Stała dysocjacji (obecnie często zwana po prostu stałą jonizacji) to stała równowagi reakcji dysocjacji czyli rozpadu związków chemicznych na poszczególne jony, pod wpływem rozpuszczalnika, lub pod wpływem np: działania silnego pola elektrycznego.
Przykładowo dla kwasu HA, ulegającemu reakcji dysocjacji w wodzie:
\[HA+H_{2}O \to H_{3}O^{+}+A^{-} \]
stała dysocjacji ma postać
\[K_{a}=\frac{[1][2]}{[3]} \]
Dla zasady B, ulegającej reakcji :
\[B+H_{2}O \to BH^{+}+OH^{-} \]
stała dysocjacji ma postać
\[K_{b}=\frac{[4][5]}{[6]} \]
W obu przypadkach zostało pominięte stężenie wody, gdyż w warunkach reakcji jest ono prawie stałe i jest wliczone w wartość stałej dysocjacji.
Zamiast stałej dysocjacji można podać wartość pKa lub pKb, które są miarą mocy odpowiednio kwasu i zasady.
Dla każdego kwasu i zasady można podać tzw. sprzężoną zasadę czy sprzężony kwas (sprzężone pary kwas-zasada), np. dla słabego kwasu octowego CH3COOH sprzężoną zasadą jest anion octanowy CH3COO-; dla słabej zasady amonowej NH3 (lub w formie uwodnionej NH4OH) kwasem sprzężonym jest kation amonowy \[NH_{4}^{+} \].
Dla wody (i dla każdego rozpuszczalnika ulegającego autodysocjacji) cząsteczki H2O pełnią rolę zarówno kwasu jak i zasady.
Stałe dysocjacji dla sprzężonej pary kwas-zasada spełniają równanie:
\[K_{a} \cdot K_{b} = K_{w} \] oraz \[pK_{a} + pK_{b} = pK_{w} \]
Stała dysocjacji sprzężonego kwasu lub zasady jest jednocześnie równa tzw. stałej hydrolizy odpowiedniej soli, np. Ka dla \[NH_{4}^{+} \] jest równe stałej hydrolizy NH4Cl.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.