na pd-zach rubieżach miasta.

Położenie

Skarżysko-Kamienna - miasto powiatowe w północnej części województwa świętokrzyskiego nad rzeką Kamienną oraz jej dopływami Kamionką, Bernatką i Oleśnicą, na pograniczu Płaskowyżu Suchedniowskiego i Garbu Gielniowskiego oraz na północnym obrzeżu Gór Świętokrzyskich, bezpośrednio graniczące z województwem mazowieckim; jeden z największych ośrodków miejskich województwa.
Miasto jest ważnym węzłem komunikacyjnym - leży na przecięciu głównych szlaków drogowych oraz kolejowych z Warszawy do Krakowa i z Łodzi do Rzeszowa.
  • Liczba mieszkańców: 51,5 tys. (31.12.2004)
  • Powierzchnia: 64,16 km²
  • Gęstość zaludnienia: 784 osoby/km²
  • Średnia wysokość n.p.m.: 250m

Historia w skrócie

  • 1173 - wiec rycerstwa pod przewodnictwem Kazimierza Sprawiedliwego we wsi Milica (obecnie dzielnica miasta)
  • 1770 - wybudowanie wielkiego pieca na Rejowie
  • pocz. XIX w. budowa zalewu Bzin i rozbudowa wielkiego pieca (S. Staszic)
  • 1885 - uruchomienie linii kolejowej iwanogrodzko-dąbrowskiej, utworzenie stacji kolejowej Bzin i rozwój przemysłu - odlewnia (OEK) S. Witwicki
  • 1905 - carska policja zabija kilka osób w trakcie demonstracji (ul.Niepodległości)
  • 1911 - osadzie Kamienna nadany zostaje status gminy
  • 1915 - założenie gimnazjum
  • 1923 - nadanie praw miejskich przez gen. W. Sikorskiego
  • 1924 - uruchomienie Państwowej Fabryki Amunicji (obecnie Zakłady Metalowe MESKO; zatrudnienie: 1976 r. - 23.000 osób, 2004 r. - 1.200 osób)
  • 1928 - miasto Kamienna otrzymuje obecną nazwę
  • 1928 - utworzenie Zakładów Energetycznych Okręgu Radomsko-Kieleckiego (ZEORK)
  • 1939 - rozbicie w grudniu przez gestapo komórki org. Orzeł Biały
  • 1940 - masowe egzekucje ludności polskiej: luty - 360 osób, czerwiec - 760 osób, zbiorowe mogiły Bór i Brzask
  • 1941 - egzekucje ludności żydowskiej i minigetto w dzielnicy Kamienna
  • 1942 - Niemcy zakładają obóz pracy przymusowej dla Żydów HASAG jako część IG Farben Industrie
  • 1944 - likwidacja obozu pracy (1 sierpnia)
  • 1945 - wyzwolenie miasta (18 stycznia), utworzenie TZN (Techniczne Zakłady Naukowe)
  • 1957 - uruchomienie Fabryki Obuwia FOSKO (obecnie nie istnieje)
  • 1969 - powstanie Muzeum im. Orła Białego
  • 1986 - utworzenie rezerwatu archeologicznego Rydno
  • 1989 - początek transformacji ustrojowej i likwidacja FOSKO,BENZYL, redukcja OEK
  • 1992 - powstaje PPHU Wtórpol ZPChr L. Wojteczek (obecnie 600 zatrudnionych)
  • 1999 - utworzenie starostwa powiatowego

Warto zobaczyć

  • Muzeum im. Orła Białego - muzeum regionalne; znaczna część eksponatów pochodzi z okresu II wojny światowej
    • broń, umundurowanie i wyposażenie żołnierzy, dokumenty, fotografie
    • ekspozycja plenerowa - działa, pojazdy opancerzone, helikoptery, samoloty, czołgi (w tym prawdopodobie jedyny w Europie i jeden z kilku zachowanych na świecie egzemplarzy Sturmgeschutz IV) oraz skonstruowany w latach 60. XX wieku przez pochodzącego ze Skarżyska-Kamiennej Dionizego Wiśniewskiego kuter torpedowy ORP "Odważny"
  • cmentarz żydowski z przełomu XIX i XX wieku
  • zalew Rejów o powierzchni 30 ha (zob. Fot. 3)

Znane postaci związane z miastem

  • Leopold Staff - polski poeta. W ostatnich latach życia przyjeżdżał do Skarżyska na wypoczynek i tutaj zmarł w 1957 roku.
  • Marek Ungier - Sekretarz Stanu - Szef Gabinetu Prezydenta RP w latach 1995-2004. Pochodzi ze Skarżyska-Kamiennej - tu się urodził, ukończył szkołę podstawową oraz średnią.

Ciekawostki

  • Problemy językowe
    • Dość często nazwa miasta bywa przez "niezorientowanych" przeinaczana: można usłyszeć "Skarżysko Kamienne", co jest oczywistym błędem - jest to nazwa dwuczłonowa rozdzielona myślnikiem. Dlatego należy mówić np. "w Skarżysku-Kamiennej", a nie "w Skarżysku Kamiennym".
    • Innym błędem, co gorsza, popełnianym niekiedy nawet przez mieszkańców najbliższej okolicy, jest przekręcanie przymiotnika określającego związek lub przynależność do Skarżyska-Kamiennej. I tak, zamiast "skarżyski", słyszy się niekiedy "skarżyskoski".
    • Mieszkaniec Skarżyska-Kamiennej to skarżyszczanin.
  • Bloki wybudowanego w latach 50. XX wieku osiedla Milica miały rzekomo układać się w napis "Bierut" lub "Stalin" (taka wersja była często prezentowana). Nawet jeśli były takie plany, nie zostały one ostatecznie zrealizowane, choć układ budynków oglądany z lotu ptaka i tak prezentuje się interesująco (zob. Fot. 1).
  • Najsłynniejszym fotografikiem dokumentującym rozwój miasta od lat 50. XX w. był Edward Krokowski. Liczne fotografie jego autorstwa zamieszczała prasa lokalna i ogólnopolska.
  • Skarżyski hufiec ZHP, którym kierowali druhowie Hrouda, Biber, Samek, Raucher i Ziółek od połowy lat 60. do początku 90. uważany był za jeden z najlepszych w województwie.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.