Stanisław Staszic (urodzony 6 listopada 1755 w Pile - zmarł 20 stycznia 1826 w Warszawie), wybitny polski działacz oświeceniowy, pisarz i publicysta, filozof i tłumacz, geograf i geolog, ksiądz.
Urodzony w rodzinie mieszczańskiej, po ukonczeniu szkół w Poznaniu, uzyskał święcenia i został księdzem. Dalsze wykształcenie uzyskał w latach 1779-1781 we Francji i Niemczech. Jeszcze dwukrotnie w latach 1790-1791 oraz 1794-1797 wyjeżdżał za granicę. Był wychowawcą synów kanclerza Andrzeja Zamoyskiego. W celach naukowych podróżował po kraju prowadząc badania geologiczne. Pełnił funkcje państwowe i społeczne.
Staszic był jednym z czołowych reformatorów i uczonych polskiego oświecenia. Działał na rzecz poprawy położenia chłopów, pod względem ideowym skłaniał się ku fizjokratyzmowi oraz panslawizmowi (szczególnie po 1815 roku). Zwolennik gruntownych reform systemowych w I Rzeczpospolitej, w okresie Sejmu Wielkiego wspierał piórem zmiany przeprowadzane przez parlament. Od 1808 roku prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk, po 1818 założył Towarzystwo Ziemskie w Hrubieszowie. 1807-1812 członek Izby Edukacyjnej, od 1815 Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, członek Rady Stanu Królestwa Polskiego.
Odegrał ważną rolę w rozwoju przemysłu, działając także jako geolog i badacz natury. Naśladował w ten sposób poniękąd dokonania swego rówieśnika: hrabiego von Redena na Śląsku. W latach 1816-1924 pełnił funkcję dyrektora generalnego Wydziału Przemysłu i Kunsztów Królestwa Kongresowego. Przygotował wówczas plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Z inicjatywy Staszica powstało wiele obiektów przemysłowych, m.in pierwsze w Królestwie Polskim. huty cynku (4 huty o wspólnej nazwie "Konstanty" -1816-22) i inne ośrodki przemysłu żelaznego.
Prace:
  • "Uwagi na życiem Jana Zamoyskiego" (1787)
  • "Przestrogi dla Polski" (1790)
  • "O ziemorództwie gór dawnej Sarmacji, potem Polski" (1805)
  • "O ziemorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski" (1815)
  • "Ród Ludzki" (1819-1820)
  • był tłumaczem "Iliady" (1815)
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.