Wisznuizm -
Wisznuizm (nazywany czasami niepoprawnie spolszczoną nazwą wajsznawizm) - gałąź hinduizmu, w której Wisznu lub jeden z jego awatarów wielbiony jest jako Bóg.
W ramach wisznuizmu powstało wiele szkół, ale wszystkie opierały się na autorytecie Bhagavad Gity oraz Bhagawata Purany. Do największych teoretyków wisznuizmu zalicza się: Ramanaudźę, Nimbarkę, Madhwę, Wallabhę i Ćajtanję.

Wierzenia

Wisznuizm zakłada realność istniejącego świata dzieląc go na dwie części: duchową i materialną. Dusze będąc częścią świata duchowego na skutek swoich pragnień znalazły się w świecie materialnym i zostały zmuszone do uznania panujących tu zasad (dostały się pod wpływ iluzorycznej mocy Wisznu - Maji). Konsekwencją tego jest uczestniczenie w cyklu samsary, a więc nieprzerwane doświadczanie narodzin, starości, chorób i śmierci. Sposobem na powrót do świata duchowego jest bhakti joga.
Innym elementem wisznuizmu jest wiara w wielokrotne inkarnowanie Boga, wg Bhagavad Gity - zawsze w czasach bezbożności, zaniku praworządności i zasad religijnych. Kryszna (awatara Wisznu) mówi w Gicie: "Zawsze, kiedy tylko i gdzie tylko zamierają praktyki religijne, o potomku Bharaty, i zaczyna szerzyć się bezbożność – wtedy zstępuję osobiście." (Bhagavad Gita, rozdział 4, werset 8)

Dogmaty wisznuickie

  • Bhagawatam stanowi naturalny komentarz do Wedanta sutry i jest najwyższym źródłem zdobywania wiedzy
  • antaranga śakti dzieli się na sandhini śakti, samwit śakti i hladini śakti
  • bhakti nie jest tylko medytacją czy kultem świątynnym, ale miłosnym oddaniem dla Kryszny przejawionym jako bhadźana (wielbienie) lub sewa (służba) i nie kończy kończy się po osiągnięciu wyzwolenia (moksza). Mokszy nie można osiągnąć bez bhakti.
  • kulminacją bhakti jogi jest prema - najwyższy etap miłosnego uniesienia wobec Kryszny, a nie wyzwolenie (moksza)
  • całkowite podporządkowanie (prapatti) jest jednym z podstawowych elementów bhakti
  • status wisznuity czy bhakty jest nadrzędny wobec warny i aśramy
  • istnieje dwanaście rodzajów związku z Bogiem (rasa) - 5 podstawowych i 7 drugorzędnych
W przypadku Gaudija wisznuitów bardzo istotne są jeszcze następujące punkty:
  • Ćajtanja Mahaprabhu jest połączoną formą Radhy i Kryszny i tym awatarą Boga pojawiającą się w kali judze. Jego misją jest upowszechanianie premy (miłości do Boga)
  • najwyższymi obiektami kultu są formy Radhy i Kryszny

Szkoły wisznuickie

Wisznuizm ma cztery gałęzie (samradaje):
  • Rudra samradaja (znana także jako: Śiwa sampradaja, Wisznuswami samradaja, Wallabha sampradaja) głosząca filozofię śuddhadwajta-wada (oczyszczony monizm).
  • Brahma sampradaja (znana także jako: Madhwa sampradaja) głosząca filozofię śuddha-dwajta-wada (oczyszczony dualizm) (Madhwa). Sampradaja ta ma odgałęzienie:
    • aćintja-bhedabheda-tattwa (niepojęta jedność i rozdzielność) (Ćajtanja)
  • Śri sampradaja (znana także jako: Ramanudźa sampradaja, Lakszmi sampradaja) głosząca filozofię waśisztadwajta-wada (szczególny monizm) (Ramanudźa)
  • Kumara sampradaja (znana także jako: Nimbarka sampradaja, Nimbaditja sampradaja, Sanakadi sampradaja) głosząca filozofię dwajtadwajta-wada (monizm i dualizm)
Na Zachodzie najbardziej znanymi przedstawicielami wisznuizmu są członkowie Międzynarodowego Towarzystwa Świadomści Kryszny i Gaudija Math należący do gaudija wisznuizmu - nurtu Brahma sampradaji.

Święte miejsca

  • Wrindawana (Uttar Pradeś, Indie) - wieś nad rzeką Jamuną - miejsce dziecięcych przygówd Kryszny
  • Gowardhana (Uttar Pradeś, Indie) - góra, którą Kryszna podniósł i użył niby parasola, by uchronić pasterzy i krowy przed ulewnym deszczem
  • Dźagannatha Puri (Orissa, Indie) - świątynia w mieście Puri poświęcona Dźagannathowi (Panu Świata), jednej z form Kryszny. Corocznie odbywa się tam wielki Festiwal Wozów (Ratha Jatra)
  • Ajodhja (Uttar Pradeś, Indie) - miasto narodzin Ramy, w którym corocznie odbywa wielodniowy festiwal ku jego czci

Główne święta

  • Kryszna Dźanmastami - święto obchodzone w sierpniu lub we wrześniu upamiętniające narodziny Kryszny
  • Gowardhana Pudźa - obchodzone na początku listopada na pamiątkę podniesienia przez Krysznę wzgórza Gowardhana i uchronienia w ten sposób pasterzy przed gniewem Indry i zesłanym przez niego ulewnym deszczem
  • Rama Nawami - święto obchodzone w marcu, w dniu narodzin Ramaczandry (Ramy), wzoru władcy i rycerza, a także inkarnacji Kryszny
  • Ratha Jatra (Festiwal Wozów) - najstarszy festiwal i święto religijne na świecie obchodzone w lecie
  • Radhastami - święto obchodzone we wrześniu na cześć Radhy, wiecznej towarzyszki Kryszny
  • Gaura Purnima - marcowe święto obchodzone przez zwolenników Ćajtanji na pamiętkę jego urodzin

Polskojęzyczne

Anglojęzyczne

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.