Toruń jest miastem w województwie kujawsko-pomorskim, nad Wisłą. Jako siedziba sejmiku wojewódzkiego jest jedną ze stolic województwa (obok miasta Bydgoszcz, gdzie znajduje się siedziba wojewody). W 1997 toruńskie stare miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Od 1992 roku jest stolicą diecezji toruńskiej. Utworzony w 1945 roku w Toruniu Uniwersytet Mikołaja Kopernika nawiązujący do tradycji Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie jest dziś jedną z największych i najbardziej prestiżowych polskich uczelni.

Historia

  • 9000 lat p.n.e.- początek osadnictwa na terenie dzisiejszego Torunia (m.in. w dzielnicy Podgórz);
  • 1000-500 lat p.n.e. - gród kultury łużyckiej
  • VIII-XII wiek - gród przy przeprawie przez Wisłę
  • 1230 - założenie grodu w Starym Toruniu przez Landmeistera Hermann von Balk
  • 28 grudnia 1233 - otrzymanie praw miejskich
  • 1236 - przeniesienie Torunia na obecne miejsce
  • 1 października 1251 - wydano odnowiony przywilej chełmiński
  • 13 sierpnia 1264 - lokacja Nowego Miasta
  • 1280 - Toruń staje się członkiem Hanzy
  • 1365 - otrzymanie prawa składu
  • XIV-XV wiek - okres największego rozwoju Torunia, jedno z największych miast w Polsce i duży ośrodek handlowy; miasto znane również pod nazwami: Thorun, Thorn (niem.), Thorunia (łac.)
  • 1 lutego 1411 - I pokój toruński
  • 1440 - przystąpienie do Związku Pruskiego
  • 1454 - powstanie antykrzyżacke, początek wojny trzynastoletniej; zburzenie zamku krzyżackiego i połączenie Starego i Nowego Miasta
Toruń -

  • 19 października 1466 - II pokój toruński
  • 19 lutego 1473 - narodziny Mikołaja Kopernika
  • 1500 - zawieszenie dzwonu Tuba Dei
  • 17 VI 1501 - w sali królewskiej Ratusza umiera król Jan Olbracht
  • 1523 - wybucha rewolta pospólstwa przeciw Radzie Miejskiej
  • 15 czerwca 1528 - rusza w mieście mennica królewska (w budynkach mennicy miejskiej)
  • 18 lutego 1537 - Zygmunt Stary znosi toruńskie prawo składu
  • 12 listopada 1594 - uroczyste otwarcie Gimnazjum Akademickiego
  • XVI wiek - większość mieszkańców przyjmuje protestantyzm
  • 1645 - w mieście odbywa się Colloquim Charitativum (łac. "braterska rozmowa"), spotkanie mające na celu pogodzenie protestantów i katolików
  • XVII wiek - wojny ze Szwedami; zniszczenie miasta
  • 24 września - 9 października 1703 - katastrofalne w skutkach bombardowanie miasta przez wojska szwedzkie dowodzone przez Karola XII
  • 7-22 października 1709 - przebywa w Toruniu car Piotr I
  • 16 lipca 1724 - tzw. "tumult toruński"
  • 24 stycznia 1793 - wojska pruskie wkraczają do miasta
  • 7 kwietnia 1793 - oficjalne włączenie Torunia do Prus
  • 7 lipca 1807 - traktat z Tylży - Toruń w Księstwie Warszawskim
  • 21 kwietnia 1809 - na niespełna trzy tygodnie Toruń staje się stolicą Księstwa Warszawskiego
  • 2 czerwca 1812 - cesarz Francuzów Napoleon I przybywa do Torunia
  • 22 września 1815 - na mocy postanowień Kongresu Wiedeńskiego powrót do Prus
  • 1881 - 1884 - do toruńskiego gimnazjum uczęszcza Stanisław Przybyszewski
  • 18 stycznia 1920 - powrót do Polski
  • luty 1923 - powstaje Pomorski Okręgowy Związek Piłki Nożnej
  • 1926 - powstaje Instytut Bałtycki
  • 7 września 1939 - do miasta wkraczają oddziały Wehrmachtu - początek okupacji, Toruń w prowincji Gdańsk-Prusy Zachodnie
  • 1 lutego 1945 - wkroczenie wojsk Armii Czerwonej
  • 24 sierpnia 1945 - powołanie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Dzielnice i osiedla

Toruń -

Zabytki

Grafika:Phto0012 22.jpg|Wieża ratuszowa w Toruniu Grafika:Podw Servus.jpg|Podwórze jednej z kamienic przy ulicy Żeglarskiej Grafika:Koljez.jpg|Dawne Kolegium Jezuickie Grafika:Piotr59pawel.jpg|kościół św. Piotra i Pawła - Podgórz

Zespół zabytkowy Starego i Nowego Miasta w Toruniu został w 1997 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Główne zabytki:
  • układ urbanistyczny Starego i Nowego Miasta, zachowany prawie bez zmian od XIII w.
  • kościoły gotyckie:
    • św. Janów, z XIV wieku, rozbudowywany w XV wieku, wyposażenie wnętrza gotyckie i barokowe, na wieży największy w tej części Europy dzwon średniowieczny - Tuba Dei, wewnątrz kaplica chrzcielna, w której ochrzczono Mikołaja Kopernika
    • NMP, pofranciszkański z lat 1350-1375, wewnątrz mauzoleum Anny Wazówny, zespół manierystycznych epitafiów oraz najstarszy w Polsce prospekt organowy (1605-1609)
    • św. Jakuba, z lat 1309-1340, rozbudowywany w XIV-XV w. W r. 1724 w sąsiedztwie tego kościoła rozpoczęły swój bieg wypadki nazwane póżniej tumultem toruńskim
  • Ratusz Staromiejski, obecny wzniesiony w latach 1391-99 na miejscu wcześniejszych zabudowań z XIII wieku, z których zachowała się m. in. dolna część wieży, przebudowany w XVII wieku, po pożarze spowodowanym szwedzkim bombardowaniem (24/25 IX 1703) odbudowany w latach 1722-38, jeden z najdoskonalszych przykładów świeckiej architektury gotyckiej w Europie; 17 czerwca 1501 r. w jednej z sal (nazwanej później Salą Królewską) zmarł król Jan Olbracht
  • mury miejskie, budowane od połowy XIII, rozbudowywane i modernizowane do XV w., częściowo rozebrane w XIX w., zachowały się odcinki wzdłuż Wisły i ulicy Podmurnej oraz bramy: Mostowa, Klasztorna i Żeglarska, a także kilka baszt (wśród nich m.in. Krzywa Wieża, Monstrancja)
  • ruiny zamku krzyżackiego, budowa zaczęta w latach 50 XIII w., ukończona w II ćwierci XIV wieku; zburzony w 1454 przez torunian (zachowało się gdanisko oraz dolne fragmenty murów)
  • zespół gotyckich kamienic mieszczańskich z XIV - XVI w.
  • barokowy pałac biskupów kujawskich, o bogato zdobionej fasadzie z roku 1693
  • Kamienica Pod Gwiazdą, dom z XV w. przez krótki czas będący własnością znanego humanisty Filipa Kallimacha, przebudowywany w XVII w., fasada z r. 1697
  • kościół poewangelicki Św. Ducha, zbudowany 1754-56 wg projektu Efraima Szregera, wieża dobudowana 1897-99
  • kościół poewangelicki p. w . św. Trójcy, powstały w r. 1824 w miejscu zburzonego sześć lat wcześniej ratusza nowomiejskiego, projektowany z udziałem K.F. Schinkel
  • spichrze z XIV-XVIII w. (w tym najlepiej zachowany w Polsce spichrz gotycki)
Toruń -
  • Pomnik Mikołaja Kopernika, pochodzące z 1853 r. dzieło berlińskiego rzeźbiarza - F. Tiecka
  • Dwór Artusa, monumentalny neorenesansowy gmach (1889-1891) położony w południowej części Rynku Staromiejskiego - obecnie Centrum Kultury
  • Teatr im. W. Horzycy - powstały w r. 1904, neobarokowo-secesyjny, w l. 40 XX w. przebudowany, dzieło wiedeńskich architektów specjalizujących się w projektowaniu budynków teatralnych - F. Felnera i H. Helmera
  • Cmentarz św. Jerzego , najstarsza zachowana nekropolia Torunia powst. w r. 1811
  • Stary Cmentarz podgórski, powst. 1812 r.
  • Cmentarz Garnizonowy, powst. 1839 r. wiele ciekawych przykładów XIX- i XX-wiecznej rzeźby nagrobnej
  • zabudowania Twierdzy Toruń, rozpoczęte w 1818 roku, modernizowane i rozbudowywane do początku wieku XX, rozsiane po całym mieście (obiekty wchodzące w skład Twierdzy znajdują się w dzielnicach: Podgórz, Rudak, Stawki, Bielany, Mokre, Bydgoskie Przedmieście, Jakubskie Przedmieście, Rubinkowo.)
W lewobrzeżnej dzielnicy Podgórz:
  • kościół i klasztor poreformacki św. Piotra i Pawła ufundowany w roku 1644 (obecnie kościół parafialny o. Franciszkanów)
  • ruiny zamku Dybowskiego, początkowo królewskiego, później krzyżackiego (1431-35), pierwsza wzmianka o budowli pochodzi z roku 1429
W Kaszczorku:
  • kościół gotycki z XIII w. z dobudowaną w XVIII w. wieżą
Na Barbarce:
  • kaplica św. Barbary i cmentarz powst. w l. 40 XIX w.
Grafika:Phto0033_8.jpg|Krzywa Wieża Grafika:Piernikarska 3.jpg|Przy ulicy Piernikarskiej... Grafika:Torun-NMP-szczyt.jpg|Kościół NMP w Toruniu Grafika:NMP sciana zach..jpg|Zachodnia elewacja kościoła Najświętszej Marii Panny Image:P3250021.JPG|Powódz 25.03.2005 Image:P5260483.JPG|Bulwar Filadelfijski Image:Torun Katedra Janow2.JPG|Katedra św. Janów Image:Torun Katedra Janow.JPG|Katedra św. Janów Image:Torun Zamek Dybowski1.JPG|Zamek Dybowski Image:Torun Zamek Dybowski2.JPG|Zamek Dybowski Image:Torun Zamek Dybowski3.JPG|Zamek Dybowski Image:Torun Most Pilsudskiego.JPG|Most Piłsudskiego Image:Torun_Szeroka.JPG|Ulica Szeroka Image:Torun Stare Miasto.JPG|Stare Miasto

Kultura i nauka

Toruń -
Toruń -
  • Teatry:
  • Toruńska Orkiestra Kameralna
  • Centrum Kultury "Dwór Artusa"
  • Towarzystwo Współpracy Z Miastami Bliźniaczymi Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu [1]
  • klub studencki "Od Nowa"
  • Muzea:
    • Muzeum Okręgowe złożone z kilku oddziałów - m. in.:
    • Muzeum Entograficzne
    • Muzeum Podróżników
    • Muzeum Wydziału Biologii UMK
    • Muzeum Uniwersyteckie
  • Galerie sztuki:
    • Galeria Sztuki "Wozownia"

Imprezy i festiwale kulturalne

  • Toruński Festiwal Nauki i Sztuki (II)
  • Międzynarodowy Festiwal Teatralny "Kontakt" (V)
  • Festiwal Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich "Probaltica" (V, równocześnie w Grudziądzu, Warszawie i Gdańsku) strona internetowa festiwalu
  • Międzynarodowy Letni Festiwal "Toruń - Muzyka i Architektura" (VII-VIII)
  • Letnie Toruńskie Spotkania Teatrów Ulicznych (VII-VIII)
  • Międzynarodowe Toruńskie Spotkania Teatrów Lalek (XII)
  • Festiwal Haendlowski - festiwal muzyki dawnej (VI) [2]

Szkoły wyższe

Toruń -
  • Wyższa Szkoła Oficerska im. gen. Józefa Bema, zlikwidowana 27 września 2002 r., na jej miejsce powstało Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia

Sport

  • KS Apator Toruń - jeden z najlepszych klubów żużlowych w kraju
  • Toruński Klub Piłkarski (dawniej ZKS Elana Toruń)

Atrakcje przyrodnicze

  • Kępa Bazarowa - rezerwat leśny położony na wiślanej wyspie położonej naprzeciwko Starego Miasta
  • W granicach miasta znajduje się niewielka część rezerwatu na rzece Drwęcy

Gospodarka

Najbardziej znane firmy mające siedzibę w Toruniu:
  • Elana S.A.
  • Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych S.A.
  • FC Kopernik S.A.
  • Cereal Partners Poland Toruń-Pacific
  • Apator S.A.
  • Thyssenkrupp Energostal

Handel

Większe supermarkety są położone w północnej i wschodniej części Torunia (sieci Carrefour, Obi, Géant, Minimal, Piotr i Paweł), w całym mieście są sklepy sieci Biedronka, Leader Price, PoloMarket. W 2005 r. otwarto pierwszy w mieście multipleks Cinema City, trwa budowa największej w Toruniu Galerii Copernicus (ma pomieścić supermarkety Real i MediaMarkt, planowane otwarcie XI 2005). Obecnie planuje się ograniczenie liczby nowo powstających dużych supermarketów.

Znani Torunianie i osoby związane z Toruniem

 Grafika:Ws3.jpg|thumb|right|Fragment portalu kamienicy czynszowej w dzielnicy nazywanej niegdyś Wilhelmstadt 
Toruń -

Miasta bliźniacze Torunia



Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.