Westland_Lysander -
Westland_Lysander -

Westland Lysanderbrytyjski samolot współpracy z armią, zaprojektowany i zbudowany w 1936 roku w wytwórni Westland Aircraft Limited

Historia

W 1934 roku w brytyjskiej firmie lotniczej Westland Aircraft Limited opracowano projekt samolotu współpracy z armią lądową służący do rozpoznawania, korygowania ognia artylerii i atakowania celów naziemnych. Projekt powstał pod kierunkiem inż. W. E. Pettera. Pierwszy prototyp został oblatany 15 czerwca 1936 roku. Drugi prototyp, przystosowany do prób w warunkach tropikalnych, zbudowano w grudniu 1936 roku, a na początku 1937 roku wysłano go do Indii, w celu przeprowadzenia prób.
Prototyp oznaczono jako Westland Lysander Mk I skierowany do produkcji seryjnej na początku 1937 roku. W następnych latach wytwarzano następne wersje tego samolotu różniące się między sobą w zasadzie tylko rodzajem silnika. Samolot ten spełniał warunki samolotów krótkiego startu i lądowania .
Wersje produkowane seryjne samolotu Westland Lysander:
  • Mk I – wersja podstawowa z silnikiem Bristol Mercury XII o mocy 890 KM (655 kW)
  • Mk II – wersja z silnikiem Bristol Perseus XII o mocy 905 KM (666 kW)
  • Mk III – wersja z silnikiem Bristol Mercury XX o mocy 870 KM (640 kW)
  • Mk IIIA – wersja z silnikiem Bristol Mercury XXX o mocy 870 KM (640 kW)
  • TT Mk IIIA – wersja wersji Mk IIIA przystosowana do holowania celów powietrznych
Produkcja samolotów Westland Lysander trwała do stycznia 1942 roku i w okresie 1937 – 1942 wyprodukowano łącznie 1425 samolotów tego typu wszystkich wersji.

Użycie w lotnictwie

Pierwsze seryjne samoloty Westland Lysander jako pierwszy otrzymał 16 dywizjon RAF. Jesienią 1939 roku 6 dywizjonów Royal Air Force wyposażonych w samoloty Westland Lysander przerzucono do Francji do współpracy z Brytyjskim Korpusem Ekspedycyjnym. W 1940 roku po rozpoczęciu przez Niemców inwazji na Francję okazało się, że samoloty Westland Lysander przy dużej przewadze Luftwaffe w powietrzu są nieprzydatne w bezpośrednich działaniach bojowych, jak rozpoznanie oraz atakowanie pierwszej linii wroga. W czasie działań poniosły ciężkie straty.
W związku z doświadczeniami z Francji, samoloty Westland Lysander zostały wycofane z działań bojowych i pełniły tylko funkcje pomocnicze, służyły do ratowania zestrzelonych u brzegów Anglii lotników, rzadziej do rozpoznania. Od 1943 roku służyły już wyłącznie do szkolenia i służby specjalnej - współpracy z ruchem oporu w okupowanych krajach.
Samoloty Westland Lysander podczas II wojny światowej uczestniczyły również w działaniach bojowych w Grecji, Egipcie, Palestynie, w Indiach i Birmie.

Użycie w lotnictwie polskim

Samoloty Westland Lysander Mk III otrzymał zorganizowany w październiku 1940 roku polski 309 dywizjon współpracy z Armią, a w czerwcu 1942 roku otrzymał on wersję Mk IIIA. Do lipca 1942 roku samoloty te były używane do szkolenia w wykonywaniu różnych zadań we współpracy z 1 Polskim Korpusem w Szkocji. Ponieważ doświadczenia pierwszych lat II wojny światowej wykazały, że samolot ten nie nadaje się do współpracy z jednostkami lądowymi, polski dywizjon nie wykonywał na nich zadań bojowych.
Natomiast samoloty Westland Lysander z dodatkowymi zbiornikami paliwa – co przedłużyło długotrwałość lotu do 8 godzin, były używane w 138 dywizjonie do zadań specjalnych RAF, gdzie była również eskadra polska. Dywizjon ten zajmował się współpracą z ruchem oporu w okupowanych krajach Europy, w tym Polski.
W 1944 roku takie właśnie samoloty przewoziły i odbierały z południe Polski kurierów i łączników rząd polskiego i Armii Krajowej.

Opis konstrukcji

Samolot Westland Lysander Mk IIIA był dwumiejscowym samolotem współpracy z armią lądową, grzbietopłatem o konstrukcji całkowicie metalowej. Kabiny – zakryte. Podwozie klasyczne – stałe, o szerokim rozstawie kół (2,97 m) starannie oprofilowane. Napęd: 1 silnik gwiazdowy, śmigło metalowe trójłopatowe.
Uzbrojenie:
  • 2 karabiny maszynowe Browning kal. 7,69 mm – stałe w owiewkach kół podwozia
  • 2 sprzeżone karabiny maszynowe Lewis kal. 7,69 mm – ruchome w tylnej kabinie
  • 16 bomb po 10 kg każda na 2 wysięgnikach przytwierdzonych do goleni podwozia albo 3 bomby o łącznej masie 226 kg na zaczepach pod kadłubem

Dane techniczne i osiągi Westland Lysander Mk IIIA

  • Napęd: 1 silnik gwiazdowy Bristol Mercury XXX o mocy 870 KM (640 kW)
  • Wymiary
    • rozpiętość: 15,25 m
    • długość: 9,15 m
    • wysokość: 4,42 m
    • powierzchnia nośna: 24,15 m²
  • Masa
    • własna: 1990 kg
    • całkowita (w locie): 2860 kg
  • Osiągi
    • prędkość
      • maksymalna: 340 km/h
      • minimalna: 90 km/h
      • wznoszenia: 6,35 m/s
    • pułap: 6500 m
    • zasięg: 930 km
    • parametry startu i lądowania
      • rozbieg: 278 m
      • dobieg: 310 m
  • Załoga: 2
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.