Budda (skt. buddha - przebudzony, tyb. sangdzie) - istota oświecona; ktoś kto przebudził się ze stanu niewiedzy, wykroczył poza cierpienie ludzkiej egzystencji i posiadł najwyższą mądrość.

Budda - postać historyczna

Budda - założyciel jednej z religii powszechnych - buddyzmu. Zwany również Śakjamuni - mędrzec z (rodu) Śakjów. Właściwie: Siddhartha Gautama z rodu (klanu, plemienia) Śakjów. Urodzony ok. 560 roku p.n.e., jako syn władcy jednego z królestw leżących u podnóży Himalajów, na granicy dzisiejszego Nepalu i Indii. Zmarł (lub jak uważają buddyści - wszedł w stan nirwany) w wieku 80 lat.
Zgodnie z legendą, ojciec Buddy chciał go wychować na swojego następcę. Dowiedział się jednak, że jego synowi jest przeznaczone zostać mędrcem. Chcąc go odwieść od tych planów stworzył mu sztuczny świat w obrębie pałacowych murów, otoczył luksusem i zabronił kontaktu z ludźmi starymi, chorymi czy w jakikolwiek inny sposób nieszczęśliwymi. W końcu jednak Budda zetknął się przypadkowo ze starcem, człowiekiem chorym oraz zobaczył ludzkie zwłoki i to wywarło na nim takie wrażenie, że postanowił uciec z pałacu, aby zrozumieć przyczyny istnienia starości, chorób i cierpienia.
Od tego czasu Budda wędrował po północnych Indiach, zapoznając się z różnymi odmianami medytacyjnych i ascetycznych praktyk religijnych ówcześnie panujących, osiągając w każdej z nich mistrzostwo, żadna go jednak nie przekonała.
W końcu postanowił odrzucić je wszystkie i wypracować własną technikę dotarcia do prawdy. Zgodnie z legendą usiadł po prostu pod drzewem Bodhi, w miejscu obecnie zwanym Bodhgaja (niedaleko miasta Benares) i zaczął testować kolejno wszystkie techniki medytacyjne, które wcześniej poznał doprowadzając się przez 7 lat niemal do skrajnego wyczerpania. Wówczas pojął, że zbyt skrajnie ascetyczne techniki medytacyjne nie prowadzą do celu i zaczął normalnie odżywiać się i dbać o swoje zdrowie.
Po tej decyzji zaczął robić błyskawiczne postępy i stosując kombinację umiarkowanej medytacji i zdrowego odżywiania się osiągnął szybko stan pełnego oświecenia. Było to anuttara samjak sambodhi - najwyższe pełne oświecenie, wyzwolenie od cierpienia i zrozumienie jego przyczyn. Od tego momentu zwano go Buddą - przebudzonym.
Siddhartha_Gautama -

Po osiągnięciu tego stanu siedział jeszcze pod drzewem Bodhaja medytując nad tym co zrobić po osiągnięciu oświecenia. W tym czasie opracował podstawy swojego systemu nauczania zwanego Dharmą - składającego się z Czterech Szlachetnych Prawd i Ośmiorakiej Ścieżki prowadzącej do osiągnięcia Oświecenia, będących do dzisiaj podstawą buddyzmu.
Resztę swojego życia spędził wędrując po północnych Indiach nauczając zasad swojej religii, nie stworzył jednak (a nawet zabronił dokonania tego) jakiejś spójnej hierachii ani nie zdecydował się świadomie spisać zasad buddyzmu, pozostając do końca życia wędrownym kaznodzieją. M.in. dlatego buddyzm do dzisiaj nie ma czegoś co można by uznać za jego świętą księgę oraz nie ma żadnej instytucji władnej wydawać ostateczne sądy w sprawie wiary.
Budda umarł w niewielkiej miejscowości Kusinara, na długo wcześniej, jak podaje legenda, przewidując miejsce i czas swojej śmierci.

budda - znaczenie ogólniejsze

Słowo to (pisane małą literą) ma też ogólniejsze znaczenie - kogoś oświeconego, przebudzonego do prawdziwej natury istnienia, kto zerwał już z wszelkim przywiązaniem. W tym sensie doszedł on dalej niż bodhisattwa, który, aczkolwiek również oświecony, wciąż jest przywiązany do wyzwalania kolejnych czujących istot. Budda zerwał już nawet z tym przywiązaniem, a zatem po śmierci zamiast kolejnego wcielenia czeka go stan nirwany.
Zgodnie z tradycją buddyjską, Buddę Gautamę poprzedziło sześciu innych buddów: Vipaśyin , Śikhin, Viśvabhu , Krakuchanda , Kanakamuni, Kaśyapa . W odłamie Therawada wymienia się dodatkowo 18 buddów - w sumie jest ich 25, bowiem wliczony jest również Gautama.

Linki wewnętrzne

Bibliografia

  • Bukkyo Dendo Kyokai (http://www.buddhistreading.com/bdk.html - Fundacja Propagowania Buddyzmu), The Teaching of Buddha, (tłum. polskie: Nauka Buddy, Wydawnictwo A, Kraków 2000. ( http://www.awyd.pl/awyd/index.html ); pierwsze wydanie, z roku 1984, jest dostępne w Internecie pod adresem http://mahajana.net/teksty/nauka_buddy/ )
  • M. Jakimowicz-Shah, A. Jaimowicz "Mitologia indyjska", wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1982, s.90-133
  • J. Powers, Introduction to Tibetian Buddhism, (tłum. polskie: Wprowadzenie do Buddyzmu Tybetańskiego, Wydawnictwo A, Kraków 1999. ( http://www.awyd.pl/awyd/index.html )
  • http://www.buddhanet.net/ebooks.htm - biblioteka elektroniczna na stronach Buddha Dharma Education Association INC.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.