)
Układ Słoneczny to układ planetarny Słońca, zawierający 9 planet oraz wiele mniejszych ciał niebieskich. Niektórzy astronomowie nie zaliczają Plutona do grona planet.

Struktura Układu Słonecznego

W centrum Układu Słonecznego znajduje się gwiazda średniej masy, czyli Słońce. Między Marsem a Jowiszem znajduje się pas planetoid. Wszystkie planety krążą po eliptycznych orbitach wokół Słońca praktycznie w jednej płaszczyźnie. Jedynie Pluton ma orbitę mocno nachyloną w stosunku do innych. Jest ona też przesunięta tak, że zdarzają się okresy, gdy Pluton znajduje się bliżej Słońca niż Neptun. Z tego też względu Pluton jest raczej obiektem z pasa Kuipera niż planetą.

Większe ciała niebieskie

Skala orbit planet skalistych.
(skala to AU)
ImageSize = width:200 height:275 PlotArea = width:140 height:250 left:50 bottom:20 AlignBars = justify
Period = from:0 till:4 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:0 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:0
LineData=
 at:start color:yelloworange


PlotData=
 width:15 color:blue align:left shift:(15,-5)

 from:0.31 till:0.47 text:"Merkury"

 from:0.72 till:0.73 text:"Wenus"

 from:0.98 till:1.02 text:"Ziemia"

 from:1.38 till:1.67 text:"Mars"

 from:2.1 till:3.3  text:"Pas~asteroid"

Skala orbit planet zewnętrznych.
(skala to AU)
ImageSize = width:200 height:640 PlotArea = width:140 height:600 left:45 bottom:20 AlignBars = justify
Period = from:0 till:50 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0 ScaleMinor = unit:year increment:5 start:0
LineData=
 at:start color:yelloworange


PlotData=
 width:15 color:blue align:left shift:(15,-5)

 from:0.31 till:1.67 shift:(10,5) text:"Planety~skaliste"

 from:2.1 till:3.3 color:yellow shift:(-60,3) text:"Pas~asteroid"

 from:4.96 till:5.46 text:"Jowisz"

 from:9.01 till:10.08 text:"Saturn"

 from:18.29 till:20.09 text:"Uran"

 from:29.6 till:49.33 color:brightgreen	text:"Pluton"

 from:29.81 till:30.35 text:"Neptun"

Planety Układu Słonecznego
LP Planeta Średnica Masa Odległość
od Słońca
Czas
obiegu
Dzień Księżyce Rodzaj
1 Merkury 0,382 0,0600 0,38 0,241 58,600 0 skalista
2 Wenus 0,949 0,8200 0,72 0,615 -243,000 0 skalista
3 Ziemia 1,000 1,0000 1,00 1,000 1,000 1 skalista
4 Mars 0,530 0,1100 1,52 1,880 1,030 2 skalista
5 Jowisz 11,200 318,0000 5,20 11,860 0,414 63 gazowa
6 Saturn 9,410 95,0000 9,54 29,460 0,426 33 gazowa
7 Uran 3,980 14,6000 19,22 84,010 0,718 27 gazowa
8 Neptun 3,810 17,2000 30,06 164,790 0,671 13 gazowa
9 Pluton 0,240 0,0017 39,50 248,500 6,500 1 bryła lodu
Planety skaliste krążą blisko Słońca, mają niewielkie rozmiary i stosunkowo wysoką gęstość. Prędkość obrotu wokół własnej osi jest mała oraz mają nieliczne satelity. Planety gazowe położone dalej od Słońca są dużo większe i mają małą gęstość, a prędkość obrotu wokół własnej osi jest większa. Każda z nich posiada wiele satelitów.
Pluton do niedawna uważany był za najdalszą z planet. Według dzisiejszej wiedzy i klasyfikacji, zaliczany jest on jednak do ciał Pasa Kuipera.
Trwają także spekulacje, czy niedawno odkryta Sedna jest planetą, obiektem Pasa Kuipera, czy też pierwszym znanym ciałem Obłoku Oorta.

Mniejsze ciała niebieskie

Poza orbitą Neptuna znajduje się pas komet i asteroid, zwany pasem Kuipera. Zawiera on ok. 10 bilionów komet (niektóre z nich osiągają średnice rzędu 150 km) i kilkadziesiąt tysięcy planetoid (znamy ich obecnie około 1000, z których ponad 20 zbliża się, lub przekracza w swych rozmiarach 1000km średnicy). Największy ze znanych obiektów tego pasa to Pluton (wraz ze swym księżycem, Charonem). Komety z niego pochodzące są kometami krótko- i średnio- okresowymi.
Dalej w przestrzeni znajduje się hipotetyczny obłok komet, zwany obłokiem Oorta, zawierający od miliarda do biliona komet. Krążą one w odległości zbliżonej do 20 000 AU (jednostek astronomicznych) czyli 500 razy dalej niż średnia odległość Plutona od Słońca. Komety pochodzące z niego miałyby być kometami długookresowymi.
Komety z pasa Kuipera i obłoku Oorta, są czasem wytrącane przez zaburzenia grawitacji, powodowane przez inne ciała niebieskie. Część z nich zostaje skierowana do środka Układu Słonecznego, stanowiąc potencjalne zagrożenie dla jego planet.

Heliosfera i heliopauza

Przestrzeń Układu Słonecznego wypełniona jest strumieniem cząstek nazywanych wiatrem słonecznym. Obszar, w którym ciśnienie wiatru słonecznego przewyższa ciśnienie materii międzygwiazdowej, nazywa się heliosferą. Obecność cząstek wyrzuconych przez Słońce wiąże się z występowaniem pola magnetycznego tej gwiazdy, które przeważa nad galaktycznym polem magnetycznym.
Na granicy heliosfery oraz przestrzeni między gwiazdowej pojawia się zjawisko heliopauzy. Występuje ono w odległości 100 jednostek astronomicznych od naszej gwiazdy. Wiatr słoneczny zderza się ze strumieniem cząstek emitowanym przez całą galaktykę. Niektóre hipotezy dotyczące materii między gwiazdowej przewidują, że heliopauza może być miejscem dosyć gwałtownych zjawisk zbliżonych do występujących na zderzeniu ziemskiej magnetosfery z wiatrem słonecznym. Inne teorie głoszą, że poza heliosferą kosmos przenikają strumienie egzotycznych cząstek elementarnych zabójcze dla istot żywych. Tylko aktywność Słońca chroni nas przed ich wpływem.

Układ Słoneczny we Wszechświecie

Nasz Układ Słoneczny znajduje się w odległości ok. 30 000 lat świetlnych od centrum naszej galaktyki nazywanej Drogą Mleczną, w jej ramieniu zwanym ramieniem Oriona. Droga Mleczna jest jedną ze 125 miliardów galaktyk dostrzeżonych przez kosmiczny teleskop Hubble. Znajduje się w śródku tego wycinka Wszechświata, który możemy zaobserwować. Dalszy obraz stanowi rozgrzany gaz, ślad Wielkiego Wybuchu. Z pewnością jednak nie zobaczymy nigdy całego Wszechświata, gdyż na to nie pozwala czterowymiarowa budowa tego wycinka przestrzeni.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.