Słowenia, Republika Słowenii (Slovenija, Republika Slovenija) jest państwem położonym w środkowej Europie (mylne jest często spotykane twierdzenie, że Słowenia leży na Bałkanach) posiadającym na niewielkim odcinku dostęp do Adriatyku.
br />


Ustrój polityczny

Konstytucja Słowenii z 1991 roku ustanowiła parlamentarny system rządów. W skład dwuizbowego parlamentu wchodzi: Zgromadzenia Narodowego Državni Zbor, 90 deputowanych wybieranych na czteroletnią kadencję (88 w głosowaniu bezpośrednim, 2 delegowanych - jeden przez mniejszość węgierską, drugi przez włoską) oraz Rada Państwowa Državni Svet (40 członków), która jest organem doradczym. Członkowie Rady wybierani są na pięć lat, reprezentują regiony oraz grupy interesów.
Prezydent, który jest jednocześnie naczelnym wodzem sił zbrojnych, wybierany jest na okres 5 lat w wyborach powszechnych. Władzę wykonawczą (oprócz prezydenta) sprawuje premier i 19 ministrów. Natomiast władza sądownicza należy do dożywotnio mianowanych sędziów.
Czynne prawo wyborcze mają osoby, które ukończyły 18 lat. Jedynym odstępstwem jest sytuacja, gdy obywatel pracuje - wtedy granica ta jest obniżana do 16 lat.

Geografia

  • Całkowita granica lądowa: 1 334 km
  • Długość wybrzeża: 46,6 km
  • Długość granic z sąsiadującymi państwami:
Słowenia to w większości kraj wyżynny i górski: 90% powierzchni kraju leży ponad 300 m n.p.m. Najwyższy szczyt, to położony w Alpach Julijskich Triglav (2864 m); znajduje się on na terenie parku narodowego o tej samej nazwie. Prawie połowę kraju zajmują lasy, sprawiając że Słowenia to jedno z najbardziej zielonych państw na świecie. Ziemie uprawne stanowią 43% ogółu powierzchni.
Główne rzeki to Sawa i Drawa wpadające do Dunaju, Socza na zachodzie, Mura na północnym wschodzie, Krka na południowym wschodzie oraz Kolpa, stanowiąca na pewnym odcinku granicę z Chorwacją. Największe jeziora, to: okresowe Jezioro Cerknickie oraz górskie Bohinj i Bled.
Na terenie Słowenii, zwłaszcza na położonej w jej południowo-zachodniej części Krasie licznie występują zjawiska krasowe: podziemne rzeki, groty i jaskinie (około 7000), z których najsłynniejsza jest Postojna Postojnska jama. Mniej znane, lecz być może jeszcze godniejsze polecenia są jaskinie Škocjańskie. Inna jaskinia, Vilenica, co roku gości uczestników środkowoeuropejskiego festiwalu literackiego.
Słowenię tradycyjnie dzieli się na następujące regiony:
  • Kraina (Kranjska), w tym: Gorenjska (Górna Kraina), Notranjska (Wewnętrzna Kraina), Dolenjska (Dolna Kraina), Bela Krajina;
  • Primorska, w tym: słoweńska Istria (Istra) i Kras (Kras);
  • Styria (Štajerska);
  • Prekmurje;
  • Karyntia (Koroška).
Słowenia leży w strefie klimatu umiarkowanego z czterema porami roku, niemniej jednak ukształtowanie terenu sprawia, że można w Słowenii wyróżnić trzy odrębne strefy klimatyczne. Na północnym zachodzie dominuje klimat alpejski z silnymi wpływami znad Atlantyku i obfitymi opadami. Wybrzeże i duża część Primorskiej, aż do doliny Soczy posiada klimat śródziemnomorski z ciepłą słoneczną pogodą przez większą część roku i z łagodnymi zimami. Część wschodnia Słowenii ma klimat kontynentalny z gorącymi latami i mroźnymi zimami. Średnie temperatury: w styczniu 0°C, w czerwcu 21°C.

Historia

  • VI/VII wiek - początek osadnictwa słowiańskiego na ziemiach dzisiejszej Słowenii
  • 746 - słoweńskie księstwo Karantania składa hołd królowi Franków i wkrótce potem przyjmuje chrześcijaństwo
  • XIV - XVI w. - wszystkie słoweńskie regiony wchodzą kolejno w skład Monarchii Habsburskiej
  • 1550 - protestant Primož Trubar wydał pierwszą książkę w języku słoweńskim ("Katehizmus" - katechizm)
  • 1918 - powstaje Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców
  • 1945 - powstaje Federacyjna Republika Jugosławii ze Słowenią jako najbardziej na zachód wysuniętą republiką
  • Kwiecień 1990 - w Słowenii odbyły się pierwsze demokratyczne, wielopartyjne wybory parlamentarne
  • 23 grudnia 1990 - 88,5% głosujących opowiada się w referendum za niezależnością Słowenii
  • 25 czerwca 1991 - Słowenia ogłasza niepodległość
  • 27 czerwca 1991 - rozpoczyna się dziesięciodniowa wojna z Jugosłowiańską Armią Ludową
  • 15 stycznia 1992 - Unia Europejska uznaje niezależną Słowenię
  • 22 maja 1992 - Słowenia staje się pełnoprawnym członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych
  • 23 marca 2003 - 66% głosujących w referendum opowiada się za wstąpieniem do NATO, a 89,6% do UE
  • 29 marca 2004 - Słowenia zostaje przyjęta do NATO
  • 1 maja 2004 - Słowenia wstępuje do Unii Europejskiej

Gospodarka

Podstawowe informacje o ekonomii i odsyłacz do artykuły o ekonomii kraju

Demografia

Na podstawie spisu ludności z 2002 roku.
Narodowość
  1. Słoweńcy - 83,1%
  2. Serbowie - 2,0%
  3. Chorwaci - 1,8%
  4. Bośniacy - 1,1%
Inne odpowiedzi - 3,1%
Odmowa odpowiedzi - 2,5%
Nieznana - 6,4%
Język ojczysty
  1. Słoweński - 87,8%
  2. Serbsko-chorwacki - 7,8%
  3. Węgierski - 0,4%
  4. Albański - 0,4%
Inny - 1,0%
Nieznany - 2,7%
Język używany w domu (można było wskazać dwa)
  1. Słoweński - 95,6%
  2. Serbsko-chorwacki - 4,3%
  3. Węgierski - 0,4%
  4. Włoski - 0,3%
Nieznany - 2,7%

Kultura

Wybierając się do Słowenii warto zapamiętać, że ze względów geograficznych, historycznych i psychologicznych, Słoweńcy nie uznają się za mieszkańców Bałkanów. Pod wieloma względami Słowenia przypomina bardziej Austrię, Włochy czy Węgry, aniżeli kraje południowo-wschodniej Europy. W ciągu całej historii Słoweńcy utrzymywali ścisłe więzy kulturowe i ekonomiczne z Europą, a wpływy zachodnie były tu zawsze silniejsze niż oddziaływanie ze wschodu i południa.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.