Sceptycyzm filozoficzny

Sceptycyzm - pogląd filozoficzny, podważający wiarygodność ludzkiego poznania. W szczególności sceptycyzmem nazywana jest szkoła sceptyków w starożytnej Grecji, założona przez Pyrrona z Elidy.

Grecki sceptycyzm (pirronizm)

Przedstawiciele

Założycielem szkoły sceptycznej był Pyrron z Elidy. Jego kontynuatorami byli Arkazylaos i Karneades, którzy sprawili, że poglądy sceptyczne zatriumfowały w Akademii Platońskiej (w tym okresie sceptycyzm był też określany jako "pirronizm"). Ważnym przedstawicielem sceptycyzmu był Sekstus Empiryk, którego pisma dotarły w całości do naszych czasów.

Zasady sceptycyzmu

Sceptycy uważali wyznawanie postawy sceptycznej za warunek szczęścia. Jak twierdził Sekstus Empiryk "celem sceptyka jest niezakłócony spokój wobec pzypuszczeń, a wobec rzeczy mu narzuconych umiarkowane ich doznawanie". Gwarantuje taki stan ducha połączenie powstrzymywania się od sądów (epoche)i spokój duszy (ataraksja). "Dogmatyczna" wiara powoduje zamęt i obawę, natomiast prawda jest taka, że nie dysponujemy wiedzą o naturze rzeczy, a wszystkie sądy na ten temat są równosilne (izostenia). Każdemu twierdzeniu można przeciwstawić odmienne - równie prawdziwe. Sceptycy przedstawili także argumenty (tzw. tropy) przeciwko różnym rodzajom poznania ludzkiego.

Argumenty sceptyków

Podstawowe argumenty (tropy Menodota):
Wiedza bezpośrednia jest niemożliwa: wszystkie poglądy są względne i rozbieżne.
Wiedza pośrednia jest niemożliwa: nie posiadamy pewnych przesłanek wiedzy.
Argumenty przeciwko poznaniu zmysłowemu (tropy Ainezydema):
Rzeczy są różnie postrzegane przez człowieka i przez inne istoty (zwierzęta).
Rzeczy są różnie postrzegane przez różnych ludzi.
Rzeczy są różnie postrzegane za pośrednictwem różnych narządów zmysłów.
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od warunków postrzegającego (np. w chorobie).
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od położenia i odległości od postrzegającego.
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od środowiska, które je otacza.
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od ich ilości i relacji do innych rzeczy.
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od stanu, w jakich się znajdują.
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od tego, czy i jak często były dotąd postrzegane.
Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od tego, jakie było wychowanie, obyczaje, wiara i przekonania osoby je postrzegającej.
Argumenty przeciwko poznaniu rozumowemu:

Argumenty przeciwko dedukcji (tropy Agrypy):

Rozbieżność poglądów.
Nieskończoność dowodu.
Względność postrzeżeń.
Posługiwanie się niedowiedzionymi przesłankami.
Błędne koło w dowodzeniu.

Argumenty przeciwko indukcji:

Indukcja zupełna jest niemożliwa.
Indukcja niezupełna jest wątpliwa (bo jeden nie uwzględniony wypadek może obalić rozumowanie).

Pirroniści rozumieli, że do życia niezbędne jest posiadanie pewnych mniemań i zasad. Uważali jednak, że wystarczy kierować się rozsądnym prawdopodobieństwem. Zaczęli zatem rozróżniać sądy prawdopodobne, sądy niezaprzeczone i sądy sprawdzone, które można głosić. W ten sposób sceptycyzm grecki w późniejszej postaci stał się filozofią zdrowego rozsądku.

reklama

Publikacja jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU Wolnej Dokumentacji w wersji 1.1 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.

Szukaj

Lista Kategorii
- Metodologia nauki
- Filozofia

Opublikował:
Maj[wiki]|
2005-06-14

Pobierz lub drukuj

Publikuj w:

Sceptycyzm - pogląd [[filozofia|filozoficzny]], podważający wiarygodność ludzkiego poznania. W szczególności sceptycyzmem nazywana jest szkoła sceptyków w [[Starożytna Grecja|starożytnej Grecji]], założona przez [[Pyrron z Elidy|Pyrrona z Elidy]].

===Grecki sceptycyzm (pirronizm)===
====Przedstawiciele====

Założycielem szkoły sceptycznej był [[Pyrron z Elidy]]. Jego kontynuatorami byli Arkazylaos i Karneades, którzy sprawili, że poglądy sceptyczne zatriumfowały w [[Akademia Platońska|Akademii Platońskiej]] (w tym okresie sceptycyzm był też określany jako "pirronizm"). Ważnym przedstawicielem sceptycyzmu był [[Sekstus Empiryk]], którego pisma dotarły w całości do naszych czasów.

====Zasady sceptycyzmu====

Sceptycy uważali wyznawanie postawy sceptycznej za warunek szczęścia. Jak twierdził Sekstus Empiryk "celem sceptyka jest niezakłócony spokój wobec pzypuszczeń, a wobec rzeczy mu narzuconych umiarkowane ich doznawanie". Gwarantuje taki stan ducha połączenie powstrzymywania się od sądów (''epoche'')i spokój duszy (''ataraksja''). "Dogmatyczna" wiara powoduje zamęt i obawę, natomiast prawda jest taka, że nie dysponujemy wiedzą o naturze rzeczy, a wszystkie sądy na ten temat są równosilne (''izostenia''). Każdemu twierdzeniu można przeciwstawić odmienne - równie prawdziwe. Sceptycy przedstawili także argumenty (tzw. tropy) przeciwko różnym rodzajom poznania ludzkiego.

====Argumenty sceptyków====

*'''Podstawowe argumenty''' (tropy Menodota):
#Wiedza bezpośrednia jest niemożliwa: wszystkie poglądy są względne i rozbieżne.
#Wiedza pośrednia jest niemożliwa: nie posiadamy pewnych przesłanek wiedzy.
*'''Argumenty przeciwko poznaniu zmysłowemu''' (tropy Ainezydema):
#Rzeczy są różnie postrzegane przez człowieka i przez inne istoty (zwierzęta).
#Rzeczy są różnie postrzegane przez różnych ludzi.
#Rzeczy są różnie postrzegane za pośrednictwem różnych narządów zmysłów.
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od warunków postrzegającego (np. w chorobie).
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od położenia i odległości od postrzegającego.
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od środowiska, które je otacza.
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od ich ilości i relacji do innych rzeczy.
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od stanu, w jakich się znajdują.
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od tego, czy i jak często były dotąd postrzegane.
#Rzeczy są różnie postrzegane w zależności od tego, jakie było wychowanie, obyczaje, wiara i przekonania osoby je postrzegającej.
*'''Argumenty przeciwko poznaniu rozumowemu''':
**'''Argumenty przeciwko [[dedukcja|dedukcji]]''' (tropy Agrypy):
#Rozbieżność poglądów.
#Nieskończoność dowodu.
#Względność postrzeżeń.
#Posługiwanie się niedowiedzionymi przesłankami.
#Błędne koło w dowodzeniu.
**'''Argumenty przeciwko [[indukcja logiczna|indukcji]]''':
#Indukcja zupełna jest niemożliwa.
#Indukcja niezupełna jest wątpliwa (bo jeden nie uwzględniony wypadek może obalić rozumowanie).

[[et:Skeptitsism]]
[[en:Philosophical scepticism]]

[[kategoria:filozofia]]
[[Kategoria:Metodologia nauki]]