Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) jest państwem w Europie północnej, zaliczanym do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku.

Wiadomości ogólne

  • Wyznanie: luteranie 87%, katolicy, prawosławni, baptyści, muzułmanie, żydzi, buddyści
  • Podział administracyjny: 21 regionów (län)
  • Całkowita granica lądowa: 2 205 km
  • Długość wybrzeża: 3218 km
  • Długość granic z sąsiadującymi państwami:
  • Najwyższy punkt: Kebnekaise 2111 m n.p.m.
  • Najniższy punkt: Morze Bałtyckie 0 m
  • PKB: 29 174 dolarów amerykańskich na 1 mieszkańca
  • Władza ustawodawcza: jednoizbowy parlament Riksdag wybierany w głosowaniu powszechnym na 4-letnią kadencję (349 członków)
  • Główne mniejszości: Lapończycy, Finowie
  • Produkcja energii opiera się głównie na pozyskiwaniu energii wodnej i jądrowej.

Podział administracyjny

Szwecja podzielona jest na 21 regionów administracyjnych (szw. län). Regiony te dzielą się na 290 gmin (kommuner).
Szczegółowe omówienie w artykule Podział administracyjny Szwecji

System polityczny

Szwecja niezłomnie od lat 30. XX wieku rządzona jest przez jedną socjaldemokratyczną partię Socialdemokratiska Arbetarpartiet (z wyjątkiem 6-letniej przerwy w latach 70 i 3 letniej w latach 90.), dlatego też taka dominacja w życiu politycznym Szwecji wywarła wpływ na charakter systemu parlamentarnego Szwecji. Obecnie obowiązująca konstytucja Szwecji została uchwalona 27 lutego 1974 roku, po wieloletnich dyskusjach rozpoczętych jeszcze w 1954 roku. Weszła ona w życie wraz z 1975 rokiem. Zastąpiła ona tym samym jednę z najstarszych konstytucji świata, przyjętą w 1809 roku po przegranej wojnie z Rosją i zdetronizowaniu króla Gustawa IV Adolfa. Na szwedzką konstytucję składa się kilka osobnych aktów o bardzo ważnym znaczeniu:
  • Akt o formie rządu (1974)
  • Ustawa o wolności prasy (1948)
  • Akt o sukcesji tronu (1810, później wielokrotnie poprawiany)
Szwecja od dziejów pozostaje dziedziczną monarchią parlamentarną z bardzo okrojonym kompetencjami dla monarchy. Wszelka władza wywodzi się od narodu, jego praw, które są realizowane za pomocą przedstawicieli na szczeblu lokalnym i państwowym. Szwedzki parlament (Riksdag) od 1970 roku składa się z jednej izby. Konstytucja zapewnia również rozwiązanie demokracji bezpośredniej w postaci referendum. Ma ono charakter jedynie opiniodawczy, jednakże parlamentarzyści zazwyczaj liczą się z jego wynikiem. Cechy charakterystyczne systemu politycznego Szwecji:
  • Rząd jest emanacją politycznego składu Riksdagu, czego nie kwestionowano od 1917 roku, chociaż odpowiednia ustawa pojawiła się dopiero w 1971 roku;
  • Istnienie liberalnego katalogu praw i wolności osobistych, które potwierdzono ustawą w 1974 roku. Dzięki niej obywatele mają prawo do informacji, które gwarantowały im dostęp i wgląd do dokumentów państwowych, również protokołów z posiedzeń rządowych. Praktyka ta spowodowała, że korupcja w Szwecji jest bardzo niska, i czemu Szwecja osiąga bardzo dobre miejsca w międzynarodowych rankingach poziomu korupcji
  • Instytucja Ombudsmana (od 1809), szwedzki odpowiednik polskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Gwarantuje poszanowanie praw obywatelki poprzez działanie w ich sprawach funkcjonariuszy państwowych;
  • Tryb zmiany konstytucji, który mówi, że aby dokonać poprawek w konstytucji potrzebna jest zgoda rządu i parlamentu dwóch następujących po sobie kadencji. Co oznacza, że aby zmienić konstytucję potrzebne są dwie identyczne uchwały Riksdagu przedzielone wyborami parlamentarnymi;
  • Dominująca rola jednej partii, polega na trwałym rządzeniu i dominowaniu na scenie politycznej jednej partii, w tym przypadku Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej (SAP). Pozostałe partie odgrywają rolę opozycji. Są krytykami rządu bądź reprezentantami poszczególnych grup społecznych.

Język

Oficjalnym językiem Królestwa Szwecji jest język szwedzki (svenska), język z grupy skandynawskiej języków germańskich; używany przez 9 mln ludzi: w Szwecji (7,8 mln) i Finlandii (300 tys.) jest tam językiem urzędowym. Odrębny język już od VIII wieku, najstarsze zabytki językowe pochodzą z XII wieku. Powstanie nowoczesnego języka szwedzkiego datuje się na rok 1526, kiedy to wydano szwedzkie tłumaczenie Biblii.

Ważne postacie w historii Szwecji

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.