Województwo świętokrzyskie

Województwo świętokrzyskie jest jednostką podziału administracyjnego Polski, jednym z 16 województw utworzonych w 1999 roku. W przybliżeniu obejmuje obszar dawnego województwa kieleckiego oraz tarnobrzeskiego (rejony Sandomierza). Pierwotnie region miał stać się cześcią dużego województwa małopolskiego, jednak na skutek nacisku posłów SLD i prezydenta w ostatniej chwili powołano województwo świętokrzyskie.Położone jest w południowej części kraju.
Graniczy z województwami:

Podział administracyjny

Województwo składa się z 14 powiatów, 102 gmin (w tym 29 miast) oraz 2842 wsi.
Stolicą i największym miastem województwa są Kielce.
Inne większe miasta to Ostrowiec Świętokrzyski, Sandomierz, Skarżysko-Kamienna oraz Starachowice. Rozważa się przyłączenie do województwa Radomia.

Położenie

Położenie województwa wyznaczone jest przez jego krańcowe punkty:

na zachodzie miejscowość Dąbie (19°43' E)
na wschodzie miejscowość Zawichost (21°42' E)
na północy okolice Kamiennej Woli (51°21' N)
na południu okolice Sędziszowic (50°10' N)

Część granic województwa jest naturalna - na południowym wschodzie i wschodzie wyznacza je Wisła, na zachodzie Pilica. Cały region położony jest w lewostronnej części dorzecza Wisły.
Świętokrzyskie leży w obrębie Wyżyny Małopolskiej, na obszarze obejmującym:

Wyżynę Kielecko-Sandomierską
Nieckę Nidziańską
wschodnią część Wyżyny Przedborskiej

Warunki naturalne

Charakterystycznym elementem województwa są Góry Świętokrzyskie stanowiące centrum Wyżyny Kieleckiej. Góry wpływają na klimat regionu, zaostrzając go. Średnia roczna temperatura powietrza wynisi 5,7°C w Łysogórach do 8,2°C w rejonie Sandomierza. Rozpiętość temperatur jest znaczna, w lecie sięga 32-33°C, zimą spada do -35°C. Najcieplejsze regiony to Niecka Nidziańska i Kotlina Sandomierska.
Średnie roczne opady wynoszą 602,8mm, przy czym silnie zależą od ukształtowania terenu. W Łysogórach sięgają 840 mm, podczas gdy na wschodnią część Niecki Nidziańskiej i Kotliny Sandomierskiej przypada 550mm.Na terenie województwa przeważają wiatry zachodnie o prędkości 3 m/s. Rzadsze są wiatry wschodnie i południowo-wschodnie.
Przez świętokrzyskiego przepływają rzeki: Wisła (górna i środkowa), Pilica, Nida, Nidzica, Lubrzanka, Kamienna, Czarna Włoszczowska, Czarna Konecka, Czarna Staszowska, Wschodnia i wiele mniejszych.
Lasy pokrywają 27,3% powierzchni województwa. Dominuje sosna, dopełniają ją jodła, dąb szypułkowy i bezszypułkowy, olsza, brzoza, grab, buk, lipa drobnolistna, modrzew europejski i polski.
W lasach zamieszkują sarny, dziki, łosie, daniele, wiele chronionych gatunków ptaków, płazów i owadów. Bogata szata roślinna i zwierzęca chroniona jest w licznych parkach krajobrazowych.

Ochrona przyrody

Formy ochrony przyrody w województwieświętokrzyskim.

1 park narodowy

Świętokrzyski Park Narodowy

9 parków krajobrazowych

Suchedniowsko-Oblęgorski Park Krajobrazowy
Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy
Jeleniowski Park Krajobrazowy
Sieradowicki Park Krajobrazowy
Nadnidziański Park Krajobrazowy
Szaniecki Park Krajobrazowy
Kozubowski Park Krajobrazowy
Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy
Przedborski Park Krajobrazowy

10 obszarów chronionego krajobrazu

Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu
Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej
Podkielecki Obszar Chronionego Krajobrazu
Włoszczowsko-Jędrzejowski Obszar Chronionego Krajobrazu
Chmielnicko-Szydłowski Obszar Chronionego Krajobrazu
Solecko-Pacanowski Obszar Chronionego Krajobrazu
Miechowsko-Działoszycki Obszar Chronionego Krajobrazu
Koszycko-Opatowiecki Obszar Chronionego Krajobrazu
Jeleniowsko-Staszowski Obszar Chronionego Krajobrazu
Przysusko-Szydłowiecki Obszar Chronionego Krajobrazu

67 rezerwatów przyrody
701 pomników przyrody
8 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych
83 użytki ekologiczne

Nauka i oświata

W Kielcach działają dwie państwowe uczelnie wyższe:

Akademia Świętokrzyska im. Jana Kochanowskiego w Kielcach
Politechnika Świętokrzyska w Kielcach

oraz szereg uczelni niepaństwowych. Więcej informacji znajduje się w artykule Wyższe uczelnie w Kielcach.
Ponadto na terenie województwa znajdują się:

Wyższa Szkoła Biznesu i Przedsiębiorczości, Ostrowiec Świętokrzyski (uczelnia niepaństwowa)
Wyższa Szkoła Humanistyczno-Przyrodnicza Studium Generale Sandomiriense, Sandomierz (uczelnia niepaństwowa)
Wyższa Szkoła Umiejętności Zawodowych, Pińczów (uczelnia niepaństwowa)

Historia

Region świętokrzyski zamieszkany był już w schyłkowym paleolicie. Znaleziono także ślady pobytu ludzi z epoki neolitu. Osadnictwo związane było z wydobyciem i obróbką krzemienia oraz hematytu.
W okresie od II w. p.n.e do IV wieku w rejonie Gór Świętokrzyskich (na północny wschód od Łysogór) działał jeden z największych okręgów hutniczych. Wydobywano rudy żelaza i wytapiano w glinianych piecach, tzw. dymarkach. Odnaleziono około sześć tysięcy stanowisk, przy czym szacuje się, że w szczytowym okresie działało blisko 400 tys. pieców dymarskich o zdolności produkcyjnej ok. 8 tys. ton żelaza.

Turystyka i wypoczynek

Rejon województwa jest niezwykle atrakcyjny turystycznie. Blisko 70% powierzchni objęte jest różnymi formami ochrony w związku z występującymi okazami chonionej flory i fauny. Turystów przyciągają także unikatowe w skali Europy ślady zbiorowego osadnictwa z okresu neolitu i paleolitu oraz epoki żelaza, o charakterze górniczo-przemysłowym.

Zobacz też

polskie tablice rejestracyjne (wikisource)
Podział administracyjny województwa świętokrzyskiego

reklama

Publikacja jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU Wolnej Dokumentacji w wersji 1.1 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.

Szukaj

Lista Kategorii
- Województwo świętokrzyskie

Pobierz lub drukuj

Opublikował:
Kocio[wiki]|
2005-06-20

Publikuj w:

{{Wojewodztwa}}
{{Woj16 infobox2|
nazwa_województwa=województwo świętokrzyskie|
woj_dopełniacz=województwa świętokrzyskiego |
herb_woj=Grafika:Swietokrzyskie herb.png|
flaga_woj=Grafika:Swietokrzyskie flaga.png|
mapa_woj=Grafika:Swietokrzyskie location map.PNG|
logo_województwa=Grafika:Swietokrzyskie logo.jpg|
stolica_woj=[[Kielce]]|
wojewoda=Włodzimierz Wójcik|
marszałek=Franciszek Wołodźko|
powierzchnia_woj=11 672|
ludność_woj=1 291 000|
rok=2003|
gęstość_woj=110,6|
urbanizacja_woj=45,7|
tablice_rejestr=T|
TERYT_woj=26|
ISO_woj=PL-SK|
powiaty_woj_mapa=Grafika:Powiaty-swietokrzyskie-1.jpg|
liczba_pow_grodzkich=1|
liczba_pow_ziemskich=13|
liczba_gm_miejskich=5|
liczba_gm_miejsko-wiejskich=25|
liczba_gm_wiejskich=22|
strona_www_woj=http://www.sejmik.kielce.pl/wojew.htm|
strona_www_U_woj=http://www.kielce.uw.gov.pl/|
urzad=Świetokrzyski|
adres=Al. IX wieków Kielc 3|
kod_miasto=25-516 Kielce|
telefon=(41) 342-12-22, fax 344-48-32|
kolor=#3198d2|
}}

'''Województwo świętokrzyskie''' jest jednostką podziału administracyjnego [[Polska|Polski]], jednym z 16 [[Województwo|województw]] utworzonych w [[1999]] roku. W przybliżeniu obejmuje obszar dawnego [[województwo kieleckie|województwa kieleckiego]] oraz [[województwo tarnobrzeskie|tarnobrzeskiego]] (rejony [[Sandomierz]]a). Pierwotnie region miał stać się cześcią dużego [[województwo małopolskie|województwa małopolskiego]], jednak na skutek nacisku posłów [[SLD]] i [[prezydent]]a w ostatniej chwili powołano województwo świętokrzyskie. 
Położone jest w południowej części kraju.

===Podział administracyjny===
Województwo składa się z 14 powiatów, 102 gmin (w tym 29 miast) oraz 2842 wsi.

Stolicą i największym miastem województwa są [[Kielce]].

Inne większe miasta to [[Ostrowiec Świętokrzyski]], [[Sandomierz]], [[Skarżysko-Kamienna]] oraz [[Starachowice]]. Rozważa się przyłączenie do województwa [[Radom]]ia.

===Położenie===
Położenie województwa wyznaczone jest przez jego krańcowe punkty:
*na zachodzie miejscowość [[Dąbie]] (19°43' E)
*na wschodzie miejscowość [[Zawichost]] (21°42' E)
*na północy okolice [[Kamienna Wola|Kamiennej Woli]] (51°21' N)
*na południu okolice [[Sędziszowice|Sędziszowic]] (50°10' N)

Część granic województwa jest naturalna - na południowym wschodzie i wschodzie wyznacza je [[Wisła]], na zachodzie [[Pilica (rzeka)|Pilica]]. Cały region położony jest w lewostronnej części dorzecza Wisły.

Świętokrzyskie leży w obrębie [[Wyżyna Małopolska|Wyżyny Małopolskiej]], na obszarze obejmującym:
*[[Wyżyna Kielecko-Sandomierska|Wyżynę Kielecko-Sandomierską]]
*[[Niecka Nidziańska|Nieckę Nidziańską]]
*wschodnią część [[Wyżyna Przedborska|Wyżyny Przedborskiej]]

===Warunki naturalne===
Charakterystycznym elementem województwa są [[Góry Świętokrzyskie]] stanowiące centrum Wyżyny Kieleckiej. Góry wpływają na klimat regionu, zaostrzając go.  Średnia roczna temperatura powietrza wynisi 5,7°C w [[Łysogóry|Łysogórach]] do 8,2°C w rejonie Sandomierza. Rozpiętość temperatur jest znaczna, w lecie sięga 32-33°C, zimą spada do -35°C. Najcieplejsze regiony to Niecka Nidziańska i [[Kotlina Sandomierska]].

Średnie roczne [[opad]]y wynoszą 602,8mm, przy czym silnie zależą od ukształtowania terenu. W Łysogórach sięgają 840 mm, podczas gdy na wschodnią część Niecki Nidziańskiej i Kotliny Sandomierskiej przypada 550mm.
Na terenie województwa przeważają [[wiatr]]y zachodnie o prędkości 3 m/s. Rzadsze są wiatry wschodnie i południowo-wschodnie.

Przez świętokrzyskiego przepływają [[rzeka|rzeki]]: Wisła (górna i środkowa), Pilica, [[Nida]], [[Nidzica]], [[Lubrzanka]], [[Kamienna]], [[Czarna Włoszczowska]], [[Czarna Konecka]], [[Czarna (rzeka)|Czarna Staszowska]], [[Wschodnia]] i wiele mniejszych.

[[Las]]y pokrywają 27,3% powierzchni województwa. Dominuje [[sosna]], dopełniają ją [[jodła]], [[dąb szypułkowy]] i [[dąb bezszypułkowy|bezszypułkowy]], [[olsza]], [[brzoza]], [[grab]], [[buk]], [[lipa drobnolistna]], [[modrzew europejski]] i [[modrzew polski|polski]].

===Ochrona przyrody===
Formy [[ochrona przyrody w Polsce|ochrony przyrody]] w województwie
świętokrzyskim.
* 1 [[park narodowy]]
** [[Świętokrzyski Park Narodowy]]
* 9 [[Park krajobrazowy|parków krajobrazowych]]
** [[Suchedniowsko-Oblęgorski Park Krajobrazowy]]
** [[Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy]]
** [[Jeleniowski Park Krajobrazowy]]
** [[Sieradowicki Park Krajobrazowy]]
** [[Nadnidziański Park Krajobrazowy]]
** [[Szaniecki Park Krajobrazowy]]
** [[Kozubowski Park Krajobrazowy]]
** [[Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy]]
** [[Przedborski Park Krajobrazowy]]
* 10 [[obszar chronionego krajobrazu|obszarów chronionego krajobrazu]]
** [[Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej]]
** [[Podkielecki Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Włoszczowsko-Jędrzejowski Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Chmielnicko-Szydłowski Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Solecko-Pacanowski Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Miechowsko-Działoszycki Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Koszycko-Opatowiecki Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Jeleniowsko-Staszowski Obszar Chronionego Krajobrazu]]
** [[Przysusko-Szydłowiecki Obszar Chronionego Krajobrazu ]]
* 67 [[rezerwat przyrody|rezerwatów przyrody]]
* 701 [[pomnik przyrody|pomników przyrody]]
* 8 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych
* 83 [[użytek ekologiczny|użytki ekologiczne]]

===Nauka i oświata===
W Kielcach działają dwie państwowe uczelnie wyższe:
*[[Akademia Świętokrzyska]] im. Jana Kochanowskiego w Kielcach     
*[[Politechnika Świętokrzyska]] w Kielcach

oraz szereg uczelni niepaństwowych. Więcej informacji znajduje się w artykule [[Wyższe uczelnie w Kielcach]].

Ponadto na terenie województwa znajdują się:
*[[Wyższa Szkoła Biznesu i Przedsiębiorczości]], [[Ostrowiec Świętokrzyski]] (uczelnia niepaństwowa)
*[[Wyższa Szkoła Humanistyczno-Przyrodnicza Studium Generale Sandomiriense]], [[Sandomierz]] (uczelnia niepaństwowa)
*[[Wyższa Szkoła Umiejętności Zawodowych]], [[Pińczów]] (uczelnia niepaństwowa)

===Historia===
Region świętokrzyski zamieszkany był już w schyłkowym [[paleolit|paleolicie]]. Znaleziono także ślady pobytu ludzi z epoki [[neolit]]u. Osadnictwo związane było z wydobyciem i obróbką [[krzemień|krzemienia]] oraz [[hematyt]]u.

W okresie od II w. p.n.e do [[IV wiek]]u w rejonie Gór Świętokrzyskich (na północny wschód od Łysogór) działał jeden z największych okręgów hutniczych. Wydobywano [[rudy żelaza|rudy żelaza]] i wytapiano w glinianych piecach, tzw. [[dymarka|dymarkach]]. Odnaleziono około sześć tysięcy stanowisk, przy czym szacuje się, że w szczytowym okresie działało blisko 400 tys. pieców dymarskich o zdolności produkcyjnej ok. 8 tys. ton żelaza.

===Turystyka i wypoczynek===
Rejon województwa jest niezwykle atrakcyjny turystycznie. Blisko 70% powierzchni objęte jest różnymi formami ochrony w związku z występującymi okazami chonionej flory i fauny. Turystów przyciągają także unikatowe w skali Europy ślady zbiorowego osadnictwa z okresu neolitu i paleolitu oraz epoki żelaza, o charakterze górniczo-przemysłowym.

=== Zobacz też ===
* [[wikisource:polskie tablice rejestracyjne|polskie tablice rejestracyjne]] (wikisource)
* [[Podział administracyjny województwa świętokrzyskiego]]

[[Kategoria:Województwo świętokrzyskie|!]]

[[da:Swietokrzyskie]]
[[de:Woiwodschaft Heiligkreuz]]
[[et:Święty Krzyżi vojevoodkond]]
[[en:Swietokrzyskie Voivodship]]
[[fr:Voïvodie de Sainte-Croix]]
[[id:Provinsi Swietokrzyskie]]
[[ja:シフィェンティクシシュ県]]