Star Trek (ang. gwiezdna wędrówka) to nazwa fantastycznonaukowego serialu telewizyjnego stworzonego przez Gene'a Roddenbery'ego w 1966 oraz jego kontynuacji. Akcja rozgrywała się na statku kosmicznym Enterprise należącym do Floty Gwiezdnej, podlegającej Zjednoczonej Federacji Planet (chociaż te nazwy zostały sprecyzowane w późniejszym czasie). Mottem Star Trek jest "To boldly go where no man has gone before" (Śmiało kroczyć tam, gdzie nie dotarł jeszcze żaden człowiek).
Oprócz oryginalnego serialu powstało sześć innych seriali telewizyjnych (w tym jeden animowany) oraz dziesięć filmów pełnometrażowych dziejących się w tym samym fikcyjnym uniwersum. Zarówno oryginalny Star Trek, jak też liczne serie, które powstały na motywach pierwowzoru, ma rzesze fanów na całym świecie.
Obecnie nazwa Star Trek, postacie, sprzęt mechaniczny i wszelkie znaki graficzne są własnością Paramount Pictures.

Oryginalna Seria

Oryginalny serial Star Trek, w skrócie zwany TOS (od The Original Series - ang. oryginalny serial) został anulowany po trzech sezonach, w roku 1969 z powodu niskiej oglądalności. Popularność zyskał dopiero po emisji powtórek na antenie kilku stacji telewizyjnych.
Kapitanem Enterprise był James Tiberius Kirk, grany przez kanadyjskiego aktora Williama Shatnera. Akcja skupiała się głównie na nim, na pierwszym oficerze, Wolkanie zwanym Spock, którego grał Leonard Nimoy oraz na medyku okrętowym Leonardzie McCoy (DeForest Kelley). Znamiennym jest, że skład załogi Enterprise przeciwstawiał się uprzedzeniom społecznym i politycznym lat 60.. Sternikiem był japońskiego pochodzenia Hikaru Sulu (George Takei), nawigatorem Rosjanin Paweł Andriejewicz Chekow (Walter Koenig), a oficerem komunikacynym była czarnoskóra Uhura (Nichelle Nichols).
Na motywach oryginalnej serii powstała seria animowana (TAS), która nie jest częścią kanonu Star Trek.

Następne Pokolenie

Seria Star Trek: The Next Generation (Star Trek: Następne Pokolenie, TNG) dała Roddenberry'emu większą swobodę twórczą i możliwość realizacji pewnych założeń odrzuconych przez stacje telewizyjne w trakcie realizacji oryginalnej serii. Klimat Następnego pokolenia jest bardziej pokojowy, nastawiony na dyplomację, eksplorację i rozstrzyganie problemów natury moralno-społecznej. Nowy Enterprise jest połączeniem statku flagowego Federacji i stacji kosmicznej: oprócz załogi, na Enterprise przebywają cywilne rodziny z dziećmi.
Kapitanem Enterprise został Jean-Luc Picard (Patrick Stewart), jego pierwszym oficerem William Thomas Riker (Jonathan Frakes). W centrum uwagi znalazło się tym razem więcej osób: ciekawy świata android Data (Brent Spiner), empatka Deanna Troi, pełniąca rolę doradcy i okrętowego psychologa, niewidomy inżynier Geordi LaForge (LeVar Burton), korzystający ze specjalnego wizjera, Worf (Michael Dorn), pierwszy we Flocie Klingon (Klingończyk) oraz doktor Beverly Crusher (Gates McFadden) i jej uzdolniony syn, Wesley (Wil Wheaton). Postać Natashy Yar została zgładzona na początku serii na życzenie aktorki, Denise Crosby.
Oprócz głównej załogi, pewne epizodyczne postaci szczególnie naznaczyły się w serii. Na szczególną uwagę zasługuje tajemnicza Guinan (Whoopi Goldberg), której gromadzona przez setki lat mądrość życiowa cieszyła się uznaniem kapitana.
Serię Następnego pokolenia zaczyna i kończy spotkanie z wszechpotężnym Q (John deLancie), który stawia załogę Enterprise, jako przedstawicieli ludzkości, przed sądem. Załoga Picarda ma pokazać, że gatunek ludzki jest godny eksplorować kosmos, że wyszedł poza etap brutalności i wojen, rozwijając jednocześnie umiejętność dogłębnej analizy sytuacji i podejmowania przemyślanych decyzji. Kapitan nie wie, że ponadczasowy Q gromadzi materiał dowodowy podczas całej misji Enterprise, a wymierzoną karą jest wymazanie Homo sapiens z historii Galaktyki.

Deep Space 9

Akcja Star Trek: Deep Space Nine (Star Trek:Stacja kosmiczna, DS9) rozpoczyna się między czwartym a piątym sezonem Następnego pokolenia. Seria łamie wiele utartych tradycji Star Trek. Tytułowy Deep Space 9 to stacja kosmiczna stworzona przez Kardasjan, ale znajdująca się pod wspólną kontrolą Federacji i Bajoran. Dzięki sąsiadującemu tunelowi przestrzennemu, a także strategicznemu położeniu, stacja stanowi rodzaj portu, w którym rozgrywają się konflikty wielu ras zamieszkujących Galaktykę.
Stacja dowodzona jest przez Ziemianina Benjamina Sisko (Avery Brooks), który dopiero później doczekał się rangi kapitana. Jego pierwszym oficerem jest bojownicza Bajoranka Kira Nerys (Nana Visitor), za porządek odpowiada zmiennokształtny Odo (Rene Auberjonois) o mrocznej przeszłości. Rolę oficera naukowego pełni Jadzia Dax (Terry Farrell), przedstawicielka symbiontycznej rasy Trill, której symbiont, Dax, pod koniec serii przeniósł się do nowego nosiciela, Ezri Dax (Nicole deBoer). Lekarzem na stacji jest Julian Bashir (Alexander Siddig). Głównym inżynierem na stacji został Miles O'Brien (Colm Meaney), delegowany z Enterprise, podobnie jak, w późniejszych odcinkach, Klingon Worf, w którego znów wcielił się Michael Dorn.
Załodze towarzyszą cywile, jak syn kapitana Jake Sisko (Cirroc Lofton), chciwy barman Quark (Armin Shimerman) z rodziną, przedstawiciele rasy handlowców zwanej Ferengi, tajemniczy Kardasjanin Garak (Andrew Robinson) oraz wielu innych.
Klimat serii DS9 określany był początkowo jako mroczny, baśniowy, a nawet senny, aż twórcy zdecydowali się umieścić stację w ognisku kilku kolejnych konfliktów wojennych i wyposażyć w niewielki statek bojowy Defiant (Śmiałek). Od tej pory stacja DS9 stała się świadkiem skomplikowanych politycznych intryg, akcji szpiegowskich i polem walki.

Voyager

Tytułowy Voyager (ang. podróżnik, stosowany skrót: VOY) to zaawansowany technicznie okręt Federacji, który za sprawą potężnej istoty, podczas pełnienia swojej pierwszej misji znalazł się w odległym krańcu galaktyki. Zdziesiątkowana załoga Voyagera postanowiła połączyć siły z grupą partyzantów zwanych Maquis, by znaleźć drogę do terytorium Federacji.
Kapitanem Voyagera jest opiekuńcza, ale stanowcza Kathryn Janeway (Kate Mulgrew). Towarzyszy jej pierwszy oficer, wcześniej przywódca Maquis, Chakotay (Robert Beltran). Stanowisko głównego inżyniera wywalczyła pół-Klingonka B'elanna Torres (Roxann Dawson), również Maquis. Oficerem ochrony jest Wolkan Tuvok (Tim Russ), za sterem zasiadł Tom Paris (Robert D. McNeil), przebywający na zwolnieniu warunkowym. Jedną z głównych ról odgrywał Harry Kim (Garret Wang), który przez większość serii pozostawał przy randze chorążego. Rolę okrętowego medyka przejąć musiał Awaryjny Hologram Medyczny, grany przez Roberta Picardo.
Do Voyagera dołączył Neelix (Ethan Philips), przedstawiciel lokalnej rasy Talaxian, oraz jego wybranka, Kes (Jennifer Lien), młoda Ocampa o wielu przydatnych umiejętnościach. Po kilku sezonach Kes opuściła załogę, a jej miejsce zajęła Ziemianka, jako dziecko zasymilowana przez rasę Borg, zwana Seven of Nine (ang. Siedem z dziewięciu) lub po prostu Seven (Jeri Ryan).
Seria Voyager, choć że jej akcja dzieje się w innym kwadrancie galaktyki, porusza nie tylko znane z wcześniejszych serii problemy, ale też pokazuje znane rasy (Ferengi), bagatelizuje starych wrogów (Borg, Q) i zdaje się "odgrzewać" całe wątki fabuły znane z Następnego pokolenia i oryginalnej serii. Mimo to, charakter Voyagera przyciągnął do świata Star Trek rzesze nowych fanów, a obsada, podobnie jak obsada Następnego pokolenia, zaznaczyła się w folklorze Star Trek reżyserując liczne odcinki późniejszej serii.

Enterprise

Serial zwany Star Trek: Enterprise (ENT) przedstawia wydarzenia rozgrywające się w czasie około stu lat przed oryginalną serią i około stu lat po naszych czasach. Tytułowy Enterprise, poprzednik Enterprise z oryginalnej serii, jest pierwszym wielkim statkiem kosmicznym Ziemi (Federacja jeszcze nie istnieje), zdolnym eksplorować kosmos z prędkością warp 5 (214 razy szybciej niż prędkość światła) (Voyager osiągał prędkość warp 9.975 w skali po przemianowaniu w drugiej połowie XXIII stulecia, (około 2,500 razy szybciej niż prędkość światła)). Technologia, jaką dysponuje załoga Enterprise miała być z założenia prymitywniejsza w porównaniu z przedstawioną w oryginalnej serii, ale z uwzględnieniem rozwoju technologicznego, do jakiego przyzwyczajeni są widzowie. Komunikatory przypominają bardziej telefony komórkowe niż krótkofalówki jak w TOS, drzwi nie otwierają się same, wymagają naciśnięcia przycisku, a komputery ograniczone są do urządzeń pokazujących odczyty urządzeń pomiarowych i medycznych.
Kapitan Enterprise, Jonathan Archer, którego gra znany z serii Zagubiony w czasie Scott Bakula. Rolę pierwszego oficera i oficera naukowego zarazem pełni Wolkanka T'Pol (Jolene Blalock), która prezentuje powolne przekonywanie się Wolkan do Ziemian. Głównym inżynierem jest Charles 'Trip' Tucker (Connor Trinneer), przyjaciel kapitana. Oficerem taktycznym jest brytyjskiego pochodzenia Malcolm Reed (Dominic Keating), oficerem komunikacyjnym i tłumaczem - Japonka Hoshi Sato (Linda Park), a za sterem zasiada wychowany na transportowcu młody pilot Travis Mayweather (Anthony Montgomery). Załoga Enterprise jest pod opieką Denobulanina, doktora Phloxa (John Billingsley), eksperta od egzotycznej medycyny naturalnej.
Oprócz siódemki głównych bohaterów, reszta załogi pozostaje praktycznie bezimienna, pojawiając się czasem w epizodycznych rolach. Jedyny wyjątek stanowi podróżujący w czasie chorąży Daniels (Matt Winston), którego należy raczej uznać za jedną z licznych powracających postaci drugoplanowych.
Choć główną rolą Enterprise jest pionierska misja, mająca na celu zbadanie kosmicznego sąsiedztwa Ziemi i sąsiadujących ras, motywem przewodnim Enterprise jest temporalna zimna wojna, której frontem i narzędziem zarazem stał się właśnie pierwszy statek Ziemian, którego kapitan ma w przyszłości odegrać ważną rolę w tworzeniu Federacji. Trzeci sezon serialu jest metaforą walki z terroryzmem, ale pozostaje pełen nawiązań do podróży w czasie i samej wojny czasowej. Czwarty sezon pokazuje serię wydarzeń, które doprowadziły do powstania Zjednoczonej Federacji Planet, łatając przy okazji niekonsystencje z ustalonym światem Star Trek, nagromadzone we wcześniejszych sezonach. W czwartym sezonie można spotkać bezpośrednie nawiązania do oryginalnej serii, jak też serii Następne Pokolenie.
Enterprise balansuje między utrzymywaniem charakteru Star Trek, a walką o nowych widzów, między nowymi miejscami i rasami, a nie wykraczaniem poza fakty "historyczne" ustalone we wcześniejszych seriach. Według krytyków, doprowadziło to do wielu niespójności i paradoksalnych sytuacji. Typową "sztuczką" stosowaną przez producentów Enterprise jest wprowadzanie do serialu rasy poznanej w innej serii, z pominięciem jej nazwy (Ferengi, Borg). Miłośnicy Enterprise zwracają uwagę, że nowy serial dał Star Trek bardziej ożywioną akcję niż TOS i lepsze efekty specjalne niż Voyager czy DS9. Przeciwnicy pokazują, że elementy akcji nie wynagradzają braku inteligentnej dyskusji i głebokiego rozwoju postaci znanego z innych seriali.
Paramount i amerykańska telewizja UPN zdecydowały się zakończyć serial po czterech sezonach, przerywając tym samym trwający od osiemnastu lat łańcuch kolejnych seriali Star Trek. Liczne protesty fanów i akcja zbiórki pieniędzy na kontynuację nie odniosły sukcesu: studia, w których od lat znajdowały się dekoracje wnętrz mostków i korytarzy statków kosmicznych Federacji zostały opustoszone.

Filmy

Na motywach oryginalnej serii i Następnego pokolenia nakręcono łącznie 10 pełnometrażowych filmów, które odniosły większy lub mniejszy sukces w kinach.

Inne adaptacje

Świat Star Trek to, oprócz seriali i filmów, liczne opowiadania, powieści i komiksy, pisane przez różnych autorów, ale utrzymywane w konwencji, dzięki obowiązującym przewodnikom po kolejnych seriach. Oprócz literatury, powstało wiele gier, których akcja rozgrywa się w znanej z seriali rzeczywistości.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.