Lee Robet Edward (19 I 1807 - 12 X 1870) - generał amerykański, dowódca wojsk Skonfederowanych Stanów Ameryki podczas Wojny Secesyjnej.
Syn bohatera z czasów Wojny o Niepodległość - gen. Harry'ego Lee. W 1829 r. ukończył (z druga lokatą) akademię wojskową w West Point i służył początkowo w korpusie inżynierów. W czasie wojny z Meksykiem (1846-48) - oficer sztabowy. Od 1852 roku komendant akademii wojskowej w West Point. W 1855 roku w randze podpułkownika powrócił do aktywnej służby obejmując dowództwo 2 pułku kawalerii (uważanego wówczas za najlepszy w całej armii). W 1859 r. na czele oddziału kawalerii otoczył, pokonał i aresztował niewielkie siły abolicjonistów, którzy pod wodzą Johna Browna zajęli arsenał w Harpers Ferry (Brown został osądzony i stracony).
Po wybuchu wojny secesyjnej i secesji swego rodzinnego stanu - Wirginii, Lee odrzucił propozycję dalszej służby w armii federalnej i wstąpił do armii Konfederacji. W kwietniu 1861 r awansowany do stopnia generała, objął dowództwo nad siłami południa w północno zachodniej części Wirgini. Wciągnięty w wojnę manewrową, oskarżany o nieudolne dowodzenie i przyczynienie się pośrednio do oderwania od Konfederacji zachodniej części stanu (późniejszej Wirginii Zachodniej).
W czerwcu 1862 roku, objął po rannym generale Josephie Johnstonie dowództwo Armii Północnej Wirgini, którą dowodził do końca wojny i na czele której odniósł swe największe zwycięstwa. Mimo taktycznych niepowodzeń, na przełomie czerwca i lipca 1862 r. przejął inicjatywę strategiczną i wyparł inwazyjne siły Północy gen. McClellana w tzw. bitwie siedmiodniowej. Następnie przeszedł do działań ofensywnych skierowanych na północ. 30 sierpnia rozbił armię Unii gen.Pope'a w drugiej bitwie pod Manassas i wkroczył do Marylandu. Powstrzymany przed McClellana w krwawej bitwie pod Antietam (17 września) wycofał się do północnej Wirginii, gdzie w grudniu 1862 r. rozbił Armię Potomaku dowodzoną przez gen. Ambrose Burnside'a pod Fredericksburgiem.
Kolejną ofensywę podjął latem 1863 roku. W dniach 2-4 maja odniósł swe najwspanialsze zwycięstwo, rozbijając 60 tysięcznymi siłami 140-tysięczną armię gen. Hookera w bitwie pod Chancellorsville. Radość ze zwycięstwa zaćmiona została jednak przez śmierć zastępcy Lee - gen. Thomasa J. Jacksona zw. "Stonewall" (Kamienny Mur), z którym tworzyli doskonały duet na polu walki.
Kierując swą ofensywę na Harrisburg Lee wkroczył do Pennsylwanii, gdzie jego siły powstrzymane zostały w najsłynniejszej bitwie wojny secesyjnej - pod Gettysburgiem w dniach 1-3 lipca 1863 r. Początkowa przewaga Konfederacji (1 lipca) zneutralizowana została przez armię Potomaku, która zajęła silne pozycje obronne na Wzgórzu Cmentarnym i w dn. 2 i 3 lipca z powodzeniem odparła ataki konfederatów. Widząc bezcelowość dalszych działań i z uwagi na ogromne straty, 4 lipca Lee zdecydował się wycofać swoje siły do Wirginii.
Przewaga liczebna i przemysłowa Północy, blokada portów konfederacji przez flotę Unii, oraz niepowodzenia na froncie zachodnim, przechyliły na przełomie 1863/4 roku szalę zwycięstwa na stronę Północy. W maju 1864 r. Lee zmuszony był odpierać ataki armii Unii dowodzone przez gen. Ulissesa S. Granta w szeregu bitew obronnych - pod Wilderness (5-6 maja), Spotsylvanią, Cold Harbor (3 czerwca). W połowie czerwca Grant rozpoczął długotrwałe oblężenie konfederackich umocnień w rejonie Petersburga. Jego upadek w pocz. kwietnia 1865 r. otworzył armii Półmnocy drogę na stolicę konfederacji Richmond.
Mianowanie Lee głównodowodzącym wszystkich sił Skonfederowanych Stanów Ameryki (luty 1865) nie mogło odwrócić losów wojny. 3 kwietnia ewakuowano Richmond, a 9 kwietnia wyczerpane i zdziesiątkowane, niespełna 30-tysieczne oddziały Lee otoczone zostały przez Granta w okolicach miejscowości Appomatox. Widząc bezcelowość dalszych działań gen. Robert Lee skapitulował przed Grantem, co stanowiło faktyczne zakończenie działań wojennych.
Po zakończeniu wojny Lee powrócił do rodzinnego stanu, ciesząc się powszechnym uwielbieniem współobywateli a także niekwestionowanym szacunkiem i podziwem na północy. Objął katedrę rektorską na uniwersytecie Washington College, którą to funkcje sprawował aż do swej śmierci w 1870 roku.
Postać generała Lee do dziś cieszy się niezwykłą popularnością na Południu, a jego niekwestionowane talenty strategiczne stawiają go pośród najwybitniejszych dowódców ery nowożytnej. Prowadząc wojnę w niezwykle trudnych warunkach i w obliczu ogromnej przewagi nieprzyjaciela, potrafił zmobilizować swych żołnierzy i pokonywać liczniejsze od swojej armie.
Historycy zwracają jednakże uwagę, że strategia Lee polegająca na wydawaniu ogólnych rozkazów i pozostawiająca w ręku podkomendnych ich szczegółowe wykonanie nie zawsze się sprawdzała (np. w czasie bitwy pod Gettysburgiem). Nie zmienia to jednak faktu, że jego błyskotliwe dowództwo uchroniło armię konfederacji przez zniszczeniem i dało Konfederacji (szczególnie w pierwszym okresie wojny) realne szanse na sukces.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.