończyków, a od roku 1910 została kolonią Japonii. W roku 1943 na konferencji kairskiej ustalono, że po wojnie będzie ona niepodległym państwem. Na konferencji poczdamskiej trzy mocarstwa ustaliły, że ZSRR wyzwoli północne tereny półwyspu koreańskiego do 38 równoleżnika, tereny południowe wyzwolone zostaną przez siły USA. W wyniku operacji kwantuńskiej Armia Czerwona 24 sierpnia 1945 r. dotarła do 38 równoleżnika. Natomiast Amerykanie po naleganiach ostatniego japońskiego gubernatora Korei, Abe Nobuyuki, skierowali swoje wojska do Korei dopiero 8 września 1945 r. i przejęli od Nobuyuki władzę w południowej części Korei.
W grudniu 1945 roku po konferencji moskiewskiej USA i ZSRR utworzyły komisję mającą na celu stworzenie w drodze powszechnych wyborów jednego rządu ogólnokoreańskiego. Rosjanie w swojej strefie okupacyjnej prześladowali partie prawicowe i narodowe, a Amerykanie w swojej strefie partie lewicowe i komitety ludowe, co spowodowało, że wybory odbyły się w każdej ze stref osobno. W sierpniu 1948 r. proklamowano w Seulu utworzenie Republiki Korei Południowej z prezydentem Li Syng Manem na czele, na co odpowiedzią było utworzenie we wrześniu 1948 r. Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej na północy, gdzie prezydentem został Kim Ir Sen.
Rozbieżne interesy mocarstw doprowadziły do trwałego, tragicznego podziału Korei. Od północy Korea Płn. graniczyła z ZSRR (20 km granicy) i Chinami rozdartymi wojną domową. Dopiero po ostatecznej klęsce Czang Kai Szeka i jego ucieczce na Taiwan, głównodowodzący Chińską Armią Ludowo-Wyzwoleńczą Mao Zedong proklamował 1 października 1949 r. w Pekinie (Bejing) Chińską Republikę Ludową.
Kim Ir Sen, przywódca KRLD, od chwili utworzenia państwa snuł plany "wyzwolenia" całości półwyspu, apelując o pomoc do Stalina, ten jednak odmawiał, obawiając się otwartego konfliktu z USA. ZSRR nie miał jeszcze w swym arsenale broni jądrowej, nie mógł też liczyć na żadne poparcie ze strony Chin, w których nadal trwała wojna domowa.Dlatego przezornie i zgodnie z rezolucją ONZ nakazującą wycofanie obcych wojsk z Korei rez.112/II-14.02.1947) do końca grudnia 1948 r. wycofał swe wojska z KRL-D (Amerykanie Korei Pd. nigdy nie opuścili). Podobne plany miał Li Syng Man, tym bardziej że ONZ zdominowana przez państwa sympatyzujące z USA, uznawała jego Republikę Korei Południowej za jedyne legalne przedstawicielstwo narodu koreańskiego (identyczna uległość ONZ jak w przypadku Chin Czanga-Taiwan, ChRL dopiero od 1971 r. w ONZ i uznana przez ONZ za jedyną reprezentację narodu chińskiego). Zatem obaj przywódcy, Kim Ir Sen i Li Syng Man, oraz oba państwa koreańskie, czyniły przygotowania polityczne i militarne do wypełnienia swej "misji dziejowej". Powodowało to stałe incydenty na granicy, które w sierpniu 1949 r. przybrały formę "małej wojny na 38 równoleżniku". Każde z państw zbroiło się i na terytorium każdego z nich przebywali liczni doradcy USA i ZSRR. Uzyskanie w 1949 r. przez ZSRR broni jądrowej i proklamowanie 1 października 1949 r. ChRL przez Mao, kończące wojnę domową w Chinach, stworzyło warunki do "zjednoczenia Korei" przez Kim Ir Sena, a podobny plan "zjednoczenia Korei" (KATO) realizowany przez Li Syng Mana stał się niewykonalny. Uzyskanie zapewnień o pomocy materialnej z ZSRR i ewentualnego wsparcia Mao otwierało drogę do wojny. KRL-D gromadziła na granicy z Republika Korei dużo większe siły niż przeciwnik.

Przebieg wojny

W propagandzie i historiografii Zachodu KRL-D zawsze była agresorem, odmiennie niż w krajach bloku radzieckiego, co uległo zmianie dopiero w poczatku lat 90. XX w. 25 czerwca 1950 roku wojska Korei Północnej wkroczyły na terytorium Korei Południowej, przekraczając 38 równoleżnik (problemem pozostaje, czy była to jawna agresja, czy wykorzystanie incydentu granicznego spowodowanego przez Koreę Południową jako pretekstu do agresji) i zdobywając wkrótce Seul. W odpowiedzi Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła 27 czerwca wysłanie do Korei sił międzynarodowych. ZSRR oficjalnie zbojkotował obrady (z powodu nieprzyznania ChRL miejsca w ONZ o czym powyżej), co ułatwiło przegłosowanie wniosku. Przerzucona z prefektury Yamaguti (Japonia) 24 Dywizja amerykańska została zniszczona w 12-dniowej bitwie pod Taejŏnem, a jej dowódca gen. Dean trafił do niewoli. Do 5 sierpnia wojska KRL-D opanowały prawie cały półwysep (95% terytorium Rep. Korei PD.), zamykając wojska amerykańskie w tzw. "worku Pusańskim". KRL-D i ZSRR za pośrednictwem Indii (Nehru) zaproponowały rokowania pokojowe, odrzucone przez USA (ONZ). W międzyczasie KRL-D przeprowadziła w na południu reformę rolną i nacjonalizację przemysłu oraz nabór do swojej armii. W ramach sił ONZ 14 państw skierowało do Korei swoje kontyngenty wojskowe, które czasowo rozlokowano w Japonii. 95% tych sił stanowiły wojska amerykańskie. Naczelnym głównodowodzącym wojsk ONZ ustanowiono gen. D. Mac Arthura, który ze swoim sztabem opracował plan inwazji na Koreę. Udany desant amerykański (ONZ) 15 września 1950 r. gen. Douglasa MacArthura pod miastem Inczhon oraz jednoczesne kontruderzenie z miasta Pusan doprowadziły do odzyskania zajętych przez wojska Północy terenów. Jednostki Koreańskiej Armii Ludowej odcięte na południu Korei przeszły do działań partyzanckich, tworząc tzw. "drugi front". W październiku działania przeniosły się na północ od 38 równoleżnika, a 90 % Korei Północnej do 25 października znalazło się pod okupacją amerykańską (ONZ).
ONZ (USA) zaproponowały zawieszenie broni i uznanie siłowego zjednoczenia Korei, ale 25 października Mao Zedong wprowadził na front kilkusetysięczną armię "Chińskich Ochotników Ludowych" ChOL, którzy z marszu zmasakrowali X Korpus pancerny USA. Wówczas Amerykanie ogłosili, że użyją broni atomowej, co spotkało się z protestem ich sojuszników z NATO (Układ Warszawski powstał 5 lat później), obawiajacych się atomowego odwetu ZSRR na Wielkiej Brytanii. Truman zdymisjonował Mac Arthura, jego miejsce zajął gen. M. Ridgway. Ofensywa ChOL (styczeń 1951 Chińczycy w Seulu) utknęła w maju 1951 w okolicach 38 równoleżnika. W tym czasie startująca w USA kampania wyborcza Eisenhowera przebiegająca pod hasłami jak najszybszego zakończenia wojny, straty w siłach USA i protesty przeciw wojnie na całym świecie, wymusiły na Trumanie kolejną zmiane głównodowodzącego (gen. Clark), a jemu samemu nie dały szans na reelekcję. Do lipca obie strony konfliktu były na tyle wyczerpane, że podjęły rokowania rozejmowe, a działanie wojenne przybrały forme wojny pozycyjnej. Jedynie lotnictwo USA odnosiło sukcesy obracając w proch miasta i wsie KRL-D. Międzynarodowy Czerwony Krzyż zorganizował kilkadziesiąt szpitali polowych w KRL-D ze względu na ogrom ofiar wśród ludności cywilnej (jednym z takich szpitali kierował prof. J. Oszacki z Krakowa). Wybór Eisenhowera i zmęczenie społeczeństwa amerykańskiego wojną (jednorazowo w Korei przebywało 500 tys. żołnierzy USA, zmieniani byli co 6 miesięcy, w sumie przewinęło się przez front 2,5 mln. Amerykanów) oraz brak znaczących efektów działań militarnych zmusiły wreszcie obie strony konfliktu 27 lipca 1953 w Panmundżonie do podpisania rozejmu i ustanowienia strefy demarkacyjnej (po 2 km na północ i południe, zatem szerokość tej strefy wynosi 4 km) dzielącej półwysep na wysokości 38 równoleżnika. Nad przestrzeganiem rozejmu czuwali inspektorzy sił rozjemczych (Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych) rozmieszczeni po obu stronach tej linii na północy Polacy i Czesi, a na południu Szwajcarzy i Szwedzi. Ci ostatni po szykanach amerykańskich w 1956 r. zwinęli swoje posterunki.

Konsekwencje wojny

Wojna koreańska utrwaliła sztuczny podział narodu koreańskiego. W jej wyniku zginęło, odniosło rany i zaginęło blisko 4-4,4 mln osób, z czego po stronie KRL-D 2 mln., Republiki Korei 1,5 mln, ChRL (ChOL) 380-900 tys., USA 130-157 tys., inni 30 tys. (wojska ONZ bez USA). Różnice w stratach USA wynikają z rozbieżności danych w publikacjach amerykańskich (cenzura wojskowa: Wietnam i Irak), natomiast ChOL z zaniżania przez ChRL i wyolbrzymiania przez Zachód. Przykładem niech będzie ogólny szacunek strat wojennych w wydawnictwach anglo-amerykańskich, np.: The New Encyclopaedia Britannica. University of Chicago 1979, ed. XV, vol. V, str. 892 podaje 5 mln osób. Natomiast S. E. Morison, H. S. Commager, W. E. Leuchtenburg, The growth of the American republic, Oxford Uniwersity Press 1969, tom 2, str. 672 podaje 2,7 mln osób. Należy pozostawić te rozbieżności bez komentarza... Po zakończeniu działań wojennych następowała stopniowa odbudowa KRL-D z gigantycznych zniszczeń wojennych (amerykańskie naloty dywanowe). Sytuacja polityczno-gospodarcza była niezwykle skomplikowana. Chinom zawdzięczano ocalenie, ale nic więcej, bo ChRL musiała zapłacić ZSRR za ekwipunek i broń dla ChOL. Ochotnicy z kolei byli wycofywani z Korei powoli etapami aż do 1958 r. Rosjanie nie kwapili się z pomocą materialną, gdyż nie wiedzieli jaką orientację przyjmie Kim Ir Sen, prochińską, czy proradziecką, a był to okres walk frakcyjnych w KPZR po śmierci Stalina i czas XX Zjazdu KPZR (potępienie kultu jednostki) i konflikt ideologiczny z ChRL. Dlatego okres odbudowy KRL-D jest kluczowy dla rozwoju idei Dżucze Kim Ir Sena.
Podział Korei utrwalony w wyniku wojny jest na rękę mocarstwom. Zjednoczona Korea to potężny gospodarczy rywal dla Japonii, dla ChRL, USA i Rosji - Korea nowoczesna, 70-milionowa, z bronią jądrową i techniką rakietową to poważne ograniczenie wpływów w tej części świata.
Wojna koreańska miała też daleko idące konsekwencje w polityce światowej. Wytworzyła przede wszystkim powszechny strach przed wojną światową, w której bardzo prawdopodobne było użycie broni nuklearnej. Kryzys koreański doprowadził również do wzrostu zaangażowania amerykańskiego w Europie. USA potroiły wydatki na obronność i uściśliły współpracę z sojusznikami w ramach NATO. Stany Zjednoczone przyjęły rolę naczelnego dowódcy w bloku państw zachodnich, kreując model dwubiegunowości w stosunkach międzynarodowych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.