Ropucha szara
Ropucha_szara -
Ropucha szara (Bufo bufo)
Systematyka
Domena: eukarioty
Królestwo: zwierzęta
Typ: strunowce
Podtyp: kręgowce
Gromada: płazy
Rząd: płazy bezogonowe
Podrząd: Neobatrachia
Rodzina: ropuchowate
Gatunek: ropucha szara
Nazwa systematyczna
Bufo bufo
Ropucha szara (Bufo bufo (L.)); syn. ropucha zwyczajna) - jest największą z żyjących w Polsce ropuch. U tego gatunku dymorfizm płciowy pod względem wielkości ciała jest najwyraźniej zaznaczony wśród polskich ropuch. Samce - mniejsze - osiągają długość 48-97mm, samice - większe - długość 61-125mm (Berger). Ciało tego płaza jest krępe i masywne, pysk szeroki. Skóra grzbietu chropowata ze względu na liczne brodawki. Z tyłu głowy olbrzymie gruczoły przyuszne. Błony bębenkowe są małe i słabo widoczne. Na środkowych palcach tylnych nóg występują podwójne modzele stawowe. Błony pławne sięgają do połowy palców. Zabarwienie grzbietu jest brązowe w różnych odcieniach szarości, zwykle jednolite. Brzuch zawsze jaśniejszy, brudnoszary. Jest pokryty plamami.

Gody

Ropucha szara pojawia się dość wcześnie. Na niżu można ją spotkać już pod koniec marca. Gody rozpoczyna na początku kwietnia, nie ma szczególnych wymagań co do zbiornika. Jeśli woda zajmuje większy obszar ropuchy trzymają się w strefie przybrzeżnej.
Ubarwienie godowe u tego gatunku nie występuje. U samców pojawiają się w tym okresie czarne modzele godowe na trzech pierwszych palcach kończyn przednich, stają się agresywne i często z braku samicy atakują inne zwierzęta. Ich głos jest słaby ze względu na brak rezonatorów.
Samica składa jaja w dwóch sznurach i rozwiesza wśród roślin (w górach owija wokół kamieni). Pojedynczy sznur ma długość 2,5-5m, a liczba złożonych jaj to około 2765 do 9746. Pojedyncze jajo ma średnicę ok. 1,7mm (dane według Bergera).
Kijanki mają czarny grzbiet, brzuch jest jaśniejszy. Ich długość dochodzi do 2,5-3,5cm. Przeobrażenie przypada na koniec czerwca. Młode ropuszki, o długości 5-10mm opuszczają wtedy masowo wodę. W czasie tych masowych wędrówek wiele z nich ginie. Są one pożerane przez ptaki, inne płazy, a czasem owady i pająki. Giną również pod kołami samochodów. Dojrzałość płciową osiągają w 2 (samce) i 3 (samice) roku życia.

Występowanie

Gatunek ten występuje w niemal całej Europie oraz w części Afryki i Azji (po Japonię), głównie na nizinach. W górach dochodzi do 2100 m. n.p.m. Na krańcach zasięgu tworzy podgatunki. Osobniki podgatunku Bufo bufo spinosus zamieszkującego południową Europę osiągają 25 cm. Polskę zamieszkuje rasa nominalna, jest znana na terenie całego kraju. W Tatrach dochodzi do piętra kosodrzewiny.
Ropuchę tę można spotkać w lasach, polach i ogrodach. Unika terenów bardzo suchych i podmokłych.

Behawior

Prowadzi wieczorny i nocny lądowy tryb życia (młode polują także w ciągu dnia), do wody wchodzi tylko podczas godów. Podczas łowów z reguły chodzi unosząc ciało nieco nad ziemią. Skokami porusza się nieporadnie – zazwyczaj tylko w czasie ucieczki. Jest bardzo żarłoczna i zjada wszystkie zwierzęta, jakie znajdą się na jej drodze. Poluje na duże dżdżownice, nagie ślimaki, owady, pająki. Czasem łowi także drobne kręgowce – inne płazy, gady, a nawet małe gryzonie i pisklęta ptaków. Jest bardzo pożyteczna w walce ze szkodnikami ogrodów i pól. Jako zwierzę o nocnym trybie życia zastępuje śpiące wtedy ptaki owadożerne. Masowo zjada szkodniki, takie jak owady i ślimaki. Ponadto jest jednym z nielicznych zwierząt pożerających stonkę ziemniaczaną. Na terenach pasiek zjada duże ilości pszczół, na których jad, jak również na jad os, nie jest specjalnie wrażliwa.
Ropucha szara jest silnie przywiązana do miejsca, szczególnie stare osobniki. Dzięki dobrej orientacji w przestrzeni po polowaniu wraca do swojej stałej kryjówki. Obiera sobie na nią zazwyczaj nory kretów i gryzoni (albo wykopane samodzielnie), szpary między korzeniami drzew lub gęste krzewy. W sen zimowy zapada późną jesienią. Zimuje zagrzebana w ziemi lub w piwnicach.

Zagrożenia

Zagrożenia można podzielić na dwie zasadnicze grupy: naturalne (wrogowie, pasożyty), które są groźne jedynie dla pojedyńczych osobników (chyba, że zostanie zachwiana równowaga ekologiczna), oraz powodowane przez człowieka (np. ginięcie ropuch pod kołami samochodów).
Dorosłe ropuchy mają niewielu naturalnych wrogów. Polują na nie jedynie zaskorńce, rzadziej sowy. Na młode ropuszki opuszczające zbiorniki wodne polują także ptaki, inne płazy, czasami równierz owady, czy pająki. Duże zagrożenie stanowią dla nich również samochody, gdyż trasy ich wędrówek nierzadko przecinają się z drogami.
Płazy te mają wiele pasożytów. Jednym z groźniejszych jest mucha ropuszanka (Lucilia bufonivora). Składa ona jaja do jamy nosowej ropuchy. Z jaj wylęgają się larwy o postaci czerwia, które umiejscawiają się w otworach nosowych i oczodołach, a następnie stopniowo wyjadają ciało żywiciela, omijając główne narządy, aby nie spowodować zbyt wczesnej śmierci. Ropucha ginie w męczarniach po kilkunastu dniach. Zarażone ropuchy zachowują się nietypowo - nie reagują na zagrożenia, wychodzą w słoneczne dni na otwarte przestrzenie.

Literatura

  • Leszek Berger, "Płazy i gady Polski - Klucz do oznaczania" - Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Poznań 2000 (ISBN 830113139X)
  • Aleksander Herczek, Jacek Gorczyca, "Płazy i gady Polski: atlas i klucz" - Wydawnictwo Kubajak 1999 (ISBN 8387971111)
  • Václav Laňka i Zbyšek Vít, "Płazy i gady" - Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", Warszawa 1993

Galeria zdjęć

Grafika:Ropucha001xx.jpg Grafika:Ropucha001xxx.jpg Image:Bufo bufo1 small.jpg Image:Bufo bufo small.jpg Image:Bufo bufo01.jpg Image:Toads keichwa 01.jpg Image:Toads keichwa 02.jpg Image:Toads keichwa 03.jpg Image:Common toad.jpg Image:Bufo_bufo_-_Erdkröte.jpg
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.