Wątroba -
Wątroba (łac. hepar) - wielofunkcyjny gruczoł, część układu pokarmowego położony wewnątrzotrzewnowo. Jej masa (u dorosłego człowieka) wynosi ok. 1500 - 1700 g u mężczyzny i 1300 - 1500 g (masa przyżyciowo jest o 500 - 800 g wyższa, ze względu na zawartą w niej krew)

Względem powierzchni ciała

U ludzi znajduje się pod przeponą. Jej większa część znajduje sie w prawym podżebrzu. Zajmuje również górną część nadbrzusza i część górną lewego podżebrza, sięgając aż do linii sutkowej. Ku tyłowi od wątroby U osoby dorosłej niepowiększona wątroba jest w całości przykryta lewym łukiem żebrowym, jednak u dzieci może wystawać, a u noworodków zajmuje dużą część jamy brzusznej.

Względem innych narządów

Ku górze i przodowi graniczy z przeponą, ku dołowi i tyłowi z jelitami i żołądkiem

Budowa makroskopowa

W budowie anatomicznej wątroby wyróżnia się dwie powierzchnie:
  • przeponową (facies diaphragmatica), która dzieli się na:
    • część przednią
    • część prawą
    • część górną
    • część tylną (pole nagie, area nuda) - jedyna z części powierzchni przeponowej, o wyrażnych granicach. Jedyna część wątroby nie pokryta otrzewną.

Płaty

  • prawy (lobus hepatis dexter) - ograniczony na powierzchni przeponowej przyczepem więzadła sierpowatego (ligamentum falciforme hepatis), a na powierzchni trzewnej bruzdą żyły głównej i dołem pęcherzyka żółciowego
  • lewy (lobus hepatis sinister) - ograniczony na powierzchni przeponowej przez przyczep więzadła sierpowatego, a na powierzchni trzewnej
  • czworoboczny (lobus quadratus)
  • ogoniasty (lobus caudatus)

Unaczynienie

Krew do wątroby doprowadzana jest na dwa sposoby: Pierwszy - żyłą wrotną (układ wrotny). Płynie nią odtlenowana krew ze śledziony, żołądka i jelit. Jest ona bogata w składniki odżywcze i sole mineralne, które wątroba przechwytuje i przetwarza. Drugi - tętnica wątrobowa doprowadzająca krew bogatą w tlen.

Budowa mikroskopowa

które z kolei zbudowane są ze zrazików. Wątroba ma duże zdolności regeneracyjne. Obecnie przeprowadza się zabiegi poelgające na usunięciu jednego z płatów wątroby (jako materiału do przeszczepu, bądź z przyczyn leczniczych), który jest następnie regenerowany. Zbyt duże uszkodzenia, oraz powtarzające się uszkodzenia (zazwyczaj przyczyną są substancje hepatotoksyczne) prowadzą do zaburzonej regeneracji podczas której zoztaje zniszczona architektura narządu, a co za tym idzie dochodzi do utraty funkcji.

Funkcja

Głównym zadaniem wątroby jest filtracja krwi:
  • węglowodany przekształca w łatwo przyswajalną dla organizmu glukozę, a jej nadmiar w glikogen lub w tłuszcze (które magazynuje)
  • aminokwasy zamienia w tłuszcze
  • magazynuje żelazo i witaminy:A, D, B12, które uwalnia w razie potrzeby
  • wytwarza żółć i powtórnie wykorzystuje zużytą sól żółciową
  • produkuje i magazynuje niektóre białka surowicy krwi (np. albuminę)
  • wytwarza i magazynuje enzymy (np. heparynę)
  • neutralizuje toksyny (np. alkohol i inne używki),
  • toksyczny amoniak przekształca w mocznik
  • produkuje ciepło, termoregulacja (krew wypływa cieplejsza o 1*C)
Substancje nadające się do ponownego wykorzystania zostają zachowane, zbędne - wydalone.

Choroby

Wątroba -
Wątroba ze względu na pełnioną w organizmie rolę jest stale narażona na różnego typu uszkodzenia:
  • zatrucia
  • pasożyty(np.motylica wątrobowa)
  • infekcje wirusowe (np. WZW typu A, B, C lub D , cytomegalia) i bakteryjne
Istnieją też zaburzenia wrodzone (zespół Gilberta, niedrożności wewnątrzwątrobowe, hemochromatoza). Te i inne problemy z wątrobą prowadzą do różnych rodzajów komplikacji: niewydolności wątroby, marskości wątroby, raka, pourazowych ropni i żółtaczki.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.