thumb|Gdańsk Nowy Port - zdjęcie satelitarne Landsat
Na zdjęciu zaznaczona Twierdza Wisłoujście
Twierdza Wisłoujście to twierdza położona w Gdańsku w dzielnicy Wisłoujście, niedaleko Westerplatte i Portu Północnego.

Konstrukcja

W konstrukcji twierdzy widać różne style architektoniczne od gotyku wzwyż, techniki i materiały budowlane. Jest to spowodowane tym, że przez lata twierdza była odbudowywana po każdym zniszczeniu. Serce twierdzy stanowi cylindryczna wieża, niegdyś latarnia morska. Jest otoczona przez ceglany wieniec do, którego przylegają domy oficerskie. Następną linie umocnień stanowi czterobastionowy fort carré. Twierdza jest otoczona przez szaniec zwany Szańcem Wschodnim. W jego skład wchodzi 5 bastionów oraz 2 raweliny z czego jeden przetrwał do naszych czasów. Po drugiej stronie Wisły był kiedys analogiczny szaniec zwany Szańcem Zachodnim, lecz został rozebrany w końcu XIX wieku. W czasach napoleońskich szaniec ten był nazywany Fortem Montebello. Twierdza posiada narożniki w formie bastionów. Fort carré oraz szaniec są otoczone fosami zasilanymi z Leniwki. Znajdująca się pośrodku twierdzy wieża do roku 1758 służyła jako latarnia morska. Do twierdzy prowadzi brama z roku 1609.

Historia

Już w czasach krzyżackich w XIV wieku w miejscu gdzie Wisła wpadała do morza znajdowała się drewniana wartownia. W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście brała wielokrotnie udział w działaniach wojennych. W 1577 oblegał ją lecz nie zdobył Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807 – Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty "Żółty Lew" i "Święty Jerzy". Twierdza straciła na znaczeniu po wybudowaniu fortyfikacji na Westerplatte. Także niesiony przez rzekę piach spowodował, że zbudowany pierwotnie na styku rzeki i morza obiekt, znalazł się ok. 500 m od brzegu Bałtyku. W okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski. W 1945 Armia Czerwona po zrównaniu z ziemią historycznej części Gdańska przystąpiła do destrukcji zabytkowej twierdzy. Do dzisiaj nie została w pełni odbudowana (brak dachu latarni, zarastające wały szańca etc). Sytuacje mają poprawić amerykańskie dotacje przeznaczona dla najbardziej zagrożonych zabytków. W 1973 zespół Twierdzy Wisłoujście został filią Muzeum Miasta Gdańska. Jako jedyna twierdza morska na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego i ze względu na swą historyczną wartość trafiła na listę World Monuments Watch stu najbardziej zagrożonych zabytków na świecie.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.