Wiedza to dość niejednoznaczny termin który oznacza:
  • W filozofii, zagadnienie wiedzy sprowadza się do pytania jak poprawnie i wiarygodnie weryfikować zgodność zawartości fenomenów umysłowych (czyli wszelkie struktury informacyjne - głównie spostrzeżenia, teorie i przekonania) z zewnątrzną wobec tego umysłu rzeczywistością. W filozofii europejskiej, dość powszechny jest bowiem sąd, że wiedzą można nazwać tylko te fenomeny umysłowe, które można jakoś zweryfikować z zewnętrzną rzeczywistością, choć i ten sąd bywał krytykowany.
  • Wiedza teoretyczna: Jest to termin, który zawiera w sobie wszelkie fenomeny umysłowe opisujące i porządkujące ogólnie zewnętrzną rzeczywistość (teorie, hipotezy, sądy przekonania, założenia itp.), które tworzy sobie we własnym umyśle każdy człowiek.
  • Wiedza praktyczna: Jest to termin oznaczający posiadanie konkretnych umiejętności, potrzebnych do wykonania danego zadania.
Rozróżnienie wiedzy teoretycznej od praktycznej jest dość łatwe. Jeśli np: przeczytaliśmy w jakiejś książce, że najszybszym stylem pływackim jest crawl to być może zgadzamy się z tym i nabieramy sami takiego przekonania. Spytani później o to jaki jest najszybszy styl pływacki odpowiemy z pełnym przekonaniem, że jest to crawl. To jest przykład wiedzy teoretycznej. Z posiadania tej wiedzy nie wynika jednak, że potrafimy sami pływać tym stylem. Aby się tego nauczyć, czyli posiąść praktyczną wiedzę polegającą na umiejętności pływania crawlem musimy się najpierw dowiedzieć, jakie należy wykonywać ruchy w trakcie pływania, a następnie przejść dość żmudną, praktyczną lekcję wykonywania tych ruchów w wodzie własnymi kończynami.

Wiedza osobista, przekazywana, faktyczna i rozumowa

Przymując na użytek tego krótkiego wywodu, że wiedza to zespół fenomenów umysłowych (czyli tego co zawiera umysł każdego człowieka), które z uzasadnionym prawdopodbieństwem możemy uznać za prawdziwe czyli zgodne z zewnętrzną rzeczywistością, łatwo zauważyć, że wiedzę tę nabywa się i weryfikuje na dwa generalne sposoby:
  • Poprzez osobiste obserwacje, przemyślenia i osobiście przeprowadzane eksperymenty. W ten sposób nabywa się osobistej wiedzy faktycznej. Taka wiedza, jakkolwiek wydaje się najbardziej pewna, posiada dość znaczne ryzyko niepewności i błędu, ze względu na swoją jednostkowość, niekompletność, możliwość poddania się iluzji lub autosugestii.
  • Poprzez przekaz od innych ludzi, czyli słuchanie innych ludzi, czytanie książek, oglądanie telewizji itp. Sam fakt, że nabyliśmy wiedzę poprzez przekaz jeszcze nie decyduje czy ona jest prawdziwa. Możemy być bowiem poddani świadomej lub nieświadomej manipulacji. Stąd wiedzę tę zwykle weryfikuje się poprzez zestawianie jej z własną wiedzą osobistą i/lub innymi źródłami wiedzy przekazywanej. Żródło wiedzy przekazywanej, które dana osoba uważa z dowolnych powodów za szczególnie wiarygodne nazywa się autorytetem. Autorytetem może być nie tylko konkretny człowiek, ale też określona książka lub instytucja. Siła oddziaływania autorytetu może być na tyle duża, że dana osoba przyjmuje wiedzę autorytetu za prawdę, nawet wbrew dotychczas zdobytej wiedzy osobistej.
Podział na wiedzę faktyczną i rozumową wynika z kolei z jej stosunku do faktów:
  • Wiedza faktyczna, nazywana też często pierwotną jest tylko zbiorem faktów i niczym więcej. Wiedza taka stanowi podstawową bazę dla innych rodzajów wiedzy, ale sama w sobie jest właściwie nieprzydatna.
  • Wiedza rozumowa pochodzi z procesu rozumowania. Proces ten może obejmować analizę faktów, ale może również być rozumowaniem czystym czyli całkowicie ignorującym wiedzę faktyczną. Zagadnienie poprawnego budowania wiedzy wtórnej z wiedzy pierwotnej, oraz wiarygodność wiedzy wtórnej pochodzącej z czystego rozumowania jest jednym z podstawowych zagadnień filozoficznych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.