Trydent-Górna Adyga (wł. Trentino-Alto Adige) to region administracyjny w północnych Włoszech. Region zajmuje obszar 13 607 km, i zamieszkuje go 940 016 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 69 osób na km. Stolicą regionu jest Trydent (108 577 mieszkańców).
W skład regionu wchodzą 2 prowincje: Trydent i Bolzano/Bozen. Prowincja Bozen zwana też Południowym Tyrolem od 1970 roku posiada status prowincji autonomicznej, z zagwarantowaną równością włoskiego i niemieckiego jako jezyków urzędowych, nauczanych rownież w szkołach.

Warunki naturalne

Cały region leży w strefie Alp Wschodnich. Ciągną się tu takie pasma jak Alpy Oetzalskie, Alpy Retyckie i Dolomity. Najwyższym szczytem jest masyw Ortles, osiagający wysokość 3899 m. n.p.m. Główną rzeką jest tu Adyga.

Demografia

W regionie tym mieszka ponad 940 tys. osób, z czego 460 tys. w prowincji Bolzano, a 480 tys. w prowincji Trydent. Główną narodowością mieszkającą w tym regionie są Włosi, zajmujący 60% populacji. Oprócz nich mieszka tu także dużo Niemców (35% mieszkańców) i mała grupa Ladynów, (5% populacji) posługujących się językiem retoromańskim. W prowincji Bolzano 70% ludności stanowią Niemcy, natomiast odsetek niemieckiej ludności w prowincji Trydent jest mały. Niemcy żyją głównie w mieście Luserna i czterech miastach w dolinie Mocheni. Natomiast Ladynowie żyją głównie w dolinie Fassa. W prowincji Bolzano język niemiecki jest na równi z językiem włoskim jako języki urzędowe.

Ekonomia

W urodzajnuch dolinach prowincji tego regionu uprawia się winorośl, owoce, pszenicę i ziemniaki. Rozwinięta jest eksploatacja lasów i gałęzie przemysłu: hutnictwo aluminium, samochodowy, lotniczy, drzewny, materiałów budowlanych i spożywczy. W górskich rejonach uprawia się bydło. Region ten jest ważnym ośrodkiem produkcji energii elektrycznej (głównie dzięki licznym elektrowniom wodnym). Przez ten region przebiega ważny, transalpejski szlak komunikacyjny do Austrii.
Ważnym źródłem dochodów jest turystyka. Rozwinięta jest zwłaszcza turystyka związana ze sportami zimowymi. Specjalnie dla narciarzy wybudowano Val Gardena. Ponadto w regionie tym znajdują się liczne uzdrowiska (m.in. Moreno). Atrakcją turystyczną stanowi także Park Narodowy Stelvio.

Historia

W XI w. było zarządzane przez biskupa i należało do Bawarii. Od 1363 były to dziedziczne ziemie dynastii Habsburgów. W 1797, dzięki zwycięskiej kampanii Napoleona, w ramach podpisania pokoju Campo Formio odstąpiony został Austrii. Jednak w 1805 został ponownie przyłączony do Bawarii, a w latach 1809-1814 należał do Królestwa Włoch. W 1815 został zwrócony Włochom.
Podczas I Wojny Światowej odbyło się tu wiele bitew między żołnieżami Austrii, a Włoch, walczących o zajęcie pasm Alp i Dolomitów. Miały one ważne znaczenie strategiczne i wojskowe. W 1918 wojska austrackie załamały się pod wojskami włoskimi. Włoskie oddziały zajmowały te tereny, lecz były to tylko rozszczenie Włochów. W końcu, w 1919, na mocy traktatu pokojowego z Saint-Germain-en-Laye przyznano go Włochom.
Podczas rządów Benito Musoliniego, region ten był poddany silnej italianizacji. W 1938 Adolf Hitler i Benito Musollini uzgodnili, że ludność niemicka zostanie przesiedlona do Rzeszy Niemieckiej. Jednak wybuch II Wojny Światowej sprawił, że plany te nie powiodły się. Mimo to tysiące osób zostało przesiedlonych do Rzeszy Niemieckiej.
W roku podpisania włoskiej kapitulacji (1943) tereny te były okupowane przez Niemców. W zasadzie zostały przyłączone do Rzeszy jako Alpenvorland (co znaczy "alpejski cypel"). Stan ten trwał do roku 1945.
Włochy i Austria prowadziły petraktacje na temat tej prowincji. W 1947 roku region został status autonomii. Język niemiecki został wtedy uznany jako równy z językiem włoskim. Oba języki uznano za urzędowe w tym regionie. Jednak Austryjacy nie byli zadowoleni z przestrzegania przez włoski rząd tych praw. Doprowadzało to do licznych sporów.
W 1971 Włochy i Austria podpisały nowy traktat. Był on zagwarantowany przez Trybunał Sprawiedliwości w Hadze. Gwarantował on regionowi większą autonomię ze stron Włoch, lecz także przestanie mieszania się w sprawy wewnętrze regionu ze strony Austrii. Nowy traktat rozwiał spory włosko-austriackie o ten region.

Link zewnętrzny

strona internetowa regionu Trydent-Górna Adyga
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.