Wiceprezydentura w amerykańskim systemie władzy

Wiceprezydent USA jest obierany na cztery lata wraz z prezydentem. Nie ma konstytucyjnego ograniczenia (w przeciwieństwie do prezydenta) co do liczby jego kadencji, może pełnić urząd w gabinetach różnych prezydentów.
Wiceprezydent automatycznie zostaje prezydentem w wyniku śmierci, zrzeczenia się lub usunięcia z urzędu prezydenta. Początkowo działo się to na mocy raczej zwyczaju, zanim taki stan rzeczy nie został formalnie usankcjonowany za sprawą uchwalonej w roku 1967 25. poprawki do konstytucji. Wcześniej prezydent mógł sam mianować wiceprezydenta za zgodą obu izb Kongresu USA).
Początkowo urząd wiceprezydenta znaczył niewiele w amerykańskim systemie władzy. Z urzędu był zawsze przewodniczącym senatu, w głosowaniu brał jednak udział jedynie w wypadku równego podziału głosów. Dopiero w drugiej połowie XX wieku poszerzono jego kompetencje. Niektórzy wiceprezydenci nie mieli wpływu na decyzje podejmowane w Białym Domu, niektórzy jednak (np. Al Gore czy Richard Cheney) potrafili je sobie zapewnić.
Jak powiadało stare powiedzenie z okresu jeszcze przed poszerzeniem kompetencji wiceprezydenta: Wiceprezydent jest w niewładzy, ale od władzy dzieli go jedno uderzenie serca - serca prezydenta.

Chronologiczna lista wiceprezydentów USA

(W nawiasach nazwisko prezydenta, przy którym sprawował urząd)
  1. John Adams 1789-1797), Federalista, (George Washington)
  2. Thomas Jefferson 1797-1801, Demokratyczny Republikanin, (John Adams)
  3. Aaron Burr 1801-1805, Demokratyczny Republikanin, (Thomas Jefferson)
  4. George Clinton1) 1805-1809, Demokratyczny Republikanin, (Thomas Jefferson i James Madison)
  5. Elbridge Gerry1) 1813-1814, Demokratyczny Republikanin, (James Madison)
  6. Daniel Tompkins 1817-1825, Demokratyczny Republikanin, (James Monroe)
  7. John C. Calhoun2) 1825-1832, Demokratyczny Republikanin, (John Quincy Adams, Andrew Jackson)
  8. Martin Van Buren 1833-1837, Demokrata, (Andrew Jackson)
  9. Richard Johnson 1837-1841, Demokrata, (Martin Van Buren)
  10. John Tyler3) 1841, Demokrata kandydujący z ramienia Whigów, (William Henry Harrison)
  11. George Dallas 1845-1849, Demokrata, (James Polk)
  12. Millard Fillmore3) 1849-1850, Whig, (Zachary Taylor)
  13. William Rufus de Vane King1) 1853, Demokrata, (Franklin Pierce)
  14. John Breckinridge 1857-1861, Demokrata, (James Buchanan)
  15. Hannibal Hamlin 1861-1865, Republikanin, (Abraham Lincoln)
  16. Andrew Johnson3) 1865, Demokrata lojalny wobec Unii, (Abraham Lincoln)
  17. Schuyler Colfax 1869-1873, Republikanin, (Ulysses Grant)
  18. Henry Wilson1) 1873-1875, Republikanin, (Ulysses Grant)
  19. William Wheeler 1877-1881, Republikanin, (Rutherford Hayes)
  20. Chester Arthur3) 1881, Republikanin, (James Abram Garfield)
  21. Thomas Hendricks1) 1885, Demokrata, (Grover Cleveland)
  22. Levi Parsons Morton 1889-1893, Republikanin, (Benjamin Harrison)
  23. Adlai E. Stevenson 1893-1897, Demokrata, (Grover Cleveland)
  24. Garret Hobart1) 1897-1899, Republikanin, (William McKinley)
  25. Theodore Roosevelt3) 1901, Republikanin, (William McKinley)
  26. Charles Fairbanks 1905-1909, Republikanin, (Theodore Roosevelt)
  27. James Sherman1) 1909-1912, Republikanin, (William Taft)
  28. Thomas Marshall 1913-1921, Demokrata, (Woodrow Wilson)
  29. Calvin Coolidge3) 1921-1923, Republikanin, (Warren Harding)
  30. Charles Dawes 1925-1929, Republikanin, (Calvin Coolidge)
  31. Charles Curtis 1929-1933, Republikanin, (Herbert Hoover)
  32. John Nance Garner 1933-1941, Demokrata, (Franklin Delano Roosevelt)
  33. Henry Wallace 1941-1945, Demokrata, (Franklin Delano Roosevelt)
  34. Harry Truman3) 1945, Demokrata, (Franklin Delano Roosevelt)
  35. Alben Barkley 1949-1953, Demokrata, (Harry Truman)
  36. Richard Nixon 1953-1961, Republikanin, (Dwight Eisenhower)
  37. Lyndon Johnson3) 1961-1963, Demokrata, (John Kennedy)
  38. Hubert Humphrey 1965-1969, Demokrata, (Lyndon Johnson)
  39. Spiro T. Agnew2) 1969-1973, Republikanin, (Richard Nixon)
  40. Gerald Ford4) 1973-1974, Republikanin, (Richard Nixon)
  41. Nelson Rockefeller 1974-1977, Republikanin, (Gerald Ford)
  42. Walter Mondale 1977-1981, Demokrata, (Jimmy Carter)
  43. George H. W. Bush senior 1981-1989, Republikanin, (Ronald Reagan)
  44. Dan Quayle 1989-1993, Republikanin, (George H. W. Bush senior)
  45. Al Gore 1993-2001, Demokrata, (William Clinton)
  46. Richard Cheney od 2001, Republikanin, (George W. Bush)
1 Zmarł w czasie sprawowania urzędu.
2 Zrezygnował ze stanowiska.
3 Został następcą zmarłego prezydenta.
4 Został następcą prezydenta po jego rezygnacji.

Fakty o wiceprezydentach

  • Siedmiu wiceprezydentów zmarło w czasie sprawowania urzędu:
    • George Clinton (w 1812 r.)
    • Eldridge Gerry (w 1814 r.)
    • William Rufus de Vane King (w 1853 r.)
    • Henry Wilson (w 1875 r.)
    • Thomas Hendricks (w 1885 r.)
    • Garret Hobart (w 1899 r.)
    • James Sherman (w 1912 r.)
(Gerald Ford starał się z ramienia Partii Republikańskiej o prezydenturę w wyborczym roku 1976 ale przegrał z demokratą Carterem)
  • Dwóch wiceprezydentów pochodziło nie z wyboru ale z nominacji w wyniku zastosowania 25 poprawki do konstytucji:
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.