Special Operations Executive - Kierownictwo (zarząd) Operacji Specjalnych, brytyjska organizacja, której zadaniem było m.in. prowadzenie dywersji, koordynacja działań politycznych i propagandowych, wspomaganie ruchu oporu w okupowanych państwach Europy.

Utworzenie SOE

Kierownictwo Operacji Specjalnych SOE, zostało utworzone z inicjatywy Winstona Churchilla 16 lipca lub 17 lipca 1940 roku, centrala SOE mieściła się w Londynie przy Banker Street nr 64 pod nazwą Union Trading Company. Special Operations Executivepowstało w wyniku fuzji działających od czerwca 1940 roku Departamentu - MI R, Ministerstwa Wojny Sekcji D (sabotaż), cząstki SIS/MI6 oraz zespołu ministerstwa spraw zagranicznych ds. propagandy. SOE miało swoje placówki w głównych miastach Europy i Afryki, jak m.in. Sztokholm, Lizbona, Madryt, Bari, Algier.

Współpraca

Kierownictwo Operacji Specjalnych współpracowało z Royal Navy, z jednostką wyposażoną w mały zespół okrętów nawodnych i podwodnych, które używane były np. do przerzucania agentów i sprzętu do krajów okupowanych takich jak Francja, Norwegia, Włochy Jugosławia, i Grecja. SOE korzystało także z usług RAF-u (Royal Air Force), samolotów z 138 i 161 dywizjonów bombowych RAF.
SOE ściśle współpracowało również z utworzonym w czerwcu 1942 roku Biurem Służb Strategicznych OSS ( Office of Strategic Services), amerykańską agencją wywiadowczą działającą w czasie II wojny światowej na terenie okupowanej Europy i nie tylko, lecz często z takiej współpracy wynikały nieporozumienia i spory między obiema służbami, tak samo było w przypadku współpracy SOE z SIS czyli MI6.

Struktura organizacyjna SOE

  • SO.1 - propaganda
  • SO.2 - operacje
  • SO.3 - planowanie
W 1941 z SOE wyodrębniono SO-1, oraz SO-2, tworząc oddzielne Kierownictwo Wojny Politycznej (Political Warfare Executive). Poczynając od 1941 roku Kierownictwo Operacji Specjalnych wykonywało więc wyłącznie funkcję leżące w koncepcji wydziału SO.2.

Polska sekcja

W centrali działała również sekcja polska, kierowana początkowo przez B. Sweeta-Escotta, a następnie płk. H.B. Perkinsa, która współdziałała ze sztabem Naczelnego Wodza - Oddział VI.
Jedną z polskich agentek SOE była Krystyna Skarbek ps. Christine Granville, działająca m.in. w Kairze, a potem w południowej Francji.

Szkolenie i zamach na Reinharda Heydricha

Agenci SOE byli szkoleni w ośrodkach w Anglii oraz na zachodnim wybrzeżu Szkocji, gdzie uczono ich m.in. walki wręcz, posługiwania się różnego rodzaju bronią, wspinaczki, skakania za spadochronu, zdobywania informacji, oraz jak zachować się podczas przesłuchań itd.
W ośrodku SOE w Szkocji szkolono m.in. dwóch komandosów czeskich - Josefa Gabcika i Jana Kubiśa, którzy po zrzuceniu na spadochronach do okupowanej Czechosłowacji, 27 maja 1942 roku dokonali udanego zamachu na Reinharda Heydricha, ówczesnego protektora Czech i Moraw, który zmarł w wyniku zakażenia po odniesionych ranach 4 czerwca 1942 roku.
Za ten wyczyn brytyjskiego wywiadu (prawdopodobnie aby chronić Wilhelma Canarisa, przed szefem Sicherheitsdienst), zapłaciło życiem tysiące Czechów.

Podsumowanie i rozwiązanie SOE

W maju 1944 roku z Kierownictwem Operacji Specjalnych SOE, współdziałało ok. 10 tys. mężczyzn i 3 tys. kobiet. Wiadomo, że w czasie II wojny światowej SOE przerzuciło do Francji ok. 1800 agentów i 10 tys. ton zaopatrzenia, broni i materiałów wybuchowych dla oddziałów ruchu oporu. Pełna ocena działalności SOE nie jest możliwa, gdyż dotychczas nie odtajniono wszystkich dokumentów.
Special Operations Executive zostało rozwiązane w styczniu 1946 roku, personel i części struktury SOE zostały przyłączone do Secret Intelligence Service, agencji znanej pod kryptonimem MI6.

Szefowie operacyjni SOE

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.