TrąbkaInstrument dęty blaszany. Najpopularniejszy z tej grupy instrumentów, do których należą także: róg (waltornia), puzon, tuba i wiele innych. Typowym strojem trąbki jest B, lecz znane są także trąbki w C, Eis, D lub A. a skalą (zakres dźwięków muzycznych) – od e do c3. Oprócz zwykłej trąbki znane są i używane takie odmiany jak:
  • trąbka basowa – grająca o oktawę niżej.
  • trąbka piccolo – grająca o oktawę wyżej.
  • trąbka kieszonkowa – miniaturowy instrument o wysokim stroju
  • kornet – alternatywna odmiana trąbki.
Słowo trąbka, zdrobnienie od trąba, pochodzi z włoskiego tromba mającego to samo znaczenie co polski odpowiednik.
Trąbka -

Typowa trąbka o stroju B
Trąbka -

Trąbka Piccolo z dwoma końcówkami
(Dłuższa dla stroju w A)
Współczesna trąbka składa się z metalowej rury, najczęściej wykonanej z brązu lub mosiądzu, rzadziej z metali szlachetnych. Rura skręcona jest w pętle. Z jednej strony zakończona kielichowym lub stożkowym ustnikiem, a z drugiej rozszerzeniem w kształcie dzwonu. Zespół trzech zaworów, otwiera lub zamyka alternatywne drogi przepływu powietrza umożliwiając zmianę wysokości dźwięku. Trąbka wyposażona jest także w jeden lub więcej zaworów pozwalających usuwanie depozytów wilgoci (najczęściej śliny grającego i skroplonej pary wodnej). Strojenie trąbki polega na drobnej regulacji długośći głownej pętli. Brzmienie trąbki w dużej mierze zależne jest od techniki gry i może być łagodne i melodyjne bądź ostre i wibrujące. Zastosowanie tłumików pozwala na dodatkowe kształtowanie dźwięku.
Współczesna trąbka zdobyła swą formę dopiero w 1813 roku, kiedy to wyposażono ją w zawory. Dopiero też wtedy trąbka stała się praktycznym i stosunkowo łatwym w grze instrumentem. Wczesna trąbka, wywodząca się z archaicznych instrumentów blaszanych bardziej przypominała współczesny róg (waltornię) niż dzisiejszą trąbkę. Pozbawiona zaworów i o bardzo ograniczonej możliwości wydobywania czystych dźwięków muzycznych używana była do grania fanfar. Dopiero w XVII i XVIII wieku wypracowano technikę praktycznej gry na trąbce tzw. Clarino. Polegała ona na takiej grze by osiągnąć wysoki rejestr instrumentu gdzie dźwięki szeregu harmonicznego, rozłożone są tak gęsto, że pokrywą cała skalę. Trąbke clarino wykorzystywali w swych kompozycja tacy kompozytorzy epoki jak Jan Sebastian Bach, Leopold Mozart czy George Frideric Handel. Gra na trąbce clarino, niezwykle trudna i wymagająca technicznie stałą się bardzo intratnym zawodem. Trąbkarze byli najlepiej opłacanymi instrumentalistami swych czasów. Nic, zatem dziwnego, że gildie zrzeszające tych instrumentalistów, stały się zamkniętymi klubami, do których z zasady dopuszczano potomków i krewnych muzyków w nich będących.
W połowie XVIII wieku jednakże znaczenie trąbki w muzyce zaczęło się zmniejszać. Mimo też prób ulepszenia instrumentu nie osiągnięto liczących się rezultatów. Ulepszenia instrumentu, które przetrwało polegało na zmianie kształtu ustnika na płytszy co w pewnym stopniu ułatwiło grę na instrumencie. Inną próbą było zmiana konstrukcji trąbki i wynalezienie tzw. Trąbki suwakowej, mającej tą samą zasadę działania jak puzon. Rozwiązało to problem wydobywania dźwięku, lecz uczyniło trąbkę stosunkowo wolnym instrumentem, uniemożliwiając grę w szybkich tempach. Trąbka suwakowa sporadycznie używana jest do dziś. Inną próbą byłą poczyniona przez Antona Wieldigera w 1801 wyprorokowania trąbki z klapami na wzór klarnetu. Próba okazała się nieudana. Instrument okazał się niezdolny do produkcji dźwięków w dostatecznie szerokim zakresie. Dopiero wprowadzenie zaworów w 1813 uczyniło trąbkę praktycznym instrumentem. Aczkolwiek partię trąbki umieszczali w swych kompozycjach tacy kompozytorzy jak Hector Berlioz, Giuseppe Rossini czy Igor Strawiński, trąbka nie wróciła do swej świetności z czasów clarino. Dopiero w latach czterdziestych XX wieku nastąpił renesans instrumentu za sprawą muzyków jazzowych. Odkryli oni wyjątkowe cechy tego instrumentu i rozciągnęli jego możliwości do granic. Techniki gry wypracowane przez muzyków jazzowych były często adaptowane przez muzyków grających repertuar klasyczny. Do najwybitniejszych trąbkarzy (trębaczy) jazzowych należą: W Polsce:
  • Tomasz Stańko
  • Piotr Wojtasik
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.