Radziecka (sowiecka) agresja 17 września 1939 r. - zbrojna napaść ZSRR na Polskę, będącą w stanie wojny z III Rzeszą.
Na mocy tajnego załącznika do paktu Ribbentrop-Mołotow Związek Sowiecki zobowiązał się do zbrojnego wystąpienia przeciw Polsce w sytuacji, gdyby III Rzesza znalazła się w stanie wojny z Polską, co było eufemistycznym określeniem przewidywanego jeszcze przed wybuchem II wojny światowej najazdu Niemiec na Polskę. Po roku 1945 zarówno Związek Sowiecki jak i władze PRL oficjalnie zaprzeczały istnieniu tego załącznika aż do roku 1989 (w niektórych podręcznikach historii wydanych w PRL można jednak było - mimo cenzury - przeczytać enigmatyczne informacje na ten temat).
Oficjalny pretekst agresji był zawarty w przekazanej w nocy z 16 na 17 września przez zastępcę Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych Potiomkina ambasadorowi Grzybowskiemu nocie dyplomatycznej: zamieszczono tam oświadczenie o rzekomym rozpadzie państwa, ucieczce rządu polskiego, konieczności ochrony mienia i życia zamieszkujących tereny polskie Ukraińców i Białorusinów oraz uwalnianiu ludu polskiego od wojny. Warto przy tym podkreślić, że legalny rząd II Rzeczpospolitej opuścił granice przedwojennej Polski wieczorem 17 września, dopiero po powzięciu wiadomości o dokonanym rankiem tego dnia wkroczeniu Armii Czerwonej.
Jeszcze w czasie wojny i po niej pojawiły się próby usprawiedliwienia agresji sowieckiej koniecznością ochrony terytorium ZSRR w przewidywaniu przyszłej napaści niemieckiej na ten kraj, jednak w świetle wyników obecnych badań historycznych próby te są pozbawione jakichkolwiek podstaw.
  • W ZSRR agresja była usprawiedliwiana ideologiczną retoryką o sprawiedliwości dziejowej wobec burżuazyjnego państwa polskiego i wymuszonego traktatu ryskiego oraz o wyzwoleniu uciskanych i rozdzielonych narodów.
  • W Polsce agresja jest uważana, również przez większość historyków, za faktyczny IV rozbiór Polski i zemstę Związku Radzieckiego za porażkę w 1920 r.
Napaść doprowadziła do masowych prześladowań narodowościowych na przyłączonych do ZSRR (w wyniku dodatkowego tajnego porozumienia radziecko-niemieckiego z końca września 1939 r.) terenach wschodnich II Rzeczpospolitej – aresztowań i osadzeń w obozach, morderstw i powszechnych wysiedleń, internowania w większości nie stawiających oporu (zgodnie z dyrektywa ogólną marszałka Rydza-Śmigłego) ok. 250 tysięcy żołnierzy i oficerów, a w rezultacie do zbrodni katyńskiej.

Odsyłacze zewnętrzne

Dokumenty dotyczące agresji sowieckiej
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.