Strona ta dotyczy państwa w Europie. Istnieje również w Warszawie, stolicy Polski, dzielnica o nazwie Włochy

Włochy, Republika Włoska (Italia, Repubblica Italiana) - państwo położone Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim. Włochy są członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.

Historia

Geografia


Całkowita granica lądowa Włoch wynosi 1932,2 km. Sąsiadują z Francją - 488 km granicy, Szwajcarią - 740 km, Austrią - 430 km i Słowenią - 232 km). Wewnątrz terytorium Włoch znajdują się ponadto dwa państwa-enklawy: San Marino (39 km granicy) i Watykan (3,2 km).
Długość wybrzeża włoskiego wynosi aż 7.600 km. Oblewają je wody kilku akwenów Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie, Morze Tyrreńskie, Morze Jońskie i Morze Adriatyckie.
Najwyższy punkt położony jest na najwyższym masywie Europy Mont Blanc. Nosi on nazwę Mont Blanc de Courmayeur - jego wysokość to 4765 m n.p.m.

Podział administracyjny

Włochy podzielone są na 20 regionów (5 z nich na prawach szczególnych), 95 prowincji (z których 2 autonomiczne) i 8092 komun.
Regiony:

Ludność

Włochy należą do najludniejszych państw Europy (czwarte miejsce na kontynencie) o wysokiej, lecz zróżnicowanej gęstości zaludnienia. Na 1 km² przypada średnio ponad 190 osób, ale w niektórych regionach wskaźnik ten jest znacznie wyższy np. w Lombardii wynosi on około 377 mieszk./km², w Ligurii - 344, w Lacjum - 296, a w Kampanii - nawet 398. Wyraźnie słabiej zaludnione są obszary na południu: Basilicata - tylko 66 mieszk./km² a Marche - 85. Najrzadziej zaludniona jest wysokogórska Dolina Aosty - 36. Z dwóch głównych wysp Sycylia osiąga 198 mieszk./km², a Sardynia zaledwie 63 mieszk./km².
Posiadające niegdyś znaczny przyrost naturalny Włochy obecnie borykają się ze spadkiem liczby ludności (od kilku lat zgony przewyższają urodzenia). Od lat osiemdziesiątych XX wieku nasila się migracja z Albanii, krajów Afryki Północnej, głównie w poszukiwaniu pracy. Obecnie ponad 1,2 mln mieszk. stanowią cudzoziemcy (w tym ponad 38 tys. Polaków).
Ciekawym zjawiskiem jest wzmożona migracja z centrów miast na przedmieścia, co powoduje - niekiedy drastyczny - spadek zaludnienia gł. miast na rzecz osiedli podmiejskich. Ogółem 72% mieszkańców żyje w miastach.
Największe z nich to (liczba mieszk. w tys. w 2001; w nawiasie dla porównania w 1977): Prawie całą ludność rodzimą stanowią Włosi, mówiący licznymi dialektami i odmianami języka włoskiego. Ponadto państwo włoskie uznaje istnienie następujących rodzimych mniejszości językowych:
Grupa etnicznaLiczebnośćJęzyk ojczystyRegion
Sardowie1 269 000sardyńskiSardynia
Friulowie526 000friulskiFriuli-Wenecja Julijska
Tyrolczycy290 000niemieckiTrydent-Górna Adyga
Oksytańczycy178 000oksytańskiPiemont, Liguria, Kalabria
Romowie130 000cygańskicałe Włochy
Albańczycy98 000albańskipołudniowe Włochy
Frankoprowansalczycy90 000franko-prowansalskiPiemont, Valle d'Aosta, Apulia
Słoweńcy70 000słoweńskiFriuli-Wenecja Julijska
Ladynowie55 000ladyńskiTrydent-Górna Adyga, Wenecja Euganejska
Francuzi20 000francuskiValle d'Aosta
Grecy20 000greckiKalabria, Apulia
Katalończycy18 000katalońskiSardynia
Chorwaci2 600chorwackiMolise
Karyntczycy2 000niemieckiFriuli-Wenecja Julijska
Karnijczycy1 400friulskiWenecja Euganejska
Źródło: włoskie ministerstwo spraw wewnętrznych.
Około 91% ludności Włoch stanowią rzymskokatolicy, z innych wyznań występują nieliczni protestanci i żydzi. Ponadto wśród imigrantów są liczni muzułmanie w sumie ponad 250 000.

Ustrój polityczny i partie polityczne


Ustrój demokratyczny, republika z dwuizbowym parlamentem (kadencja pięcioletnia)
  • Izbą Deputowanych (630 miejsc)
  • Senatem (315 miejsc)
Obie izby parlamentu wybierane są w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. 75% mandatów w obu izbach obsadzane jest większościowo w okręgach jednomandatowych, 25% proporcjonalnie w okręgach wielomandatowych. Jest 27 sztucznie wytyczonych okręgów w wyborach do Izby Deputowanych, a w wyborach do Senatu okręgami są regiony.
Głową państwa jest Prezydent Republiki wybierany na 7 letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe - wspólnie obradujące obie izby parlamentu, wraz z reprezentantami regionów (1 z Valle d'Aosta, z pozostałych 19 regionów po 3).
Ustrój państwa można określić jako odmianę systemu parlamentarno-gabinetowego, w której wzmocniono jednak rolę prezydenta - dysponuje on na przykład swobodnym prawem desygnowania premiera - co jest istotne w systemie wielopartyjnym; a w przypadku dymisji rządu może jej nie przyjąć i rozwiązać parlament.
Włoskie partie polityczne:
  • Forza Italia (FI)
  • Demokraci Lewicy (Democratici di Sinistra, DS)
  • Sojusz Narodowy (Alleanza Nazionale, AN)
  • Liga Północna (Lega Nord, LN)
  • Odrodzenie Komunistyczne (Rifondazione Comunista, RC)
  • Włoska Partia Ludowa (Partito Popolare Italiano, PPI)
  • Federacja Zielonych (Federazione dei Verdi)
  • Włoska Partia Socjalistyczna (Partito Socialista Italiano, PSI)

Oświata


W szkolnictwie włoskim dużą wagę przywiązuje się do integracji młodzieży niepełnosprawnej z pełnosprawną, która jest szeroko realizowana na wszystkich szczeblach systemu szkolnego.

Kultura

  • aktorki włoskie

Gospodarka


Turystyka


Linki zewnętrzne

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.